۲۷ تیر ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۰۴

بالاخره فاز دوم طرح پیمایش از چه زمانی اجرایی خواهد شد؟

توقف کامل قاچاق سوخت در کشور نیازمند تکمیل اجرای فاز اول طرح پیمایش و همچنین اجرای مرحله دوم این طرح با هدف تخصیص گازوئیل به خودروهای دیزلی براساس اطلاعات سامانه موقعیت‌یاب جغرافیایی (GPS) است. تحقق این امر نیازمند افزایش همکاری وزارت کشور با وزارتخانه‌های نفت و راه و شهرسازی است.

به گزارش عیارآنلاین، هنوز فاز دوم طرح پیمایش اجرایی نشده و این در حالی است که از مهلت تعیین شده در مصوبه دولت برای اجرای این فاز، بیش از ۱۰ ماه می‌گذرد. در واقع، به رغم همه تلاش‌های صورت گرفته هنوز فاز اول طرح پیمایش به صورت کامل اجرا نشده است. البته از ابتدای امسال، مقدمات الحاق کامل ناوگان درون‌شهری به اجرای این طرح که به معنای تکمیل این فاز است، در حال برداشته شدن است و در همین راستا، در فروردین‌ماه پنج درصد، در اردیبهشت‌ماه ۱۰ درصد و در خردادماه ۲۵ درصد از سهمیه سوخت ناوگانی که مالکان‌شان از ثبت‌نام در سامانه وزارت کشور خودداری کرده‌اند، کسر شد و اوایل تیرماه هم امیر جعفرپور، مدیرکل حمل‌ونقل عمومی و ترافیک شهری سازمان شهرداری‌‌ها اعلام کرد که سهمیه گازوئیل مالکان ناوگان حمل‌ونقل دیزلی درون‌شهری که تا پایان شهریورماه در این سامانه ثبت‌نام نکنند، به صورت کامل قطع خواهد شد.

این همه تعلل در تکمیل اجرای طرح پیمایش در حالی صورت می‌گیرد که منصور ریاحی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران در نشست خبری ۱۷ تیرماه، اعلام کرد که از زمان اجرای این طرح یعنی ابتدای مهرماه ۹۴ تاکنون با صرفه‌جویی سه میلیارد لیتری در مصرف نفت گاز به قیمت میانگین صادراتی ۱۰۷۰ تومان، رقمی معادل ۳۱۰۰ میلیارد تومان صرفه‌جویی مالی حاصل شده است.

چرا طرح پیمایش اجرایی شد؟

گازوئیل یکی از پرمصرف‌ترین فرآورده‌های نفتی کشور است و نقش مهمی در بخش حمل‌و‌نقل باری و در تامین سوخت نیروگاه‌های برق به‌خصوص در ماه‌های سرد سال دارد. با این وجود، قاچاق سوخت به‌ویژه گازوئیل یکی از بزرگ‌ترین معضلات اقتصادی کشور است و سال‌هاست که حجم قابل توجهی از این فرآورده نفتی به‌خصوص در بخش حمل‌ونقل به خارج از مرزها قاچاق می‌شود. بر همین اساس و همچنین با توجه به حجم بالای گازوئیل در بخش نیروگاهی، مصرف این فرآورده نفتی تا سال ۹۳ آنقدر بالا بود که بخشی از نیاز کشور از طریق واردات تامین می‌شد. اما از سال ۹۴، مصرف گازوئیل به دلیل کاهش مصرف آن در بخش حمل‌ونقل با اجرای طرح پیمایش و همچنین کاهش مصرف آن در بخش نیروگاهی با جایگزینی گازطبیعی، کاهش قابل توجهی یافت و ایران به یکی از صادرکنندگان این فرآورده نفتی تبدیل شد.

ماجرا از این قرار است که همزمان با اجرای فاز اول هدفمندی یارانه‌ها در سال ۸۹، قیمت هر لیتر سهمیه‌ای و آزاد گازوئیل از ۱۶٫۵ تومان به ترتیب به ۱۵۰ و ۳۰۰ تومان افزایش یافت. با اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در سال ۹۳ هم قیمت هر لیتر سهمیه‌ای و آزاد گازوئیل به ترتیب ۲۵۰ و ۵۰۰ تومان افزایش یافت. با این وجود، مصرف گازوئیل برخلاف بنزین و سایر فرآورده‌های نفتی نه‌تنها کاهش نیافت بلکه عموما روندی صعودی داشت و از روزانه ۹۲٫۸ میلیون لیتر در سال ۸۸ به روزانه ۱۰۰٫۲ میلیون لیتر در سال ۹۳ رسید. مهم‌ترین دلیل این وضعیت، تداوم روند فزاینده مصرف گازوئیل در بخش حمل‌و‌نقل به‌خاطر گسترش قاچاق این فرآورده نفتی به کشورهای همسایه در این سال‌ها بود. مهم‌ترین دلیل این وضعیت در کنار قیمت پایین گازوئیل و افزایش سودآوری قاچاق آن به دلیل افزایش شدید قیمت ارز در سال‌های پایانی دولت دهم، شیوه نامناسب عرضه و توزیع این فرآورده نفتی در بخش حمل‌ونقل بود که فرصت مناسبی برای قاچاقچیان سوخت ایجاد کرده بود زیرا سهمیه‌های گازوئیل تعیین شده برای خودروهای سنگین به مراتب بیشتر از مصرف واقعی این خودروها بود. در نتیجه، مطابق آمارهای اعلام شده توسط ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، حجم قاچاق گازوئیل در سال ۹۲ به حدود ۲۰ میلیون لیتر در روز رسیده بود و ارزشی حدود هفت میلیارد دلار در سال داشت. دولت یازدهم برای اصلاح این وضعیت، به دنبال عرضه گازوئیل به خودروهای دیزلی براساس مسافت طی شده توسط این خودروها یا همان طرح «پیمایش» رفت، طرحی که بحث اجرای آن از سال ۸۹ مطرح شده بود اما نهایتا در دولت قبل اجرایی نشد. اما در دولت یازدهم با توجه به افزایش قابل توجه حجم و ارزش قاچاق گازوئیل و همچنین تصویب بند «چ» ماده ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز در مجلس شورای اسلامی، وزارتخانه‌های راه و شهرسازی و نفت دست به کار شدند و نهایتا اجرای دومرحله‌ای طرح پیمایش در تاریخ پنجم بهمن ماه ۹۳ به تصویب دولت رسید. مطابق با این بند از ماده ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، این دو وزارتخانه موظف شده بودند تا نسبت به تجهیز وسایل حمل‌ونقل جاده‌ای به «سامانه فنی ردیاب و کنترل مصرف سوخت بر مبنای مسافت طی شده» اقدام کنند.

چگونگی اجرای طرح پیمایش و دستاوردهای آن

براساس مصوبه ۵ بهمن ماه ۹۳ دولت، در فاز اول اجرای طرح پیمایش، تخصیص سهمیه گازوئیل به خودروهای سنگین براساس اسناد حمل (بارنامه و صورت وضعیت) و فاز دوم، این سهمیه براساس اطلاعات سامانه موقعیت‌یاب جغرافیایی (GPS) صورت گیرد و زمان اجرای فاز اول از ابتدای اردیبهشت ماه ۹۴ و زمان اجرای فاز دوم آن، ابتدای مهرماه ۹۵ باشد. نهایتا اجرای مرحله اول این طرح بعد از چند ماه تعویق از ابتدای مهرماه سال ۹۴ آغاز شد که مطابق با آمارهای اعلام شده توسط مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، کاهش روزانه حدود ۴٫۵ میلیون لیتر قاچاق گازوئیل در ۲۲ ماه اخیر را به همراه داشت. در واقع، اجرای ناقص فاز اول طرح پیمایش کاهش ۲۵ درصدی قاچاق این فرآورده نفتی را به همراه داشته و منجر به ۳۱۰۰ میلیارد تومان صرفه‌جویی مالی شده است.

در گام اول اجرای فاز اول طرح پیمایش، تخصیص سهمیه گازوئیل به خودروهای دیزلی در دو بخش سهمیه‌های پایه و عملکردی صورت گرفت و خودروهایی که به سوخت بیشتری نسبت به سهمیه پایه نیاز داشتند، می‌توانستند از سهمیه عملکردی که متناسب با اسناد حمل اختصاص داده می‌شد، استفاده کنند. به‌خاطر همین اصلاح هوشمندانه سهمیه‌ها و به‌رغم فراهم نشدن امکان اجرای کامل این فاز از طرح پیمایش برای خودروهای درون‌شهری، میزان گازوئیل تخصیص یافته به بخش حمل‌ونقل از ۱۲۰ میلیون لیتر در روز به ۶۷٫۸ میلیون لیتر در روز کاهش یافت. اجرای فاز اول طرح پیمایش، علاوه‌بر کاهش چشمگیر قاچاق گازوئیل، دو دستاورد مهم دیگر هم داشت. یکی از این دستاوردها، افزایش شفافیت اطلاعات حمل‌ونقل جاده‌ای بود زیرا با اجرای طرح پیمایش، استفاده از اسناد حمل افزایش یافت؛ اسنادی که حاوی اطلاعات مهمی درباره نوع، حجم، مبدا و مقصد کالاها در اقتصاد کشور هستند. در نتیجه، شفافیت بیشتری در نظام توزیع کالای کشور ایجاد شد و امکان رصد فرآیند توزیع کالا در سراسر کشور فراهم شد که کاهش قاچاق کالا را به همراه خواهد داشت. دیگر دستاورد مهم اجرای فاز اول طرح پیمایش، تسهیل در اجرای سیاست‌های اصلاحی در حوزه حمل‌ونقل بود. برای اجرای این طرح، زیرساخت سامانه هوشمند سوخت در بخش گازوئیل تکمیل شد و در نتیجه، امکان اجرای سیاست‌های اصلاحی در حوزه حمل‌ونقل دیزلی کشور مانند همگانی شدن بیمه شخص ثالث این خودروها فراهم شد. در همین راستا، اجرای طرح قطع سهمیه سوخت خودروهای دیزلی فاقد بیمه شخص ثالث از اردیبهشت ماه ۹۵ آغاز شد و در مهرماه سال گذشته فراگیر شد که کاهش چشمگیر تعداد این خودروها را به همراه داشت.

در هر صورت، توقف کامل قاچاق سوخت در کشور نیازمند تکمیل اجرای فاز اول طرح پیمایش و همچنین اجرای مرحله دوم این طرح با هدف تخصیص گازوئیل به خودروهای دیزلی براساس اطلاعات سامانه موقعیت‌یاب جغرافیایی (GPS) است. تحقق این امر نیازمند افزایش همکاری وزارت کشور با وزارتخانه‌های نفت و راه و شهرسازی است.

منبع: روزنامه فرهیختگان

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: