۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۴۸

دولت دوازدهم و ریل‌گذاری حمل‌ونقل ریلی

در چند دهه گذشته، پیشرفت‌های قابل توجهی در تولید و خودکفایی محصولات استراتژیک ریلی در کشور حاصل شده است. به همین دلیل، انتظار می‌رود که در دولت دوازدهم، با اعتماد به توانایی تولیدکنندگان داخلی در این حوزه، زمینه‌های شکوفایی اقتصادی و اشتغال‌زایی فراهم شود.

به گزارش عیارآنلاین، حمل‌ونقل‌ ریلی‌ به‌عنوان‌ یکی‌ از بخش‌های‌ مهم‌ حمل‌ونقل، نقش‌ عمده‌ای‌ را در عرصه‌ اقتصادی، صنعتی‌ و اجتماعی‌ کشورها ایفا می‌کند و به‌واسطه مزایایی که در مقایسه با سایر بخش‌های حمل‌ونقلی ازجمله هوایی‌، جاده‌ای و دریایی دارد، موردتوجه اکثر کشورهای پیشرفته جهان قرار گرفته است. از جمله مزایای حمل‌ونقل ریلی می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

– مصرف کم انرژی خصوصاً در قطارهای برقی

– ایمنی بسیار بالا و غیرقابل مقایسه با دیگر سیستم‌های حمل‌ونقلی

– امکان استفاده از وقت و زمان در طول سفر

– اشتغال‌زایی مستقیم و غیرمستقیم مناسب در زمان ساخت و بهره‌برداری

– کمک به خلوت شدن جاده‌ها و کاهش تصادفات ناشی از آن

– ایجاد بستر مناسب جهت واقعی کردن قیمت سوخت و هدفمند کردن یارانه‌ها

– امکان افزایش ترانزیت کالا بین کشورهای مختلف

– توجیه‌پذیر شدن صادرات بسیاری از تولیدات صنعتی ، معدنی و مواد غذایی

اما توسعه حمل‌ونقل ریلی نیازمند زیرساخت‌هایی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

– توان ساخت انواع واگن‌های پیشرفته در شرکت‌های ایرانی

– توان ساخت ریل‌های جدید و پیشرفته در داخل کشور

– توان ساخت لکوموتیوهای پیشرفته در داخل کشور

– ایجاد سیستم برق‌رسانی گسترده در سراسر کشور

– توان ساخت پل‌های ارتباطی، تونل‌های ریلی و زیرسازی مسیرها

کشور ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای ارتباطی استراتژیک زمینی و دریایی، جایگاه ویژه‌ای در منطقه دارد و می‌تواند با برنامه‌ریزی مناسب در تولید و بومی‌سازی زیرساخت‌های ریلی، همچون تولید ریل، واگن و لکوموتیو، ضمن توسعه شبکه ریلی، زمینه‌های رشد و توسعه اقتصادی کشور را فراهم کند. در بین زیرساخت‌های توسعه شبکه‌های ریلی، تولید و بومی‌سازی ساخت انواع واگن‌های پیشرفته، ریل‌های جدید و استاندارد و توان ساخت لکوموتیوهای پیشرفته دارای اهمیت بسزایی است. بنابر اهمیت مسئله، در این نوشتار به‌صورت تفصیلی به آخرین اخبار پیرامون وضعیت تولید ریل، واگن و لوکوموتیو در کشور پرداخته خواهد شد.

واردات واگن به کشور باوجود خودکفایی ۹۰ درصدی در تولید آن

تولید واگن در کشور ازجمله الزامات توسعه شبکه‌های ریلی است. بومی‌سازی و خودکفایی این محصول مهم ریلی با توجه به فرسودگی بالای واگن‌های درحال استفاده -که بعضاً قدمتشان به ۴۰سال قبل می‌رسد- و نیاز مبرم شرکت‌های بهره‌بردار، دارای اهمیت فراوانی است. در چند سال گذشته، شرکت‌های تولیدکننده داخلی توانسته‌اند نیاز کشور به واگن را تا حدود نسبتاً زیادی تأمین کنند؛ به‌طوری‌که شرکت‌هایی همچون واگن‌سازی پارس، واگن‌سازی تهران، واگن‌سازی تبریز، واگن‌سازی کوثر و سایر واحدهای تولیدی، امکان خودکفایی ۹۰ درصدی در تولید واگن باری و خودکفایی ۷۰ درصدی در واگن مسافری را در کشور فراهم آورده‌اند. باوجود خودکفایی کشور در تولید واگن، در چند ماه گذشته، بحث‌هایی پیرامون واردات واگن به کشور مطرح شده است.  به‌طوری‌که این مسئله به یکی از چالشی‌ترین موضوعات مشترک بین وزارتخانه‌های صنعت، معدن و تجارت، راه‌وشهرسازی و واگن‌سازان کشور تبدیل شده است.

شهریورماه سال گذشته بود که وزیر صنعت در راستای حمایت از تولید ملی، از ورود ۵هزار واگن باری به کشور ممانعت به عمل آورد؛ موضوعی که با اعتراض و واکنش وزارت راه‌وشهرسازی و شرکت راه‌آهن روبه‌رو شد و با گذشت ۶ ماه، پس از کش‌وقوس‌های فراوان، با پیگیری وزیر صنعت، طی توافق‌نامه‌ای قرار شد در ساخت ۶هزار واگن باری که به‌صورت کامل به شرکت یونایتدواگن روسیه واگذار شده بود، سه شرکت داخلی واگن‌سازی پارس اراک، واگن‌سازی کوثر و فولاد درخشان اراک مشارکت کنند.

قرارداد با این شرکت روسی در حالی بسته شده است که سؤالاتی از قبیل:

– چه الزامی وجود دارد که تولیدکنندگان کشور واگن روسی بسازند؟

– آیا مجریان این قرارداد راهکاری برای انتقال فناوری آن به کشور دارند؟

– آیا اجزای واگن را در داخل کشور تولید می‌کنند یا اینکه فقط مونتاژ می‌کنند؟

بدون پاسخ گذاشته شده است.

تولید ریل، یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه حمل‌ونقل ریلی

از دیدگاه کارشناسان، یکی از موانع اصلی توسعه حمل‌ونقل ریلی در ایران، وابستگی کشور به ریل خارجی دانسته شده است. اولین تلاش‌ها برای تولید ریل در کشور توسط ذوب‌آهن اصفهان برداشته شد و این شرکت در دهه ۷۰، توانست این محصول استراتژیک را تولید کند. نمونه آن ریل‌های U33 بود که به دلیل ایرادهای گرفته‌شده از سوی شرکت بهره‌بردار اصلی، یعنی راه‌آهن، مورد استقبال قرار نگرفت و تولید آن متوقف شد. این موضوع موجب شد تا ذوب‌آهن مجموعه اقداماتی را برای تولید ریل مطابق با استانداردهای جهانی آغاز کند و حتی در سال ۸۶، مسئولان راه‌آهن و شرکت ذوب‌آهن یک موافقت‌نامه برای تولید ریل امضا کردند که باز هم پای رقیب وارداتی به میان آمد و نتیجه مطلوب حاصل نشد.

بی‌نتیجه ماندن موافقت‌نامه تولید ریل در سال ۱۳۸۶، انتقادات فراوانی را نسبت به واردات ریل ایجاد و مسئولین متولی را مجاب به تصمیم‌گیری صحیح در خصوص این مسئله کرد.

با روی کار آمدن دولت یازدهم، قرار بر آن شد که تولید ریل ملی از زمستان ۹۴ کلید بخورد. اما باز هم نهایی نشدن مقدمات لازم برای رسیدن خط تولید به مرحله نهایی، ساخت ریل ملی را به سال ۱۳۹۵ موکول کرد. سرانجام در مهرماه ۹۵، مدیرعامل راه‌آهن از عقد قرارداد تولید ۴۰هزار تن ریل U33 با شرکت ذوب‌آهن اصفهان خبر داد و اظهار داشت که با توجه به توانایی شرکت ذوب‌آهن، پس‌ازاین قرارداد نیز آماده عقد قرارداد برای ۱۰۰هزار تن ریل ۶۰  UIC هستیم.

در همین راستا، اواخر بهمن‌ماه ۹۵، مذاکراتی با دولت هند برای تولید ریل‌های پیشرفته UIC60 در کارخانه ذوب‌آهن صورت گرفت. بر اساس این قرارداد، مقرر شد به‌وسیله شمش و فاینانس طرف هندی، ریل‌های پیشرفته UIC60 در داخل کشور تولید شوند.

تولید لکوموتیو؛ هدفی دست‌یافتنی

شرکت‌های داخلی با بهره‌گیری از توان متخصصان داخلی و با الگوبرداری از پیشرفته‌ترین دستگاه‌ها و روش‌های لکوموتیوسازان معتبر دنیا توانسته است بخش قابل‌توجهی از فرآیندهای ساخت لکوموتیو را در کشور پیاده کند و تردیدی نیست که اگر حمایت کافی از این صنعت وجود داشته باشد، می‌توان عمق خودکفایی در تولید لکوموتیو را افزایش و به هدف تولید لکوموتیو ملی نزدیک شد.

در همین راستا، مختاری، مدیرعامل واگن پارس، پیرامون توان ساخت لکوموتیو پیشرفته در شرکت واگن پارس، از خودکفایی ۴۰ درصدی در بخش تولید لوکوموتیو خبر داد. در کنار شرکت واگن پارس که دو نوع لوکوموتیو، کششی و کششی‌مانوری را تولید می‌کند، سایر شرکت‌ها ازجمله شرکت تولیدی مپنا هم به خودکفایی ۵۰ درصدی در تولید لوکوموتیو رسیده و توانایی طراحی، مهندسی و ساخت انواع لکوموتیوهای دیزل‌الکتریک، برقی و مانوری به تعداد ۱۰ عدد در ماه را دارد.

باتوجه به موارد فوق، می‌توان نتیجه گرفت که پیشرفت‌های قابل توجهی در چند دهه گذشته در تولید و خودکفایی محصولات استراتژیک ریلی حاصل شده است. به همین دلیل، انتظار می‌رود سیاست‌گذاران این بخش با اعتماد به توانایی تولیدکنندگان داخلی زمینه‌های شکوفایی اقتصادی و اشتغال‌زایی که ازجمله اهداف اصلی اقتصاد مقاومتی هستند را فراهم کنند.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: