۲۲ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۱۷

تنها راه برون رفت آموزش عالی از منجلاب کسری بودجه

تنها راه کارآمد کردن نظام فعلی آموزش عالی و برون‌رفت از منجلاب کسری بودجه، در اتخاذ رویکرد عدم وابستگی مالی دانشگاه به دولت نهفته است. در نتیجه این رویکرد نیز نه‌تنها ‏ارتباط صنعت و دانشگاه برقرار خواهد شد و تحقیقات کاربردی در دانشگاه‌ها رواج می‌یابد که بار مالی قابل‌توجهی نیز از دوش دولت برداشته خواهد شد.‏

به گزارش عیارآنلاین، تغییرات ‏ بودجه دانشگاه‌ها موضوعی است که در نیمه دوم هر سال واکنش و اختلاف نظرات زیادی را به خود ‏جلب می‌کند؛ به‌گونه‌ای که دیگر گویی این واکنش‌ها به امری متداول تبدیل شده است.‏ در همین رابطه، لایحه بودجه سال ۹۶ در حالی تقدیم مجلس شد که امید، معاون مالی‌و‌اداری وزیر علوم، میانگین رشد بودجه آموزش عالی در لایحه مذکور را نسبت به سال قبل بیش از ۱۳درصد اعلام کرد. البته در لایحه مذکور، رشد بودجه دانشگاه‌های برتر کشور زیر ۱۰درصد بود.

این هفته رؤسای دانشگاه‌های مطرح کشور نارضایتی خود را از رشد ۱۰ درصدی بودجه این دانشگاه‌ها اعلام نمودند. به عقیده این افراد، افزایش فوق با توجه به شرایط اقتصادی حاکم بر کشور، متناسب با نیازهای دانشگاه‌ها نیست؛ و این رشد بودجه در صورتی که به طور کامل محقق شود، نمی‌تواند بار زیادی را از دوش دانشگاه‌ها بردارد. از طرفی بیان می‌کنند این رشد بودجه شاید فقط جوابگوی افزایش حقوق کارکنان دانشگاه‌ها باشد. در همین رابطه، فتوحی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف، با انتقاد از رشد ۱۰ درصدی بودجه این دانشگاه، از عدم تحقق برنامه‌های وزارت علوم، از جمله بین‌المللی شدن دانشگاه‌ها سخن گفت. علاوه بر این، امید، معاون مالی و اداری وزیر علوم، نیز بودجه دانشگاه‌ها را ناکافی خواند.

این مسئله در حالی است که نمایندگان مجلس هم از این افزایش نامتناسب بودجه دانشگاه‌های برتر گلایه دارند. ساداتی نژاد، سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس با انتقاد از این موضوع، توجه به دانشگاه‌های برتر را ضروری دانست و ضرورت عنایت ویژه به آن‌ها سخن گفت.

البته تمامی مشکلات بودجه در حوزه تصویب خلاصه نمی‌شود؛ چراکه تصویب بودجه مناسب مستلزم تخصیص مناسب نیز است. در همین رابطه، رئیس دانشگاه تهران ضمن اشاره به رشد ۱۰ درصدی بودجه دانشگاه متبوعش، بر اهمیت تخصیص کامل اعتبارات تأکید کرد. در این باره، رئیس دانشگاه تبریز نیز اعلام کرد که عدم تخصیص کامل بودجه در سال‌های قبل موجب مشکلات مالی دانشگاه‌ها شده است.

از طرف دیگر، کارشناسان بیان می‌کنند که بحران در اقتصاد آموزش عالی ناشی از نظام تأمین مالی آن است. همچنین زاهدی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس معتقد است که وظیفه دولت تأمین تمام بودجه دانشگاه‌ها نیست و دانشگاه‌ها باید با توجه به بسترهایی که در قانون فراهم شده است، در راستای کسب درامد تلاش کنند. همچنین زاهدی گفته است که دانشگاه‌ها ‌می‌بایست با کاربردی کردن تحقیقات و پژوهش‌های خود، در فکر جذب مشتری باشند.

حال با توجه به شرایط بودجه‌ای، به نظر می‌رسد الگوی فعلی تأمین مالی دانشگاه‌ها در کشور، روشی صحیحی نیست و وقت آن شده است که دانشگاه‌ها به سمتی بروند که در تنگناهای اقتصادی با مشکل مواجه نشوند. دانشگاه‌ها باید به تدریج از بودجه دولتی و نفتی جدا شده و شیوه‌ای جدید برای تأمین مالی در پیش گیرند. در زمینه تأمین مالی نیز دانشگاه‌ها می‌توانند با الگوگیری از مراکز آموزش عالی مطرح دنیا، با شیوه‌های تأمین مالی آن‌ها آشنا شوند. با نگاهی به روش‌های تأمین مالی دانشگاه‌های برتر جهان می‌توان دریافت که عمده بودجه آن‌ها از طریق منابع زیر بدست می آید:

– بودجه عمومی

– فروش خدمات آموزشی و پژوهشی

– شهریه دانشجویی

– کمک‌های مردمی (موقوفات)

– کمک‌های خارجی

از طرفی، این سازوکار طوری طراحی شده است که اگر در یکی از زمینه‌ها با مشکل مواجه شوند، با فعال‌سازی دیگر زمینه‌ها، کسری بودجه خود را جبران خواهند کرد.

این نکته را نیز باید یادآور شد که برخی کارشناسان معتقدند اصلاح نظام تأمین مالی دانشگاه‌ها و حمایت مالی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی در قالب وام‌های درازمدت نیز می‌تواند باعث کاهش مشکلات کسری بودجه شود.

در نهایت باید این نکته را نیز افزود که تنها راه کارآمد کردن نظام فعلی آموزش عالی و برون‌رفت از منجلاب کسری بودجه، در اتخاذ رویکرد عدم وابستگی مالی دانشگاه به دولت نهفته است. در نتیجه این رویکرد نیز نه‌تنها ‏ارتباط صنعت و دانشگاه برقرار خواهد شد و تحقیقات کاربردی در دانشگاه‌ها رواج می‌یابد که بار مالی قابل‌توجهی نیز از دوش دولت برداشته خواهد شد.‏

**امیرسعید قنبری

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: