کارشناس شبکه کانون‌های تفکر ایران:

تعهدات رسمی ایران در توافق پاریس تاکنون در مجلس بررسی نشده است

سرمست با اشاره به اینکه طبق توافق پاریس، وضعیت موجود کشورها به‌عنوان معیار در نظر گرفته می‌شود، گفت: ادامه وضع موجود به این معناست که صنایع ما به همین میزانی که الآن هست انتشار گازهای گلخانه‌ای داشته باشند و این یعنی توسعه به همین میزان بماند.

به گزارش عیارآنلاین، هم‌اندیشی تخصصی بررسی ابعاد توافق پاریس روز سه‌شنبه، ۱۹ اردیبهشت‌ماه با حضور برخی از کارشناسان و دست‌اندرکاران این حوزه و به میزبانی پایگاه تحلیلی-خبری عیارآنلاین، برگزار شد.

قسمت اول گزارش این هم‌اندیشی، به اظهارات محمد ضریع‌زارع، رئیس امور بین‌الملل محیط‌زیست و انرژی وزارت امور خارجه، و قسمت دوم به مواضع یوسف قویدل، استاد اقلیم‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس اختصاص داشت.

در ادامه، عسگر سرمست، کارشناس شبکه کانون‌های تفکر ایران (ایتان) گفت: نکته اولی که باید از امضاکنندگان توافقنامه پاریس پرسید، این است که سند INDC[۱] که حاوی تعهدات رسمی جمهوری اسلامی ایران است، چرا تاکنون در مجلس بررسی نشده است؟ نه‌تنها در مجلس، بلکه در هیچ نهاد نظارتی دیگری هم بررسی نشده است. در این راستا ما بررسی‌هایی را روی تعهداتی که دیگر کشورها به همراه راه‌حل‌های اجرای این تعهدات ارائه داده بودند انجام دادیم. بعد از بررسی‌ها دیدیم بر اساس سناریوی ادامه وضع موجود، ایران میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را ۴درصد به‌صورت غیر مشروط کم می‌کند و این میزان را به‌شرط لغو تحریم‌ها به ۱۲درصد می‌رساند. چرا سناریویی که پیش گرفته شده است از نوع ادامه وضع موجود است؟ نقد ما به این سناریو این است که در این دوره تقریباً ده‌ساله‌ای که گذرانده‌ایم، توسعه اقتصادی و استفاده از منابع فسیلی در کشور ما به دلیل رکودی که داشته‌ایم، رشد زیادی نداشته است. لذا ادامه وضع موجود به این معناست که صنایع ما به همین میزانی که الآن هست انتشار گازهای گلخانه‌ای داشته باشند و این یعنی توسعه به همین میزان بماند. به‌عنوان‌مثال کشور چین که رشد اقتصادی بالا را تجربه کرد، اگر نمودارهایش را نگاه کنیم رشد تولیدات برخی آلاینده‌ها را نیز پدید آورد. حال سناریوی ادامه وضع موجود برای ایران یعنی چه؟ یعنی اینکه همین وضع رکود و صنایع باقی بماند. نه‌تنها ادامه وضع موجود بلکه باید ۱۲ درصد از تولید گازهای گلخانه‌ای خود را کاهش دهد.

 

وی ادامه داد: برای این کاهش ۱۲ درصدی، باید حدود ۵۲ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری داشته باشد. این سرمایه‌گذاری از چه محلی است؟ اول محل یارانه‌هایی که وزارت نیرو ذخیره می‌کند. این در حالی است که وزارت نیرو بدهکارترین وزارتخانه است و غیر قابل‌اتکاترین راه موجود همین است. چراکه نتوانسته است برقی که تولید می‌کند را بهینه کند و همین الآن در هر کیلووات برق تولیدی ۵۰ تومان ضرر می‌کند. دوم صندوق ملی محیط‌زیست. ما بررسی کردیم و دیدیم این صندوق کلاً ۵میلیارد تومان موجودی دارد! و سوم هم از محل ۱۰۰ میلیارد دلار کمک بین‌المللی که کشورهای توسعه‌یافته برای کاهش تولید آلاینده‌ها باید به کشورهای دیگر پرداخت کنند. اما اصلاً معلوم نیست این کمک‌ها به کدام کشورها و با چه سازوکاری و چه مقدار پرداخت می‌شود. به‌عنوان نمونه کشور پاکستان که خیلی از نظر میزان انتشار درصد بالایی ندارد، از این ۱۰۰ میلیارد ۴۰ میلیارد را طلب کرده است تا بتواند برنامه‌هایش را اجرا کند و این مقدار را شرط کرده است. ما باید چه‌کار کنیم که یک کشور توسعه‌یافته به ما ۵۲میلیارد دلار بدهد؟ خوب قاعدتاً آن کشور هم تعهداتی از ما می‌خواهد. ضمن اینکه باید واقع‌بین بود و باید تجربه‌های قبلی را هم بررسی کنیم.

سرمست همچنین اظهار داشت: حالا اگر ما نتوانیم به این توافق عمل نماییم داستان خیلی جدی‌تر می‌شود. اگر ما نتوانیم این ۵۲میلیارد دلار را برآورده کنیم چه اتفاقی می‌افتد؟ چون بالاخره هنوز معلوم نیست این معاهده آیا الزام‌آور هست، نیست؟ اگر هست چه هزینه‌هایی را در صورت عدم عمل به این معاهده باید پرداخت کنیم و مسائل دیگری که در این زمینه

وی افزود: سؤال این است که کشور ما در این میان چه می‌کند؟ ما در گروه هم‌فکر چه کرده‌ایم؟ در بین این سی کشور، ما بیشترین منابع گازی و نفتی را داریم. لذا قاعدتاً اگر کشوری باید مخالف باشد، ایران است. مثلاً عربستان هم که بیشترین منابع نفت را دارد، سازوکاری که ارائه داده است، کاملاً مبهم و نامعلوم است و هیچ نظارتی بر آن امکان‌پذیر نیست. در ضمن گفته می‌شود ما باید ۵۰ درصد از مصرف انرژی خود را کاهش دهیم. این سخن کاملاً درستی است که کسی در آن شک ندارد. ولی چرا برای این کار زیر بار توافقی برویم که منابع آن را نداریم و اگر هم مشکلی پیش بیاید تحریم و تنبیه بین‌المللی می‌شویم؟

سرمست در ادامه گفت: من فکر می‌کنم اکنون باید از این گذر کنیم و ببینیم چه‌کار کنیم. تصور من این است که فعلاً گریزی از این توافقنامه وجود ندارد و همان‌طور هم که آقای دکتر گفتند، چه بپیوندیم و چه نپیوندیم درگیر سیاست‌هایی خواهیم شد که این سیاست‌ها ما را سوق خواهد داد به سمت افزایش بهره‌وری و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای؛ بماند که واقعاً این گازهای گلخانه‌ای چقدر تأثیر دارد. مهم‌ترین بحثی که فعلاً وجود دارد این است که توجه کنیم مثلاً در روسیه امضای این سند تا سال ۲۰۲۰ به تعویق افتاد. برای چه؟ برای اینکه بتوانند در این زمینه تحقیق کنند و تأثیرات امضای این سند را بررسی کنند. یا مثلاً در آمریکا تحقیقی انجام شد درباره تأثیر معاهده پاریس بر صنعت گاوداری آمریکا. می‌خواهم بگویم این‌کارهای جدی که در روسیه و آمریکا و خیلی از کشورهای دیگر انجام می‌شود، ما آن‌ها را نداشته‌ایم.

وی افزود: الآن اگر بخواهیم از این بحث که آیا به این معاهده بپیوندیم و یا خیر، عبور کنیم باید ببینیم پیوستن به این معاهده چه ابعادی خواهد داشت. آن چیزی که ما را در این توافق متعهد می‌کند، بحث INDC است. من فکر می‌کنم نیاز هست که INDC ما تغییر کند و همان‌طور که کشورهای دیگر مطالعات پژوهشی جدی و عمیق داشته‌اند، ما هم مطالعات جدی داشته باشیم. من در ابتدا هم گفتم که INDC حتی در مجلس هم بررسی نشده است. اصلاً نمایندگان مجلس مطلع نیستند چنین چیزی وجود دارد و این را تصویب کرده‌اند. لذا ما باید کار مطالعاتی جدی داشته باشیم و ببینیم این BAU[۲] که در INDC هست آیا به اقتصاد ما ضربه میزند و یا نمی‌زند؟ آیا این ۱۲ درصد که متعهد شده‌ایم به اقتصاد ما لطمه‌ای میزند و یا نمی‌زند؟ یا اینکه چرا ما تعهداتمان را به‌صورت مشروط ندهیم؟ افغانستان تعهداتش را به‌صورت کاملاً مشروط و جدولی ارائه داده است. یا مثلاً چین و هند به‌صورت تعهد کاهش شدت انرژی داده‌اند و من وقتی نگاه کردم دیدم بیش از نصف این تعهدات تابه‌حال انجام شده است و تنها بخشی از چیزی که تعهد داده است باقی مانده است. یعنی چین از سال ۲۰۰۵ تا سال ۲۰۳۰، بیش از نیمی از تعهدات را تا سال ۲۰۱۵ انجام داده است. یعنی چه؟ یعنی موافقت‌نامه پاریس در راستای برنامه‌هایش است. ولی ما این‌گونه نیستیم. ما برنامه‌هایمان در راستای این معاهده است. چون تحلیلی نداشته‌ایم. من هیچ تحلیلی ندیده‌ام که چرا ما تعهد ۴ درصد داده‌ایم؟ چرا ما BAU را پیشنهاد داده‌ایم؟ چیزی که برای اقتصاد ما می‌تواند بسیار خطرناک باشد. چرا مشروط کرده‌ایم به لغو تحریم‌هایی که خودمان مدعی هستیم برداشته شده است. این‌ها چیزی است که الآن باید درباره آن صحبت کنیم.

آقای سرمست در جمع‌بندی سخنان خود گفت: آقای زارع گفتند کمیته‌ای وجود دارد که بر اجرا شدن این معاهده نظارت می‌کند. اما در بخش ۲ بند ۴ ماده ۱۶ درباره انجام وظایف دیگری که ممکن است برای اجرای این توافق لازم باشد بحث شده است. اینکه کارهای دیگر چیست معلوم نیست. موضوع دومی که می‌خواهم اشاره کنم، این است که ماده‌واحده‌ای که در این معاهده آمده، به‌گونه‌ای حق داوری را برای خود حفظ کرده‌اند و حق اعتراض را برای تعیین داور از ما گرفته‌اند.

*********************************************

پی‌نوشت:

[۱] Intended Nationally Determined Contributions

[۲] Business As Usual

۱ دیدگاه

  1. علیرضا ناظم زاده :

    دقیقا ، اجرای توافق نامه پاریس کاملا به ضرر ایرانه

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: