۲۲ خرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۷

چرا بانک مرکزی در اجرای پیمان پولی دوجانبه تعلل می‌کند؟

دولت باید به سمت روش‌های بی‌اثر کردن تحریم‌­ها به ویژه تحریم‌های بانکی برود و اصلی‌­ترین روش بی ­اثر کردن این تحریم‌‌ها خروج از نظام پرداخت دلار و یورو و ایجاد نظامات پرداخت دوجانبه با کشورهای مختلف است.

به گزارش عیارآنلاین، در دوران پسابرجام تحریم‌های بانکی، در حدی که ایران انتظار داشت رفع نشده است و طبق اظهارنظر مقامات مختلف داخلی و خارجی، بانک­های بزرگ خارجی هنوز با ایران همکاری نمی ­کنند. همچنین با روندی که در آمریکا وجود دارد، نه تنها اراده‌ای برای کاهش فشار تحریم­ها علیه ایران وجود ندارد، بلکه وقایع داخلی آمریکا (در کنگره و وزارت خزانه‌داری) نشان می­ دهد که این کشور به سمت تحریم­ های گسترده حقوق بشری، موشکی و منطقه­ ای (تروریستی) حرکت می­ کند. بنابراین تحریم­ ها کاهش نمی­ یابد، بلکه افزایش خواهد یافت.

با وجود چنین وضعیتی، دولت باید به سمت روش‌های بی‌اثر کردن تحریم­ها برود. اصلی ­ترین روش بی­اثر کردن تحریم­های بانکی، خروج از نظام پرداخت دلار و یورو و ایجاد نظامات پرداخت دوجانبه با کشورهای مختلف است.

استفاده از ارزهای ملی در مبادلات خارجی که تحت عنوان پیمان­های پولی دوجانبه شناخته می‌شود، روشی است که در سال­های اخیر توسط کشورهای زیادی مورد استفاده قرار گرفته است. روند جهانی به سمت استقلال پولی و مالی کشورها پیش می­رود و کشورهایی که حتی رابطه حسنه ­ای با آمریکا و اروپا دارند (مثل ژاپن، کره جنوبی و استرالیا) برای اینکه اقتصاد خود را در برابر تکانه­ های بین‌المللی مستحکم کنند و وابستگی خود را به دلار و یورو کاهش دهند، از پول ملی در مبادلات خارجی استفاده می­ کنند. عمده این کشورها تحت فشارهای تحریمی آمریکا قرار نگرفته‌اند، اما مصرانه پیگیر پیمان­های پولی دوجانبه هستند.

چین در سال‌های اخیر برای استفاده از “یوان “در مبادلات خارجی خود تلاش فراوانی کرده است. این کشور طی ده سال اخیر حدود ۵۰ پیمان پولی با کشورهای جهان امضا کرده و رتبه “یوان “را از ۳۵در ۲۰۱۰ به رتبه ۵ا در حال حاضر رسانده است.

روسیه نیز تلاش زیادی برای کاهش وابستگی تجارت خارجی خود به دلار و یورو داشته است. با وجود اینکه تحریم­های بانکی اروپا و آمریکا علیه روسیه، هنوز به حد تحریم­های ایران نرسیده است، اما این کشور برخلاف سیاست منفعلانه بانک مرکزی ایران، سیاست فعالانه­ تری را اتخاذ کرده است. یکی از پیشنهادهای اصلی پوتین در سفرهای خارجی، پیمان پولی دوجانبه است.

در ایران، با وجود سخت‌ترین تحریم­های بانکی و با وجود اینکه پس از برجام نیز، همکاری­های بانکی توسط بانک­های بزرگ اروپایی شکل نگرفته است، اما بانک مرکزی همچنان در برابر اجرای پیمان پولی دوجانبه مقاومت می­کند. مسئولان بانک مرکزی در برابر این سؤال که «چرا پیمان­های پولی را اجرا نمی­کنید؟» اغلب پاسخ می­دهند که ما حاضریم، اما کشورهای دیگر به دلیل شرایط تحریمی ما، حاضر نیستند با ما پیمان پولی داشته باشند. درحالی‌که کشورهای دیگر با اصرار به ایران پیشنهاد می­ کنند تا در مبادلات خود از پیمان پولی استفاده کنند، اما با بی‌توجهی بانک مرکزی ایران مواجه می­شوند.

به‌عنوان مثال روسیه و ترکیه تاکنون چندین بار به ایران پیشنهاد داده‌اند که در مبادلات خود با ایران، از پول ملی طرفین استفاده شود. اهمیت مسئله هنگامی مشخص می­شود که بدانیم این کشورها، در سطح ریاست جمهوری پیشنهاد خود را مطرح کرده‌اند. پوتین در آخرین سفر خود به تهران، رسماً از ایران درخواست کرد که در تجارت دوجانبه، از پول­های ملی “روبل” و “ریال “استفاده کند. ترکیه نیز تاکنون سه بار در سطح ریاست جمهوری از ایران چنین درخواستی را داشته است. اردوغان دو بار در آنکارا و یک بار در تهران، از ایران درخواست کرده است که به جای دلار، از پول­های ملی “لیر” و ریال در مبادلات دوجانبه استفاده کند. اما این درخواست­ها تاکنون قفل مقاومت آهنین بانک مرکزی در برابر استفاده از پیمان­های پولی را نگشوده است. کشورهای دیگری هم از جمله پاکستان و عراق، تمایل خود را برای اجرای پیمان پولی با ایران، ابراز کرده‌اند، اما آن­ها هم تاکنون با در بسته بانک مرکزی برخورد کرده­اند.

البته بانک مرکزی در سال ۹۴ ادعا کرد که با سه کشور عراق، ترکیه و روسیه پیمان پولی دوجانبه امضا کرده است اما با گذر زمان، مشخص شد که با وجود امضای این پیمان‌های پولی دوجانبه، همچنان از اجرای آن­ها خودداری می‌کند.

طبق گزارش مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی درباره پیمان پولی دوجانبه، بانک مرکزی می‌تواند به وسیله اجرای پیمان پولی دوجانبه تا بیش از نیمی از تجارت خارجی کشور را بدون استفاده از نظام مالی غرب، انجام دهد و در واقع بیش از نیمی از تحریم‌های بانکی آمریکا و اروپا را بی‌اثر کند. بانک مرکزی می‌توانست به وسیله پیمان­های پولی دوجانبه، از بخش زیادی از هزینه­ هایی که در مذاکرات هسته‌ای بر ما تحمیل شد، جلوگیری کند، اما نکرد!

در شرایطی که همچنان بانک­های بزرگ اروپایی حتی در دوران پسابرجام، با کشور ما همکاری نمی­کنند، و سایه سنگین تحریم­های حقوق بشری و موشکی بر سر کشور ما است، ایران بیش از گذشته به استقلال از نظام پولی و بانکی آمریکا و اروپا نیاز دارد. درواقع هیچ کشوری به اندازه ایران نیاز به پیمان پولی دوجانبه ندارد، چون هیچ کشوری به اندازه ایران تحت تحریم­های بانکی قرار نگرفته است. اما متأسفانه بانک مرکزی به اهمیت این موضوع واقف نیست و اقدام واقعی در این زمینه انجام نداده است.

هادی حسینی؛ کارشناس اقتصاد بین‌الملل

منبع: فارس

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: