۱۹ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۱۳

توقف خام‌فروشی از حرف تا عمل

عملکرد ۴ ساله دولت در بخش نفت و گاز نشان می‌دهد که مسئولین معتقد به خام‌فروشی هستند و تمام تلاش خود را در زمینه افزایش خام فروشی و وابستگی هر چه بیشتر به درآمدهای نفتی بکار می‌بندند. تا جایی که افزایش صادرات نفت را به عنوان یکی از مهمترین دستاوردهای دولت قرار می‌گیرد.

به گزارش عیارآنلاین،از ابتدای شروع بکار دولت یازدهم، اصلاح قراردادهای نفتی به عنوان مهم‌ترین و فوری‌ترین نیاز صنعت نفت در دستور کار دولت قرار گرفت. در واقع وزیر نفت اعتقاد داشت که مدل قراردادی موجود به اندازه کافی برای حضور شرکت‌های خارجی جذاب نیست. بر همین اساس تیم اصلاح قراردادهای نفتی نزدیک به دو سال زمان صرف کرد تا یک مدل اولیه به دست آید. بعد از رونمایی از مدل مذکور، کارشناسان نقدهای فراوانی را به آن وارد کردند که تا حدودی اصلاحاتی انجام شد اما مشکلات اساسی این قراردادها همچنان به قوت خود باقی است. طی ۴ سال گذشته بخش اعظمی از فعالیت‌های وزارت نفت به اصلاح قراردادهای نفتی و متقاعد کردن شرکت‌های خارجی برای حضور در ایران معطوف بوده است. به بیان دیگر وزاتخانه مذکور طی این سال‌ها  تلاش کرده تا ظرفیت خام‌فروشی کشور را افزایش دهد.

بررسی مفاد قراردادهای نفتی نیز به خوبی مؤید این مطلب است. علیرغم اینکه طی سال‌های تحریم پروژه‌های بزرگی همچون فاز ۱۲ پارس جنوبی توسط بنگاه‌های داخلی به بهره‌برداری رسیده است، در قراردادهای جدید محوریت کار با شرکت‌های بین‌المللی است و شرکت‌های داخلی همواره چشمشان به دست شرکت خارجی خواهد بود. در این قراردادها تأمین مالی به عهده شرکت‌های خارجی است و جایگاه تأمین مالی داخلی و همچنین سرمایه‌گذاری داخلی در یکی از بزرگ‌ترین و پرسودترین حوزه‌های سرمایه‌گذاری مغفول مانده است. از نظر تجهیزاتی که وضعیت به مراتب وضعیت نامساعدتری مشاهده می‌شود. چراکه طی این سال‌ها اقدامات اولیه برای توسعه توان داخل در زمینه تجهیزات صورت نگرفته است. اولین دغدغه تولیدکننده تجهیزات بازار است. وزارت نفت موظف است که بر اساس پروژه‌های آینده خود فهرستی از نیازهای تجهیزاتی و فرآیند خرید آن‌ها و نحوه مشارکت شرکت‌های داخلی در این فرآیند را تعیین نماید. بعلاوه باید امتیازاتی برای تولیدکنندگان داخلی در نظر گرفته شود. اما طی این چهار سال اقدامات اندکی در این زمینه صورت گرفته است. چگونه می‌توان انتظار داشت که یک تولیدکننده تجهیزات بدون اطلاع از بازار محصول و فرآیند خرید آن، اقدام به سرمایه‌گذاری در زمینه ساخت تجهیزات کند. حتی زبان انتخاب‌شده برای این قراردادها، برخلاف بسیاری از نقاط جهان، زبان انگلیسی است، و این قرارداد نسخه فارسی ندارد. اگر تولیدکنندگان داخلی اهمیت دارند و قرار است در فرآیند توسعه میادین نفتی مشارکت داشته باشند تمامی اسناد مربوط به مناقصات و قراردادها حتما باید نسخه فارسی داشته باشد. به‌هرحال، بررسی مفاد قراردادی به خوبی نشان می‌دهد که هدف اصلی این قراردادها افزایش ظرفیت تولید و صادرات نفت خام است. به بیان دیگر این قراردادها دستاورد دیگری است در راستای افزایش خام‌فروشی و وابستگی هر چه بیشتر به درآمدهای نفتی، چیزی که این روزها بسیاری از مسئولین دولتی از آن به عنوان یک دستاورد یاد می‌کنند و به آن می‌بالند.

در چنین شرایطی نگاه اجمالی به وضعیت بخش‌های پالایش و پتروشیمی به خوبی نشان می‌دهد که دولت کمترین توجه را به این بخش داشته است. مهم‌ترین دستاورد دولت در زمینه فراورده‌های نفتی، افزایش واردات بنزین به بیش از ۱۰ میلیون لیتر در روز و ایجاد وابستگی به این کالای استراتژیک بوده است. بررسی طرح‌های پالایشی به خوبی نشان می‌دهد که توسعه ظرفیت پالایشی کشور کمترین درجه اهمیت را در نگاه مسئولین وزارت نفت داراست. مهم‌ترین طرح پالایشی که از ابتدای دولت مورد تأکید مسئولین وزارت نفت بوده‌است و از همان سال‌های ابتدایی طی چند نوبت وعده افتتاح آن داده شده، طرح پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس است. در ابتدای روی کار آمدن دولت جدید، پیشرفت طرح مذکور حدود ۷۰ % بود. از همان ابتدا وعده‌های مختلفی مبنی بر تکمیل این طرح و به‌ویژه فازهای اولیه آن داده شد. اما متأسفانه امروز با گذشت ۴ سال هیچ یک از فازهای این پالایشگاه به بهره‌برداری نرسیده است. حال جای این سؤال باقی است که در شرایطی که وزارت نفت در حال مذاکره با شرکت‌های بزرگ نفتی برای انجام سرمایه‌گذاری‌های بزرگ چند میلیارد دلاری است چه بهانه‌ای برای عدم تکمیل این پالایشگاه وجود دارد. در مورد پالایشگاه سیراف که وضعیت به مراتب بدتر است و پیشرفت چندانی در ساخت این پالایشگاه رخ نداده است. این دو پالایشگاه مربوط به فراورش میعانات گازی هستند و در مورد توسعه ظرفیت پالایش نفت خام، در حد حرف و اجلاس خبری نیز تحرکی مشاهده نمی‌شود.

عملکرد ۴ ساله دولت در بخش نفت و گاز به خوبی نشان می‌دهد که مسئولین دولتی با تمام وجود معتقد به خام‌فروشی هستند و تمام تلاش خود را در زمینه افزایش خام‌فروشی و وابستگی هر چه بیشتر به درآمدهای نفتی بکار می‌بندند. تا جایی که افزایش صادرات نفت در مجامع به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دولت مورد تأکید مسئولین دولتی قرار می‌گیرد. در چنین شرایطی اظهاراتی شبیه آنچه آقای کاردر طی هفته گذشته در زمینه پایان خام‌فروشی میعانات گازی بیان کردند بیشتر به اظهارات رسانه‌ای و نمایشی شبیه است و به نظر می‌رسد عزم جدی برای کاهش خام‌فروشی وجود ندارد.

 

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: