۱۸ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۲۹

چرا بانک مرکزی برای ساماندهی چک فکری نمی‌کند؟!

«برگشت چک های مشتریان و همکاران» یکی از مولفه های مهم سنجش فضای کسب و کار است و این مولفه در سال های گذشته روند نامطلوبی داشته است که در این راستا متاسفانه بانک مرکزی برای بهبود ضعف‌های قانونی قانونِ فعلی چک و ضعف عملکرد در ایجاد زیرساخت‌های الکترونیکی چک اقداماتی درخور توجه ایی را انجام نداده است.

به گزارش عیارآنلاین، در چند روز گذشته، گزارشِ تابستانه‌ی «پایش محیط کسب و کار ایران» توسط مرکز پژوهش های مجلس منتشر شد. این گزارش که با استفاده از برآیند ارزیابی ۲۶۱ تشکل اقتصادی سراسر کشور از ۲۱ مولفه ملی محیط کسب و کار منتشر شده است، می تواند نمایانگر نگاه فعالین اقتصادی در مورد وضعیت محیط کسب و کار باشد که به دور از آمارهای رسمیِ اعلامی از سوی مراجع مختلف، حقایق موجود در جامعه را تبیین می کند. در این گزارش، به هر مولفه از ده، نمره ای داده می شود که اختصاص نمره ۱۰ به آن مولفه، به منزله بدترین ارزیابی از وضعیت آن مولفه در محیط کسب و کار است. در نهایت این نمرات از تشکل های استانی جمع آوری شده و با وزن‌دهی‌هایی به نسبت نقش آن ها در تولید ناخالص داخلی بدونِ نفت، میانگین وزنی هر مؤلفه به دست می‌آید.

مولفه «برگشت چک های مشتریان و همکاران» یکی از ۲۱ مولفه فضای کسب و کار است که در این گزارش قصد داریم درباره این مولفه و تاثییرات آن بر محیط کسب وکار متمرکز شویم.

مولفه «برگشت چک های مشتریان و همکاران» در تابستان سال های ۹۲ و ۹۳، از لحاظ نامساعد بودن رتبه ۱۴ را در بین دیگر مولفه های محیط کسب و کار در اختیار داشت، اما در تابستان سال ۹۴، به رتبه ۸ می رسد و خبر از آشفته شدن وضعیت چک در بین فعالین اقتصادی می دهد.

با این حال، با دست روی دست گذاشتن سیستم بانکی و توجه نکردن به اصلاح ساختارهایی که باعث صدور چک‌هایی می شود که برگشت می خورند، در بهار سال ۹۵، این مولفه به رتبه ۵ رسید. در تابستان امسال نیز (که گزارش اخیر به آن اشاره دارد)، مولفه «برگشت چک های مشتریان و همکاران» با بهبود نسبیِ نمره، به رتبه ششم رسیده است.

سوال اساسی این جاست که با وجودِ به صدا در آمدن زنگِ خطرِ «چک های برگشتی» از اوایل سال ۹۴، و با وجود اینکه از دیرباز به دلیل ضعف‌های قانونی قانونِ فعلی چک و ضعف عملکرد بانک مرکزی در ایجاد زیرساخت‌های الکترونیکی چک، مشکلِ مستمر چک های برگشتی وجود داشته است، بانک مرکزی برای بهبود وضعِ موجود و در حیطه قانونی خود چه اقداماتی را انجام داده است؟

در طول چند سال گذشته، تنها اقدامِ درخور توجه بانک مرکزی جهت ساماندهی وضعِ چک، رونمایی از «سامانه چکاوک» بود که با تبلیغات بسیار زیاد توسط بانک مرکزی رونمایی شد.در ابتدا و با وجود اینکه به عقیده کارشناسان به نظر نمی رسید این سامانه بتواند نقشی در کاهش میزان چک های برگشتی ایفا کند، اما بانک مرکزی اصرار داشت که این سامانه منجر به کاهش چک های برگشتی می شود. همچنین این سامانه که قرار بود دسترسی به آمار و اطلاعات را سریعتر کند، اما نهایتا با حذفِ گزارش چک های برگشتی از آمار بانک مرکزی، تنها در چند نوبت و به صورت گزارش خبری، آمار دوره های مختلفی از چک در سایت بانک مرکزی منتشر شد. آمار منتشر شده نشان می‌داد سامانه چکاوک نتوانسته است بهبودی در وضعیت چک‌های برگشتی بدهد. امری که تلویحا در گزارش بانک مرکزی از یک سالگی طرح چکاوک نیز به آن اشاره شده است.

اقدام دیگری که بانک مرکزی سال هاست در نظر دارد آن را انجام دهد و آن را نیز عامل دیگری در راستای بهبود شرایط چک عنوان می کند، طرح «صیاد» است. با توجه به اظهارنظرهای مقامات بانک مرکزی در رابطه با این طرح، باز هم به نظر نمی‌رسد بتوان با استفاده از این طرح، سهم چک های برگشتی را کاهش داد، زیرا این طرح تنها در نظر دارد چک را به صورت یکپارچه و به مانند اسکناس منتشر کند. این اقدام شاید بتواند جلوی جعلِ برگه چک را بگیرد اما سوال اینجاست که آیا «جعل برگه چک» سهم بالایی در برگشت خوردن چک ها دارد؟ در نبود اطلاعاتِ دقیق، تنها می توان گفت مشاهدات میدانی هیچ‌گاه چنین چیزی را تایید نمی کنند.

با توجه به موارد پیش گفته، به نظر می رسد بایستی بانک مرکزی از این رخوتِ مخربِ فضای کسب و کار خارج شده و هر چه سریعتر برای ساماندهی امور مرتبط با چک اقداماتی را انجام دهد؛ از جمله آن که در ابتدا اقدام به ساماندهی وضعیت موجود کرده و با استفاده از زیرساخت های الکترونیک، امکان صدور چک را از افرادی که چک برگشتیِ وصول نشده دارند بگیرد تا فردِ دارای چک برگشتی نتواند بدون هیچ مشکلی تا پایان برگه های دسته چک خود، اقدام به صدور چک کند و همچنین به گیرندگان چک نیز این امکان را بدهد که بتوانند به بخشی از اطلاعاتِ حساب جاری شخصِ دارای دسته چک از جمله میزان چک های صادر شده که سبب افزایش اعتماد عمومی به چک می شود، را مشاهده کنند تا با اعتماد بیشتری اقدام به اخذ چک نمایند.

در گام بعدی نیز لازم است بانک مرکزی به سمتِ ایجاد سیستم های اعتبارسنجی و نظام های پرداختِ مدرن حرکت کند تا علاوه بر تسهیلِ معاملات، امنیتِ آن نیز افزایش یابد و افراد با ریسک کمتری وارد معامله با یکدیگر شوند.

 

 

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: