۶ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۲۱:۳۰
"امنیت غذایی" و "رئیس جمهور دوازدهم"

امنیت غذایی هدفی دست‌یافتنی

حتی کشور‌های غربی که دارای مشترکات و همکاری‌های اقتصادی گسترده با یکدیگر هستند نیز در تأمین غذای اساسی خود به دیگری تکیه نکرده‌اند و در این راستا دولت یازدهم رویکرد مشخصی در تحقق خودکفایی غذای اساسی داشته که دولت دوازدهم برای تعیین خط‌مشی خود در بخش کشاورزی ناگزیر به تعیین نسبت با رویکرد و برنامه‌های کنونی است.

به گزارش عیارآنلاین، تأمین غذاهای اساسی در داخل کشور راهبردی است که بیشتر کشورهای قدرتمند در جهان به آن اهتمام ورزیده‌اند، حتی کشور‌های غربی که دارای مشترکات و همکاری‌های اقتصادی گسترده با یکدیگر هستند نیز  در تأمین غذای اساسی خود به دیگری تکیه نکرده‌اند. برای نمونه آمار دو محصول مهم در غذای اساسی را در ادامه مشاهده می‌کنید:

بررسی‌ها نشان می‌دهد در سال‌های گذشته علی‌رغم اقدامات مختلف صورت گرفته، کشور هنوز در تأمین غذای اساسی از تولید داخل به وضعیت مطلوب نرسیده است. لذا واردات به‌عنوان راه‌کار تأمین غذای اساسی موردتوجه قرار گرفته است و درنتیجه بخش مهمی از واردات کشور به غذای اساسی اختصاص یافته است.

آمارهای گمرک در بخش واردات نشان می‌دهد بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۴ به‌طور متوسط، سالانه حدود ۱۱٫۴ میلیارد دلار از کل واردات کشور به غذا اختصاص داشته است، که از این مقدار در حدود ۱۰ میلیارد دلار را غذای اساسی تشکیل داده است. این بدان معناست که بیش از ۸۷ درصد از کل واردات غذای کشور به غذاهای اساسی اختصاص دارد.

آمار‌های تجاری سال‌های اخیر نشان از کاهش  واردات غذای اساسی دارد. این روند می‌تواند به دلایل مختلفی ازجمله کاهش درآمدهای نفتی کشور رخ داده باشد اما به‌طورقطع نقش برنامه‌ها و اقدامات صورت گرفته برای افزایش تولید محصولات اساسی در داخل کشور نیز در آن مؤثر بوده است. ازجمله می‌توان به افزایش اختیارات وزارت جهاد کشاورزی در کنترل واردات محصولات کشاورزی و حمایت از تولیدکنندگان داخلی اشاره کرد که با اجرایی شدن قانون تمرکز وظایف و اختیارات مربوط به بخش کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی صورت گرفت. همچنین باید به اجرای طرح‌ خودکفایی در ۸ محصول اساسی وزارت جهاد کشاورزی اشاره کرد که در ادامه توضیح داده خواهد شد.

قانون تمرکز وظایف و اختیارات وزارت جهاد کشاورزی

آیین‌نامه اجرایی قانون تمرکز در اسفندماه سال ۱۳۹۲ از سوی دولت ابلاغ گردید و مدیریت تجارت اعم از صادرات، واردات و تنظیم بازار داخلی محصولات و کالاهای اساسی زراعی، باغی و گیاهان دارویی به وزارت جهاد کشاورزی واگذار شده است. این قانون به وزارت جهاد اجازه می‌دهد تا سیاست‌های بازرگانی در بخش کشاورزی را با سیاست‌های تولیدی هماهنگ کرده و برآیند را به نفع تولید جهت دهد.

وزارت جهاد کشاورزی با اعمال تعرفه ۴۰ درصدی بر واردات برنج توانسته ضمن کم کردن فاصله قیمت برنج خارجی و داخلی،  واردات برنج را نسبت به سال ۹۲ ، ۶۰درصد کاهش دهد. از دیگر اقدامت مثبت صورت گرفته با استفاده از قانون تمرکز، کنترل واردات میوه در فصل برداشت بود که با این کار واردات میوه در سال ۹۵ نسبت به سال ۹۴ وضعیت بهتری را تجربه کرد و هم تولیدکنندگان و هم مصرف‌کنندگان میوه از این روند منتفع شدند. اعطای مجوز واردات شکر به تولیدکنندگان آن از دیگر اقدامات جهاد کشاورزی در راستای قانون تمرکز بود که در کنار تلاش کشاورزان به تولید ۱۰۰ درصدی چغندرقند و همین‌طور کاهش ۷۰ درصدی واردات شکر بین سال‌های ۹۲ تا ۹۴ انجامید.

مشروط کردن واردات دانه‌های روغنی و روغن خام به خرید از تولیدکننده داخلی، از دیگر اقدامات وزارت جهاد بود که از سال ۹۴ اجرا شد. بر این اساس، واردکنندگان روغن خام به ازای خرید هر کیلوگرم دانه‌های روغنی اجازه واردات ۴ کیلوگرم روغن خام را خواهند داشت.

  • اجرای طرح‌ خودکفایی در ۸ محصول اساسی توسط وزارت جهاد کشاورزی:

وزارت جهاد کشاورزی ۸ طرح جداگانه برای دستیابی به هدف خودکفایی در ۸ محصول اساسی طراحی نمود. ۸ محصول اساسی عبارت‌اند از: برنج، جو، گندم، حبوبات، پنبه، چغندرقند، ذرت و دانه‌های روغنی.

  • طرح خودکفایی گندم:

گندم مهم‌ترین محصول راهبردی است که قوت غالب مردم ایران را تشکیل می‌دهد و  در سال‌های اخیر بخش مهمی از آن از طریق واردات تأمین شده است. به‌عبارت‌دیگر در تأمین گندم موردنیاز وابستگی زیادی به خارج وجود داشته است. با شروع به کار دولت یازدهم، واردات گندم،  ۱٫۴ میلیارد دلار بود که در سال ۹۵ این مقدار به ۴۳۲ میلیون دلار کاهش یافت.

وزارت جهاد کشاورزی علاوه بر کنترل واردات و تلاش برای قیمت‌گذاری مناسب جهت خرید تضمینی در فصل برداشت، طرح خودکفایی گندم را نیز  اجرا کرد. این طرح از سال ۱۳۹۲ و با تعیین مجری برای این طرح آغازشده که در همان سال نخست ۷۵۰ میلیارد تومان تسهیلات  به‌منظور خرید ادوات کشاورزی در اختیار کشاورزان قرار گرفت. این تسهیلات در سال‌های ۹۳ با ۸۰۰ میلیارد تومان و سال ۹۴ با ۱۰۰۰ میلیارد تومان ادامه یافت. از دیگر اقدامات انجام‌شده در این طرح توزیع بیش از ۴۰۰ هزار تن بذر فراوری، اصلاح و گواهی‌شده در مناطق سرد است. اقداماتی که به‌منظور خودکفایی در تولید گندم انجام شد باعث گردید تا تولید گندم که در سال ۹۲ ، ۶٫۶ میلیون تن ارسال بود با رشد بیش از ۱۰۰ درصدی در سال ۹۵ به ۱۴٫۵ میلیون تن افزایش یابد. ازجمله چالش‌هایی که طرح خودکفایی گندم را تهدید می‌کند نیز می‌توان به عدم پرداخت پول کشاورزان و اعلام دیرهنگام قیمت خرید تضمینی اشاره کرد که هریک به‌تنهایی می‌تواند طرح خودکفایی را به مخاطره اندازد.

  • طرح خودکفایی دانه‌های روغنی:

میزان مصرف روغن در ایران سالانه یک‌میلیون و دویست هزار تن است که برای واردات  ۹۴ درصد از این مقدار سالانه ۴ میلیارد دلار ارز از کشور خارج می‌شود. به گفته کارشناسان برای تولید روغن خام موردنیاز کشور باید حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تن انواع دانه‌های روغنی در کشور تولید و یا به کشور وارد شود. وزارت جهاد باهدف رسیدن به خودکفایی ۷۰ درصدی در تولید دانه‌های روغنی از سال ۹۳ طرحی ۱۰ ساله را در این زمینه آغاز کرده است. در این طرح بیشترین حمایت از کشت کلزا صورت می‌گیرد که درنتیجه آن تولید این محصول در حدود ۱۰۰ درصد رشد کرده است. ازجمله دیگر اقدامات صورت گرفته در این طرح:

  • پرداخت ۵۰ درصدی یارانه خرید دستگاه کارنده بذر کلزا در سال ۹۵ به کشاورزان .
  • پرداخت یارانه بذر، بیمه، تأمین ادوات کشاورزی، آموزش رایگان، تدارک کود، بذر، سم و خرید آسان و پرداخت به‌موقع پول کشاورزان
  • طرح خودکفایی چغندرقند:

بنا به گفته مسئولان این طرح هدف از اجرای آن رسیدن کشور به ضریب خودکفایی ۹۵ درصد در تولید شکر در سال ۱۴۰۴ است. با توجه به این موضوع که تولید چغندر در هر هکتار برای سه نفر ایجاد اشتغال می‌کند، مسئولان، اشتغال‌زایی را یکی از نتایج مهم اجرای این آن می‌دانند. بنا بر گفته کارشناسان، وزارت جهاد کشاورزی با استفاده از اختیارت خود در سال‌های اخیر محدودیت‌های جدی را برای واردات شکر به کشور ایجاد کرده است و این مسئله هم‌زمان با حمایت‌هایی است که در طرح خودکفایی چغندرقند از کشاورزان این محصول صورت گرفته است.

دولت یازدهم رویکرد مشخصی در تحقق خودکفایی غذای اساسی داشته و دولت دوازدهم برای تعیین خط‌مشی خود در بخش کشاورزی ناگزیر به تعیین نسبت با رویکرد و برنامه‌های فوق است.

 

 

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: