۲۳ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۰۱

چرا نقشه جامع علمی کشور در کتابخانه ها خاک می خورد؟

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری، با بیان اینکه اجرای نقشه جامع با توجه به سلیقه های دولتمردان تند و کند می شود، گفت: در نقشه جامع علمی کشور سعی شده است که ارتباط علم فناوری و نوآوری با بدنه جامعه و اقتصاد دانش بنیان ایجاد شود.

به گزارش عیارآنلاین، نقشه جامع علمی کشور به عنوان یک سند بالادستی، ملاک و شاخصی برای تهیه دیگر اسناد و قوانین در حوزه علم و فناوری، ۶ سال پیش توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد و مجموعه ای به نام ستاد راهبری نقشه جامع علمی کشور مسئول اجرا و نظارت بر حسن اجرای این نقشه شد.

در همین راستا، دکتر منصور کبگانیان، دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور، با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری شبکه دو سیما تاریخ ۱۰/۲۲/ ۱۳۹۵ با موضوع «نقشه جامع علمی کشور در آستانه هفت سالگی» به تبیین آخرین وضعیت اجرای این سند راهبردی پرداخت که در ادامه به صورت تفصیلی بیان شده است:

کبگانیان در ابتدا با ابزار تاسف از درگذشت رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، گفت: آیت الله هاشمی حدودی که ۸ سال رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی بودند و همین طور درگذشت استاد برجسته دانشمند فرهیخته دکتر علی شریعمتداری از اعضای با سابقه شورای عالی انقلاب فرهنگی را تسلیت عرض می کنم.

وی با اشاره به ضرورت نقشه جامع علمی کشور، گفت: ما بیش از ۳ دهه از انقلاب شکوهمند اسلامی را پشت سر گذاشتیم، در دهه اول انقلاب اکثر جوانان کشور درگیر حفظ انسجام کشور بودند و جوان هایی که ما الان به عنوان مجموعه علم و فناوری در خدمتشان هستیم آن زمان نگران این بودند که آیا این کشوره تجزیه می شود! دشمنان برنامه های جدی داشتند.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور در ادامه افزود: در دهه دوم بعد از اتمام جنگ تحمیلی، این همه جوان برگشتند و کشور در مرحله ای بود که ما می بایست چرخ اقتصاد و سازندگی کشور را به راه می اندختیم و این سوال مهم مطرح بود که چگونه این کار را باید انجام دهیم؟!

کبگانیان در پاسخ به سوال مطرح شده گفت: در آن زمان ۲ دیدگاه پاسخگوی این مسئله بود، دیدگاه اول این بود که به علت پایان یافتن جنگ تحمیلی ما از فرصت جهانی ایجاد شده استفاده کنیم و با فروش نفت و گاز منابع و معادن، دروازه های کشور را به سمت کشورهای صنعتی و پیشرفته باز کنیم و حتی تعبیرهایی می شد که این محصولات و کالاهای غربی مانند آبشاری وارد کشور شوند.

وی با بیان اینکه در مقابله با این دیدگاه سوالاتی از جمله اینکه بیکاری و فقر را چه می کنید، گفت: این گروه پاسخ می دادند که سازمان های تامین اجتماعی را باید تقویت کنیم تا بر این مشکل فائق شویم.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور با اشاره به دیدگاه دوم و اینکه این دیدگاه راه سختتری است، تصریح کرد: دیدگاه دوم مبتنی بر تکیه به درون بود که با توجه به تجربه و اندوخته ای که این جوانان انقلابی پیدا کردند و از دانش و تخصص و تجربه ای که عمده این جوانان در دهه اول انقلاب بدست آوردند بیاییم و اقتصاد خودمان را برمبنای دانش پی‌ریزی کنیم.

کبگانیان با بیان اینکه آن زمان اصطلاح «اقتصاد دانش بنیان» ابداع نشده بود و به هر حال منظور از دیدگاه دوم همین اقتصاد دانش بنیان بود، خاطر نشان کرد: دیدگاه دوم مبتنی بر تکیه به فارغ التحصیلان و نیروهایی که تربیت شده اند و در این دوره اکثرا تحصیلات دانشگاهی داشتند، بود.

وی افزود: در دهه سوم این سوال مطرح بود که مقام معظم رهبری اگر بخواهند بعد از سند چشم‌انداز که یک دورنمای کلی برای کشور است و اگر بخواهند مطالبه ای برای یک سند بکنند، اقتصاد و تحول اقتصاد یا تحول علم اولویت دارد؟! که در پاسخ به این سوال برخی می گفتند با اقتصاد مریض و نفتی نمی شود علم را رشد داد برخی هم می گفتند تحول اقتصاد باید برمبنای دانش باشد.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور با اشاره به اهمیت مقام معظم رهبری به موضوع علم وفناوری، گفت: دیدیم اولین سند راهبردی و اقدامی که مورد مطالبه مقام معظم رهبری قرار گرفت، نقشه جامع علمی کشور بود که البته در دو سه سال اخیر ایشان وارد مسئله اقتصاد مقاومتی و دانش بنیان هم شدند، چرا که مبناهای علمی اگر درست نباشند و در کشور این دیدگاه شکل نگرفته باشد ما برای تحول اقتصادی چندان نتایجی مطلوبی نخواهیم داشت.

کبگانیان با بیان اینکه دیدگاه دوم در بدنه اجرایی الان هنوز آن نفوذ کامل را ندارد ولی در تدوین نقشه جامع علمی کشور این نگاه غالب بود، نصریح کرد: بعضی ها فکر می کنند نقشه جامع علمی کشور اضافه شدن مقالات و کتاب ها و تعداد دانشجویان است که این کاملا فکر نادرستی است و نقشه جامع علمی کشور ارتباط علم فناوری و نوآوری با بدنه جامعه و اقتصاد دانش بنیان است.

وی با بیان اینکه ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی جمع بندیمان این بود که علم بدون کاربرد در جامعه فایده ندارد، گفت: متاسفانه ما مجبوریم نیازهایمان را از آن سمت دنیا با خام فروشی تامین کنیم و بسیاری از منابعی که ما صادر می کنیم مانند نفت گاز، معادن خام هستند که این باعث بیکاری نیروی خودمان می شود.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور گفت: ما نیروهای متخصص کشورهای دیگر را هم سراغ داریم که نه تنها هوش بالاتری ندارند خیلی از آن هم پایینتر از نخبگان ایرانی هستند. این بود که این مطالبه، به صورت جدی پاسخ داده شد و این سند که راه حلی برای بسیاری از این موارد است نوشته شد.

کبگانیان با اشاره به عملیاتی بودن نقشه جامع علمی کشور، تصریح کرد: ما این سند را رها نکردیم که یک سری حرف های کلی باشد که در کتابخانه ها خاک بخورد، نه اتفاقا ما راهکار اجرایی شدن را برای سند دیدیم، شورای عالی انقلاب فرهنگی و ستاد راهبری نقشه جامع علمی کشور، دستگاه اجرایی نیستند بلکه سیاست گذاری کلان به عهده شورای عالی انقلاب فرهنگی است و راهنمایی، هماهنگی و سیاست گذاری اجرایی به عهده ستاد راهبری است.

وی در ادامه گفت: برخی دستگاه ها خوب عمل کردند که جا دارد تشکر بکنیم و برخی دستگاه ها متاسفانه عملکرد مطلوبی نداشتند و جهت پیشرفت نقشه علمی ما از دستگاه‎های اجرایی مطالبه می کنیم، نظارت می کنیم و گزارش دهی هم می کنیم.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور با بیان اینکه در این سند همه چالش ها و آسیب های کشور در حوزه علمی شناسایی شده است، خاطر نشان کرد: نباید این طور باشد که جوانان تحصیل کرده، درس بخوانند و بعد در هرخانه ای چند جوان بیکار وجود داشته باشد ما مقداری از منابعمان را با مقداری کار تخصصی میتوانیم با صدها برابر قیمت به کشورهای دیگر صادر کنیم به هرحال این ها همه در حوزه های مختلف علوم شناسایی شده است.

کبگانیان گفت: نقشه جامع علمی کشور خوشبختانه اهداف مشخص دارد و حرف های کلی در آن زده نشده است و بسیاری از استاد قابل اندازه گیری نیستند و ما تعداد مشخصی هدف کلان داریم مثلا رفع بیسوادی که در برخی از اهداف بخشی ما در ارتباط با تولیدات بیوتکنولوژی، تولیدات نفت و گاز و نانو، در نقشه جامع علمی عدد داریم که باید این مقدار از بازار جهانی را کشور کسب کند.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور با بیان اینکه در این نقشه اهداف طراحی شد و ۱۳ راهبرد کلان و ۲۲۴ اقدام علمی هم طراحی شده است، گفت: اعتقاد دارم این ۲۲۴ اقدام علمی تماما مسائلی هستند که ما در ۱۰ سال آینده با آن ها درگیر هستیم که شامل کنکور و مهارت های تحصیلی تا شرکت های دانش بنیان است.

وی با بیان اینکه مزیت این سند فرا قوه ایی بودنش است، افزود: هرسه قوه در جلسه حضور داشتند و به این سند رای دادند و بعد از تایید مقام معظم رهبری به همه دستگاه ها ابلاغ شده است. اینطور نیست که ۴ سال بگذرد و اگر دولتی با سلیقه دیگری آمد سند تغییر کند، خیر در سند تغییری ایجاد نمی شود. در اجرای آن با توجه به سلیقه های دولتمردان تند و کند می شود که ما مربتا گزارش گیری و مطالبه می کنیم ولیکن این سند تغییر پیدا نمی کند مگر با روش علمی که در داخل خود سند پیش بینی شده است.

کبگانیان در پاسخ سئوالی مبنی بر اینکه چه میزان از نقشه اجرایی شده است، گفت: ما بهترین روشی که میتواند برای نظارت بر اجرا باشد را معیار اجرایی شدن این ۲۲۴ اقدام است را رصد می کنیم چون این اقدامات کاملا مشخص است که در حال حاظر برخی از این اقدامات انجام شده است و برخی هم در حال بررسی است مانند کنکور که دارد بررسی می شود.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور، گفت: یکی از بخش های این سند، علم و فناوری است که ما به علت محدودیت منابع و عقب ماندگی چند قرن گذشته باید سرعتی بیشتری داشته باشیم و منابع را در بخش های خاصی تخصیص دهیم.

وی با بیان اینکه برخی از عزیزان که اطلاعات کاملی نداشتند انتقاد می کردند که اقدامات علمی نقشه خیلی زیاد است، گفت: ما در حوزه فناوری ۸  اولویت داریم شاید تعدادی از این اولویت ها در برنامه سوم و چهارم توسعه بود در حوزه علوم پایه ۷ اولویت داریم در حوزه علوم انسانی به دلیل اهمیتش ۱۴ اولویت داریم و در بخش سلامت و هنر ۴ و۱۰ اولویت داریم.

کبگانیان تصریح کرد: در خصوص دانش بنیان نحوه بازارسازی کالاهای دانش بنیان را به عنوان یک اقدام در نقشه آورده شده است و گلایه ای که در بخش های اجرایی و صنعتی وجود دارد این است که ما این بازارها را به راحتی در  اختیار کشورهای خارجی گذاشتیم و تولیدات دانش بنیان خودمان باید حمایت شود و بازارسازی صورت بگیرد.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور، گفت: مثلا در یک مصداق ساده اگر در زمان جنگ شما ابزار می خواستید تهیه کنید عمدتا تولیدات داخل خودمان بود اما الان این طور نیست و جنس های وارداتی هم کیفیتی ندارند اما به علت قاچاق به علت ورود بی رویه به علت تعرفه های نادرست این اتفاتق می افتد.

وی با بیان اینکه ما در نقشه جامع، کاملا اقدام هایمان را مشخص کردیم، گفت: بنده از معاونت علمی دولت که از شرکت های دانش بنیان حمایت کردند تشکر میکنم ولی باید دستگاه های اجرایی که بدنه اصلی اقتصاد در آن جا هدایت می‎شود از وزارت صنایع گرفته تا دستگاه های دیگر این هماهنگی را داشته باشند ما نمی گوییم واردات را قطع کنند باید این تنظیم بازار به نحوی باشد که کیفیت تولیدات داخل حفظ شود ولی فارغ التحصیل ما بتواند آن شرکت دانش بنیان خودش را سرپا نگه دارد.

کبگانیان گفت: در رابطه با همین ابزارآلات اگر نخبه ترین دانشجویان را بگذایم و بودجه هم دهیم مطمئنم در مدت کوتاهی ورشکست می شوند چون به قیمت نصف آن ابزار خاص از خارج وارد می شود این ها مجبورند کنار بکشند و وارد کنندگان قیمت ها را بالا می برند.

دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور با بیان اینکه در بعضی قسمت ها مانند بخش گیاهان دارویی که جزء ستادهای موفق ما بوده است، مثال های مثبتی وجود دارد، گفت: شما اگر در گذشته به داروخانه ها می رفتید عمدتا داروها شیمیایی بودند و مردم از این حالت خسته شده بودند اگر مردم می خواستند داروی گیاهی مصرف کنند اغلب بصورت غیر استاندارد بود ولی الان استاندارد و در داخل داروخانه ها موجود است ما در این قسمت موفق بودیم و در دانشگاه های معتبر کشور رشته طب سنتی و گیاهان دارویی راه اندازی شده است.

وی با بیان اینکه یکی از اقدامات ساده و بدیهی ما حمایت از دانشجویان مقطع دکتری است، افزود: دانشجویان دکتری نخبه ترین جوانان در جامعه ما هستند ولی شورای عالی انقلاب فرهنگی نمی تواند این حمایت را اجرایی کند، باید دستگاه ها و وزارتین علوم این کار را انجام دهند.

کبگانیان تصریح کرد: بخش زیادی از نخبگان ما این دانشجویان دکتری هستند که اکثرا ازدواج کردند دستشان باید در جیب خودشان باشد در همه کشورها به دانشجوی دکتری پرداخت مناسبی میشود که حد زندگی دانشجویی تامین باشد خب ما مصوبه ای را برای همین موضوع داشتیم ببنید مصوبات شورای عالی انقلای فرهنگی دست وزیر مربوطه را باز می گذارد که اگرفردا اقدام کرد سازمان های بازررسی نگویند چرا پرداخت کردید این کار متاسفانه الان سه چهار سال است روی زمین مانده است.

وی در ادامه توضیح داد: منظور ما حمایت تمام وقت از دانشجویان دکتری است مدتی را معاونت علمی حمایت می کرد اما کافی نیست ما باید کاری کنیم که دیگر دانشجویای دکتری در بیرون دانشگاه مشغول نباشد و تمام فعالیت هایش داخل دانشگاه باشد متاسفانه الان عمدتا دانشجویانی که خارج از دانشگاه برای معاش فعال هستند در کارهایی که اصلا مطابق با تحصیلشان نیست فعالیت می کنند و این باعث میشود مدت تحصیلیشان طولانی می شود و تعداد زیادی از آن ها هم به خارج ‍از کشور می روند بهترین بورس ها را از خارج می گیرند و به نفع آن کشوری می شود که که با مبلغ ناچیزی زندگی این ها را تامین کرده است و نخبگان ما را جذب کرده است.

وی در ادامه در خصوص طرح های کلان ملی نیز گفت: گلایه ای دیگری که داریم در خصوص طرحهای کلان ملی است این طرحها ابر پروژه هایی هستند که هر کدام ده بیست محقق و ده ها دانشجویان دکتری و ارشد و متخصص را در دانشگاهها و پژوهشگاه ها جذب می کنند این پروژه ها از قطار سریع السر گرفته تا هواپیماهای متوسط به بالا و ماهواره ها، گیاهان دارویی، حوزه بیوتکنولوژی در رشته های مختلف هستند حدود ۷۰ ، ۸۰ طرح کلان هستند که در قالب شورای عالی عطف پیگیری میشود ورود خوبی صورت گرفت این مطلبی که عرض میکنم در واقع گزارش هشت سال است در  سال های ۸۸، ۸۹ و ۹۰  خوشبختانه ۸۰ میلیارد بودجه گذاشته شد ما الان متاسفانه چند سالی است با توقف اکثر این طرح ها مواجه هستیم و این هم ناشی از سلیقه های مختلف دولت هاست.

کبگانیان با اشاره به نقش دولت ها در میزان اجرای این طرح ها گفت: این سند چون سند بالادستی است و همه دولتها ملزم به اجرا هستند اما پیشرفت کار با توجه به انگیزه و وقت گذاری و پیگیری عزیزان دولتی تحقق پیدا میکند. شاید توان و قدرت حوزه آموزش عالی ما توان حمایت بودجه ای و منابع کامل برای این دستگاه ها را ندارد.

وی افزود: ماه گذشته مقام معظم رهبری در یک صحبتی اشاره ای فرمودند که این طرحهای کلان چرا سرعت کند شده و ایشان فرمودند من این را از معاونت علمی می بینم و پیشنهاد کردند که معاونت علمی ورود پیدا کند من الان اطلاع دارم که تحرکی صورت گرفته است و واقعا جای شکر دارد که این ابتکار مقام معظم رهبری در راه اندازی معاونت علمی و فناوری دولت صورت گرفت. توان و اقتدار معاونت علمی بیشتر از یک وزارتخانه است.

دبیر ستاد راهبری نقشه جامع علمی کشور در خصوص تقسیم کار دستگاه ها برای اجرا اضافه کرد: در ستاد راهبری نفشه جامع علمی کشور یک تقسیم کار ملی بین مسئولین اجرایی  صورت گرفت البته هنوز مصوب نهایی و ابلاغ نکردیم. حوزه فناوری و اقتصاد دانش بنیان که هزینه‌های سنگین تری دارد و اختیارات بالاتری میخواهد را پیشنهاد شد به معاونت علمی و فناوری بسپاریم و بخش های مرزهای دانش و توسعه علم و آموزش عالی را به خصوص به وزارتین علوم و بهداشت و این مجموعه ها خوشبختانه هر یک هفته درمیان داخل ستاد جمع میشوند و اگر مشکلی باشد بازگو می شود.

وی درخصوص رضایت از بعد اجرا شدن نقشه جامع علمی کشور گفت: ما انتظاراتمان خیلی بیشتر از این حرف ها است اگر همگی اعتقاد به اقتصاد دانش بنیان داشته باشیم که همه اینطور نیستیم و این اختلاف نظر ها وجود دارد اگر همه اتقاد داشته باشند سرعت کار خیلی بیشتر می شود بخشی از انرژی ما صرف برداشتن موانعی است که اقتصاد نفتی بوجود آورده است و وقتی اقتصاد نفتی است با اقتصاد دانش بنیان یک عده دلال صفت منافعشان به خطر می افتاد . و دلگرمی ما پرچمداری جدی رهبری در این حوزه است و آن سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی که ابلاغ کردند بخش بسیار مهم از آن اقتصاد دانش بنیان است و من مطمعنم به تدریج سرعت کار بیشتر می شود.

ایشان در انتها در خصوص سرعت اجرا نیز خاطر نشان کرد: با سلایق دولت ها تند و کند می شود دولت فعلی که در خدمتشان هستیم و شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز برخی از وزرا هستند بخش زیادی از انرژیشان را در دیپلماسی بین المللی گذاشتند خب ما باید کاری کنیم در حوزه علم این جبران شود وتوان درون فراموش نشود که خوشبختانه ما در بعضی از بخش ها موفق بودیم ستادهایی که ایجاد شد بخش زیادی از محققان را درون خودش رشد داد

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: