۲۵ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۰۲:۳۲

قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان در بوته نقد

نشست بررسی قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان در دانشکده مدیریت دانشگاه تهران برگزار شد. دکتر صاحبکار در این نشست اظهار داشت: هدف از این قانون تسری به تمام بخش‌های اقتصادی و دانش‌بنیان کردن کل اقتصاد کشور نبوده است، بلکه فقط برنامه‌ای است برای حمایت از بنگاه‌های فناوری‌محور همچون سایر کشورها.

به گزارش عیارآنلاین، «نشست بررسی تحلیلی قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان؛ از تدوین تا اجرا»، در روز یکشنبه، ۱۰ بهمن‌ماه ۹۵ در سالن ثامن‌الحجج دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، با حضور صاحب‌نظران، کارشناسان و مسئولین شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی وفناوری ریاست‌جمهوری برگزار شد. هدف از این نشست، استفاده از نظرات و ایده‌های حاضرین در جهت افزایش کیفیت در خدمت‌رسانی و بررسی تحلیلی قانون، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان از تدوین تا اجرا بود.

اعضای پنل این همایش را آقایان دکتر صاحبکار خراسانی، رئیس امور شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، دکتر الیاسی، معاون سیاست‌گذاری و ارزیابی راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، دکتر سلطانی، رئیس هیأت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی، دکتر سوزنچی، عضو هیأت علمی دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف، دکتر محمدی، عضو هیأت علمی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران و دکتر اسدی‌فر عضو هیئت‌علمی پژوهشکده مطالعات فناوری تشکیل می‌دادند.

در ابتدای جلسه، دکتر صاحبکار خراسانی با بیان مقدمه‌ای از تاریخ، نحوه‌، هدف و علت شکل‌گیری معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، چگونگی تدوین و تهیه قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان ذیل معاونت علمی‌وفناوری ریاست‌جمهوری را تشریح کرد.

بررسی قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان از محورهای اصلی صحبت‌های صاحبکار بود که در این رابطه، مواردی از قبیل تفاوت‌های اقتصاد دانش‌بنیان و شرکت‌های دانش‌بنیان، لزوم اجرای برنامه‌های دولت‌ها برای توسعه بنگاه‌های فناوری‌محور(TBF)، با این نگاه که هدف از این قانون تسری به تمام بخش‌های اقتصادی و دانش‌بنیان کردن کل اقتصاد کشور نبوده است بلکه فقط برنامه‌ای است برای حمایت از بنگاه‌های فناوری محور همچون سایر کشورها که از این بنگاه‌ها حمایت می‌کنند. نحوه تعامل دولت با بنگاه‌های اقتصادمحور و اهمیت قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، موضوع دیگری بود که وی بدان اشاره نمود. صاحبکار در بخشی از صحبت‌های خود اضافه کرد که طی چند سال گذشته، صلاحیت ۱۵هزار بنگاه فناوری‌محور را مورد بررسی و ارزیابی قرار داده‌ایم که از این تعداد، صلاحیت ۲۹۰۰ بنگاه تائید و مشمول حمایت شدند و ۲۵۰ شرکت هم نتوانستند ادامه فعالیت دهند و از بانک اطلاعاتی معاونت خارج شدند.

بخش دیگر صحبت‌های صاحبکار به انتقادهای واردشده توسط برخی نمایندگان وقت مجلس شورای اسلامی در تصویب قانون حمایت از بنگاه‌های فناوری‌محور، مبنی بر اینکه بهتر است این حمایت‌ها و بودجه‌ها در دانشگاه‌ و مراکز تحقیقاتی صرف شوند تا شرکت‌های دانش‌بنیان، اختصاص داشت. از جمله نقدهای دیگری هم که از سوی ایشان مطرح شد، به ماهیت صندوق‌های نوآوری و شکوفایی برمی‌گشت که آیا فعالیت‌های دانش‌بنیان اهمیت دارد یا شرکت‌های دانش‌بنیان. دادن گواهی و برچسب هم از دیگر نقدها محسوب می‌شد که صاحبکار در این زمینه اظهار داشت: در قانون حمایت از بنگاه‌های فناوری‌محور دو رویکرد اصلی و جود دارد. رویکرد اول، استفاده از سیاست‌های تشویقی به جای اجبار و الزام در فعالیت‌ها و رویکرد دوم غربالگری شرکت‌های دانش‌بنیان از میان ده‌ها شرکت که این خود به دلیل بدست آوردن اطلاعاتی از تعداد و نحوه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان در کشور دارای اهمیت است. وی همچنین تاکید کرد که ما محصول و تولید شرکت‌های دانش بنیان را ملاک قرار می‌دهیم و اگر گواهی هم صادر شود، موقتی است.

دکتر سوزنچی دومین سخنران همایش بود.  وی اظهارات خود را با این سؤال شروع کرد که از ابتدا تأکید بر حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان بوده، آیا این سیاست درستی است. آیا این سیاست منجر به تحول فناوری می‌شود؟ که خود پاسخ داد: «من مخالف با این هستم که شرکت‌های دانش‌بنیان منحصر به تولید فناوری باشند، بلکه در سایر حوزه‌ها همانند کارآفرینی باید وارد شوند». سوزنچی نقدی هم بر فرایند تهیه و تدوین قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، مبنی بر اینکه خود شرکت‌ها سهمی در تهیه قانون حمایت از بنگاه‌های فناوری‌محور نداشتند و همچنین از پیشنهادات و نظرات آنها هم استفاده نشد را وارد می‌دانست.

نکته مهم صحبت‌های وی، این بود که بجای نگاه بنگاهی باید نگاه بخشی در حمایت صورت گیرد. همچنین شرکت‌های دانش‌بنیان باید بروند به سمت فناوری‌هایی که دارای ارزش افزوده بالایی هستند و در آن زمینه‌ها فعالیت کنند.

دکتر اسدی‌فرد، سومین سخنران همایش، موارد مغفول‌مانده در قانون شرکت‌های دانش‌بنیان را مطرح کرد و عنوان داشت که اگر بازنگری در قانون صورت گیرد، قطعا نتایج مثبتی به همراه خواهد داشت. اسدی‌فرد معتقد بود که باید فعالیت دانش‌بنیان را مدنظر قرار دهیم تا شرکت‌های دانش‌بنیان.

از دیگر مواردی که وی بدان اشاره کرد، کمبودهای قانون فعلی حمایت از شرکت‌های دانش بنیان بود که مواردی از قبیل وجود نگاه سطحی به اقتصاد دانش‌بنیان، تصور بی‌جا از اینکه شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند ۲۰ درصد اقتصاد کشور را شامل شوند، قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان بیشتر نگاه به سمت عرضه دارند تا تقاضا، مشتری محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان شرکت ها هستند و مردم چندان نقشی در خرید محصولات آنها ندارند و بدین صورت بازار این محصولات در داخل زود اشباع می‌شود بنابراین باید به فکر صادرات باشند.

وی همچنین ادامه داد که،  نگاه به قانون شرکت‌های دانش‌بنیان یک نگاه انفرادی است در حالیکه باید یک نگاه زنجیره ارزش به مجموعه ای از شرکت‌ها صورت گیرد، بازار داخلی نمی‌تواند جواب‌گوی شرکت‌های دانش‌بنیان باشد به همین دلیل باید برویم به سمت بازارهای جهانی که متأسفانه به آن توجهی نمی‌شود، عدم توجه و حمایت از  شرکت‌های بزرگ و مادر هم از دیگر نقدهای قانون فعلی است.

دکتر محمدی چهارمین سخنران همایش بود که نقدهای فراوانی به پایه و اساس قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان وارد کرد و از منظر دانشگاهی به مسأله نگاه می‌کرد. وی این قانون را سرشار از پارادوکس دانست و مدعی بود که این قانون به هیچ جایی نخواهد رسید. محمدی صحبت‌های خود را با این مقدمه شروع کرد که ایجاد اکوسیستم و فضای کسب‌وکار خیلی مهم تر از حمایت‌های مادی است.

در ادامه، پارادوکس‌های موجود در قانون فعلی حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان را بیان کرد که مهم‌ترین آن، ایجاد پارادایمی به نام اقتصاد دانش‌بنیان است که بر خلاف اسم خود، نه اقتصادی و نه دانش‌بنیان است. محمدی معتقد بود که اصل و منطق حمایت از فعالیت‌های دانش‌بنیان، حمایت مالی نبود؛ چراکه حمایت مالی، رانت را به دنبال می‌آورد و فسادزا خواهد بود. بنابراین ایشان مخالف با حمایت‌های مستقیم از شرکت‌های دانش‌بنیان بود.

بخش مهم صحبت‌های محمدی این بود که با توجه با اینکه کشور ما از لحاظ شاخص‌های نوآوری و توسعه یافتگی اقتصادی در دسته اقتصادهای مبتنی بر بهره‌وری است رویکردهای مبتنی بر اقتصاد دانش بنیان برای کشورمان جوابگو نیست. محمدی همچنین معتقد بود کشور ایران هیچگاه تحریم نبوده است و همچنین لزومی ندارد، کالای که مشابه خارجی آن ارزان‌تر از تولید داخلی است در کشور ساخته شود.

دکتر بهزاد سلطانی، رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی، آخرین سخنران همایش بود. سلطانی صحبت‌های خود را با این مقدمه شروع کرد که قرار نیست با  قانون حمایت از بنگاه‌های فناوری‌محور تمام مشکلات نظام نوآوری و توسعه فناوری در کشور حل شود. وی، محدود بودن طرح‌های تحقیقاتی، تعداد کم شرکت‌های دانش‌بنیان، عدم آمادگی سیستم بانکی برای حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و افقی بودن سیاست‌گذاری قوانین بالادستی را از جمله ضعف‌های موجود برای حمایت از بنگاه‌های فناوری محور می‌دانست و برای صندوق  نقش تصدی‌گری و نه حاکمیتی در ارائه و تخصیص تسهیلات غائل بود. رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی معتقد بود، درکشور فاصله زیادی با بهره‌وری مبتنی با فناوری داریم و سهم اقتصاد دانش‌بنیان از کل اقتصاد کشور  هم زیر نیم درصد است که پیش‌بینی می‌شود تا ۱۰سال آینده به ۱۰درصد برسد.

همچنین در انتهای همایش، تعدادی از حاضرین سؤالات و ابهاماتی را در خصوص شرکت‌های دانش‌بنیان مطرح کردند و اعضای پنل به آن‌ها پاسخ دادند.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: