۱۴ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۰۷
معیار 73 منتشر شد

کسری بودجه دانشگاه‌ها در سایه عدم توجه به راه‌های تأمین مالی

در هفتاد و سومین بسته خبری معیار علم و فناوری به بودجه دانشگاه‌ها در لایحه بودجه ۹۶ و عدم جذب هیئت‌علمی در دانشگاه آزاد با بهانه توقف توسعه تحصیلات تکمیلی همراه با سایر اخبار برگزیده این حوزه پرداخت شده است.

به گزارش عیارآنلاین، هفتاد و سومین بسته خبری معیار علم و فناوری که به ‏مهم‌ترین ‏رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. در این شماره به بررسی دو پرونده مهم پرداختیم. « بودجه دانشگاه‌ها در لایحه بودجه ۹۶ » و  «عدم جذب هیئت‌علمی در دانشگاه آزاد با بهانه توقف توسعه تحصیلات تکمیلی» موضوع این ‏پرونده‌ها است.

تنها راه برون‌رفت از منجلاب کسری بودجه در دانشگاه ها در متنوع شدن شیوه‌های تأمین مالی

لایحه بودجه سال۹۶ در حالی تقدیم مجلس شد که امید، معاون مالی‌و‌اداری وزیر علوم، میانگین رشد بودجه آموزش عالی در لایحه مذکور را نسبت به سال قبل بیش از ۱۳درصد اعلام کرد[۱]. البته در لایحه مذکور رشد بودجه دانشگاه‌های برتر کشور[۲] زیر ۱۰درصد بود[۳].

این هفته رؤسای برخی دانشگاه‌های مطرح کشور نارضایتی خود را از رشد ۱۰درصدی بودجه این دانشگاه‌ها اعلام نمودند[۴]. در همین رابطه رئیس دانشگاه صنعتی اصفهان، با توجه به شرایط اقتصادی حاکم بر کشور این افزایش اعتبارات را متناسب با نیازهای دانشگاه‌ها ندانست[۵]. رئیس دانشگاه امیرکبیر هم اعلام نمود که تخصیص کامل بودجه سال ۹۶ نیز نمی‌تواند بار زیادی را از دوش دانشگاه‌ها بر‌دارد[۶].

البته تمامی مشکلات بودجه، در حوزه تصویب خلاصه نمی‌شود که تصویب بودجه مناسب مستلزم تخصیص مناسب نیز است. در همین رابطه رئیس دانشگاه تهران ضمن اشاره به رشد ۱۰ درصدی بودجه دانشگاه متبوعش، بر اهمیت تخصیص کامل اعتبارات تأکید کرد[۷]. دراین‌باره رئیس دانشگاه تبریز عدم تخصیص کامل بودجه در سال‌های قبل را دلیل مشکلات مالی دانشگاه‌ها دانست[۸].

از طرف دیگر زاهدی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس، معتقد است وظیفه دولت تأمین تمام بودجه دانشگاه‌ها نیست[۹] و دانشگاه‌ها ‌باید با کاربردی کردن تحقیقات خود، در فکر جذب مشتری باشند[۱۰].

حال با توجه به وضعیت کنونی بودجه‌ریزی، به نظر می‌رسد الگوی فعلی تأمین مالی دانشگاه‌ها در کشور روشی صحیح و بهره‌ور محسوب نمی‌شود و وقت آن رسیده که دانشگاه‌ها با اصلاح الگوی مدیریت منابع مالی خویش و کاهش وابستگی به بودجه نفتی، در تنگناهای اقتصادی با مشکل مواجه نشوند. ناگفته نماند که استفاده از روش‌های متنوع تأمین مالی سال‌ها است در کشورهای پیش‌رو دنیا در زمینه علم و فناوری اجرا می‌شود که می‌توان با بومی‌سازی آن روش‌ها، مشکلات مالی دانشگاه‌های کشور را حل نمود. توضیح بیشتر آنکه در برخی دانشگاه‌های مطرح دنیا از راه‌های زیر برای تأمین مالی بهره می‌برند:

  • بودجه عمومی دولتی
  • فروش خدمات آموزشی و پژوهشی
  • شهریه دانشجویی
  • کمک‌های مردمی (موقوفات)
  • کمک‌ کشورهای خارجی

این تنوع منابع تأمین مالی موجب می‌شود، اگر دریکی از زمینه‌ها با مشکل مواجه شوند با فعال‌سازی دیگر زمینه‌ها، کسری بودجه خود را جبران کنند[۱۱].

درنهایت باید این نکته را نیز افزود که راه‌حل کارآمد سازی نظام فعلی آموزش عالی و برون‌رفت از منجلاب کسری بودجه، در متنوع سازی شیوه‌های تأمین مالی دانشگاه‌ها نهفته است. راه‌حلی که در عین زمینه‌سازی برای اتصال دانشگاه‌ها به صنعت و جامعه بار مالی قابل‌توجهی را نیز از دوش دولت بر خواهد داشت.‏

عدم جذب هیئت‌علمی در دانشگاه آزاد با بهانه توقف توسعه تحصیلات تکمیلی

این روزها خبرهای زیادی پیرامون دانشگاه آزاد منتشر می‌شود که عمدتاً نیز از حاشیه‌سازی‌های این دانشگاه خبر می‌دهد. چند هفته قبل بود که برای چندمین بار در سال‌های اخیر، میان این دانشگاه و وزارت علوم بر سر پذیرش مستقل دانشجوی دکتری مناقشه ایجاد شد[۱۲]. پس‌ از آنکه دانشگاه آزاد، طبق رأی دیوان عدالت اداری موظف به پذیرش دانشجوی دکتری ذیل وزارت علوم شد[۱۳]، دانشگاه مذکور نتوانست همانند قبل بدون ضابطه دانشجوی دکتری جذب کند[۱۴]. در همین زمینه هفته اخیر میرزاده، رئیس دانشگاه آزاد، با انتقاد نسبت به ممانعت مسئولان از توسعه کمی تحصیلات تکمیلی دانشگاه متبوعش، مدعی شد نیازی به جذب هیئت‌علمی ندارد؛ زیرا جذب و توسعه کمی به یکدیگر گره‌خورده است و عدم یکی وجود دیگری را زیر سؤال می‌برد[۱۵].

برای واکاوی لزوم جذب هیئت‌علمی در دانشگاه آزاد، بررسی نسبت استاد به دانشجو در دانشگاه‌های کشور خالی از لطف نیست. قانون برنامه پنجم توسعه، سرانه نسبت مطلوب استاد به دانشجو را عدد «۱ به ۴۰» تعیین کرده است[۱۶]. اما میرزاده در آبان ماه ۹۵ این نسبت را در دانشگاه آزاد ۱ به ۴۸ اعلام کرد[۱۷]. نکته قابل‌توجه آنکه طبق گفته فرهادی در بهمن ۹۴، این نسبت در دانشگاه‌های وزارت علوم ۱ به ۲۵ است[۱۸].

اما برخی کارشناسان نسبت مذکور در دانشگاه آزاد را یک به بالای۵۰ می‌دانند و از مخدوش بودن آمار دانشگاه فوق سخن می‌گویند[۱۹]. همچنین کارشناسان معتقدند نسبت بالای «استاد به دانشجو» به کیفیت آموزشی دانشگاه‌ها ضربه زده و باعث بی‌اعتباری مدارک تحصیلی می‌شود[۲۰].

دانشگاه آزاد در سال‌های قبل به‌طور غیرمجاز به پذیرش دانشجوی تحصیلات تکمیلی اقدام کرده است، بنابراین در حال حاضر این دانشگاه پیش از جذب دانشجو باید به دنبال جذب هیئت‌علمی و متعاقباً کاهش نسبت استاد به دانشجو باشد و لذا توقف توسعه کمی دانشگاه آزاد دلیل محکمی برای عدم پذیرش هیئت‌علمی به شمار نمی‌رود.

یک دقیقه تأمل

این هفته کبگانیان در حاشیه جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی از پیشنهاد رئیس دانشگاه آزاد مبنی بر فعالیت ذیل سندهای آمایش آموزش عالی دو وزارتخانه علوم و بهداشت سخن گفت. این مسئله در حالی است که دانشگاه آزاد قبل از این بر ارائه سند آمایش جداگانه تأکید جدی داشت. با این تفاسیر، دلیل چرخش ناگهانی دانشگاه آزاد در پذیرش سند آمایش دو وزاتخانه چیست؟

اخبار برگزیده

رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس: طرح قانون تجاری‌سازی علم تا پایان سال به مجلس ارائه می‌شود  

پور ابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی: ما برای اینکه بتوانیم توانمندی‌های علمی‌مان را به اقتصاد دانش‌بنیان گره بزنیم مستلزم زیرساخت‌هایی چون، قانون تجاری‌سازی علم هستیم. مجلس در حال تدوین پیش‌نویس قانون تجاری‌سازی علم است و امیدواریم تا پایان سال جاری این پیش‌نویس به‌عنوان طرح قانون تجاری‌سازی علم در مجلس شورای اسلامی ارائه شود.
رئیس امور شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی: دولت‌ها توسعه فناوری را به دست بازار نمی‌سپارند  

صاحبکار، رئیس امور شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی: برنامه‌هایی همچون تزریق مالی بلاعوض، معافیت‌های مالی و نهادسازی ازجمله برنامه‌های کشورها برای حوزه‌های فناوری است و این‌گونه نیست که دولت‌ها توسعه فناوری را به دست بازار بسپارند. باید دولت مسائل اصلی بنگاه‌های فناوری محور را شناسایی کند و یکسری برنامه‌ها را در این زمینه داشته باشد و تعامل مشروط، مرحله‌ای و زمانمند را برای هدایت بنگاه و تسهیل فعالیت بنگاه داشته باشد.

عدم استقبال دانشگاه‌ها از طرح ایجاد شرکت‌های دانشگاهی           

سلطانی، رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی: یک‌ساله و نیم از اعلام حمایت صندوق در ایجاد شرکت‌های دانشگاهی می‌گذرد، و دانشگاه‌های کشور هنوز آمادگی لازم را برای اجرای این امر پیدا نکرده‌اند. همچنین ما از پژوهش‌های دانشگاهی حمایت می‌کنیم.

فرهادی: دانشگاه پیام نور با تکیه‌بر آموزش از راه دور و نیمه‌حضوری، نباید هیچ محدودیتی در جذب دانشجو داشته باشد           

فرهادی، وزیر علوم: اعتقاد ما بر این است که دانشگاه پیام نور با تکیه‌بر مأموریت خود یعنی آموزش از راه دور و نیمه‌حضوری، نباید هیچ محدودیتی در جذب دانشجو داشته باشد و حتی می‌تواند علاوه بر آموزش‌های آکادمیک، به آموزش‌های عالی آزاد و مهارتی برای اقشار مختلف، چه در داخل و چه خارج از کشور روی بیاورد.

رئیس مرکز ملی فضایی ایران: طراحی و ساخت ماهواره ظفر تا سال آینده به اتمام می‌رسد   

منطقی، رئیس مرکز ملی فضایی ایران: دو ماهواره سنجشی امیرکبیر و ماهواره مخابراتی ناهید در مراحل پایانی تجمیع و تست ماهواره قرار دارد و به‌زودی آماده پرتاب خواهد شد. ماهواره دانشگاهی دوستی یک ماهواره سنجشی است که در حال اتمام مراحل ساخت است، این ماهواره که با همکاری دانشگاه صنعتی شریف طراحی و ساخته‌شده آماده پرتاب است و همچنین طراحی و ساخت ماهواره ظفر تا سال آینده به اتمام خواهد رسید.

وزیر ارتباطات خبر داد؛ اخذ مجوز شورای اقتصاد برای ماهواره سنجشی      

واعظی، وزیر ارتباطات: مجوز شورای اقتصاد را برای ساخت ماهواره سنجشی با شرکت روسی اخذ کردیم و پس از باز شدن LC ساخت این ماهواره آغاز خواهد شد. ۳ ماهواره آماده پرتاب است اما بنا نداریم باکار علمی بهره‌برداری تبلیغاتی کنیم چراکه در مسائل علمی توجه بر کار پیشرفت را تضمین می‌کند.

از سوی وزارت بهداشت حکم اخراج برای متخلفان علمی صادر شد 

آخوندزاده، قائم‌مقام معاون وزیر بهداشت: جلسات متعددی در دانشگاه‌های علوم پزشکی در کمیته‌های اخلاق برگزار و تصمیماتی در این زمینه گرفته شد. این تصمیمات با حضور معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت و معاونان و یا روسای دانشگاه‌های علوم پزشکی در این موضوع ذی‌ربط بودند اتخاذ شد. به‌طور مشخص ۵ عضو هیئت‌علمی بارأی هیئت رسیدگی تخلفات اداری فعلاً از سمت هیئت‌علمی منفک شدند و هیئت رسیدگی به تخلفات اعضای هیئت‌علمی به اخراج آنها رأی داده‌اند.

رئیس دانشگاه آزاد: عدم توسعه تحصیلات تکمیلی با جذب هیئت‌علمی جور نیست 

میرزاده، رئیس دانشگاه آزاد: از طرفی اعلام می‌کنند تحصیلات تکمیلی را توسعه ندهید و از طرفی می‌گویند عضو هیئت‌علمی جذب کنید؛ این دو باهم جور نیست. دانشگاه آزاد متعهد شده بود که سالانه ۷ هزار عضو هیئت‌علمی جذب کند و تاکنون طی سه سال گذشته ۱۱ هزار هیئت‌علمی یا جذب کرده یا ارتقاء داده است. این بار سنگین مالی را برای دانشگاه به وجود آورده است. اگر روش‌ها و چهارچوب‌هایی که دانشگاه آزاد با توسعه تحصیلات تکمیلی با رعایت استاندارد دنبال آن است، مهیا شود، دانشگاه آزاد جذب را ادامه می‌دهد.

پیشنهاد رئیس دانشگاه آزاد در خصوص سند آمایش آموزش عالی؛  فعالیت ذیل سندهای دو وزارتخانه علوم و بهداشت

کبگانیان، دبیر ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور: پیشنهاد رئیس دانشگاه آزاد در خصوص سند آمایش مبنی بر فعالیت ذیل سندهای دو وزارتخانه علوم و بهداشت بررسی می‌شود.  رئیس دانشگاه آزاد اسلامی پیشنهاد داده است، دانشگاه آزاد در خصوص آمایش در ذیل دو سند آمایش وزارتخانه‌های علوم و بهداشت کار کند. این موضوع که دانشگاه آزاد سند آمایش داشته باشد و یا اینکه ذیل دو وزارتخانه علوم و بهداشت فعالیت کند به تصمیم شورای عالی انقلاب فرهنگی برمی‌گردد. اگر اعضای شورا با پیشنهاد رئیس دانشگاه آزاد اسلامی موافق بودند، آن را از دستور جلسه خارج می‌کنیم.
معاون وزیر علوم: دوره‌های مجازی دکتری دانشگاه آزاد مورد تائید وزارت علوم نیست

شریعتی نیاسر، معاون وزیر علوم: مجوزی که وزارت علوم به دانشگاه آزاد برای دوره مجازی ارائه داده، فقط برای کارشناسی ارشد مجازی واحد تهران است؛ آن‌هم رشته‌هایی که در تهران دایر است. درباره دوره‌های دکتری مجازی دانشگاه آزاد که در دوره‌های قبل برگزارشده و اینکه وضعیت آن به چه صورت است باید راهکاری اتخاذ شود. هنوز در این مورد تصمیم‌گیری نشده است.

وزیر علوم از پیشرفت طرح‌های جندی‌شاپور سخن گفت    

فرهادی، وزیر علوم: چندی پیش هیئت بزرگی متشکل از مسئولان و روسای مراکز آموزش عالی و تحقیقات فرانسه به ایران آمدند تا درباره همکاری‌های بین‌المللی صحبت شود. درواقع هیئت فرانسوی به دنبال تفاهم‌نامه‌ای که رئیس‌جمهور در زمینه همکاری مشترک علمی و فناوری با دانشگاه‌های این کشور امضا کرد به ایران آمدند هرچند که مقدمات این کار از قبل فراهم و بسیاری از تصمیمات اجرایی شده بود. اجرای طرح‌های تحقیقاتی مشترک بین دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی که تحت عنوان طرح‌های جندی‌شاپور (۱۵ طرح) نام گرفتند، پیشرفت خوبی را داشته‌اند.

معاون وزیر علوم: بودجه پژوهشی در لایحه بودجه سال ۹۶ حدود ۱۰ الی ۱۲ درصد رشد داشته است           

احمدی، معاون وزیر علوم: بودجه پژوهشی در لایحه بودجه سال ۹۶ نسبت به جدول بودجه در سال ۹۵ درصد رشد بالایی نداشته و حدود ۱۰ الی ۱۲ درصد است. امسال در زمینه بودجه‌های پژوهشی با مشکل مواجه بودیم.

معاون وزیر علوم: بودجه تعمیر و تجهیز دانشگاه‌ها ۱۹ دی پرداخت می‌شود 

امید، معاون وزیر علوم: بودجه مربوط به تعمیر و تجهیز دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری حدود ۶۰۰ میلیارد تومان است. این بودجه قرار است در ۱۹ دی‌ماه به‌صورت نقدی از خزانه به دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی اختصاص یابد.

************************************************************

پی‌نوشت

[۱]خبرگزاری ایسنا/ کد خبر: ۹۵۰۹۳۰۱۸۶۸۵

[۲] دانشگاه‌های برتر کشور شامل دانشگاه‌های تهران، صنعتی شریف، صنعتی امیرکبیر، علم و صنعت، صنعتی اصفهان، فردوسی مشهد، شیراز و تبریز است.

[۳] خبرگزاری خانه ملت/ کد خبر: ۳۱۷۵۹۵

[۴] خبرگزاری مهر/ کد خبر: ۳۸۵۵۷۰۸

[۵] پایگاه خبری ایسکانیوز/ کد خبر: ۷۱۵۹۱۹

[۶] باشگاه خبرنگاران جوان/ کد خبر: ۵۸۹۸۷۹۸

[۷] خبرگزاری دانشجو/ کد خبر: ۵۶۹۸۱۴

[۸] پایگاه خبری تحلیلی زیتون/ کد خبر: ۱۹۹۷۲

[۹] خبرگزاری ایرنا/ کد خبر: ۸۲۲۲۹۷۶۱

[۱۰] خبرگزاری تسنیم/ کد خبر: ۱۲۰۱۴۷۵

[۱۱] برای کسب اطلاعات بیشتر به یادداشت چند پیشنهاد برای افزایش منابع مالی دانشگاه‌ها‌ی دولتی، احمد رضا روشن، در روزنامه دنیای اقتصاد مراجعه فرمایید.

[۱۲] خبرگزاری خانه ملت/ کد خبر: ۳۱۵۸۶۵

[۱۳] پایگاه خبری تحلیلی خبر آنلاین/ کد خبر: ۶۱۱۶۲۹

[۱۴]  پایگاه خبری عیار آنلاین/ کد خبر: ۱۰۹۸۴۳

[۱۵] خبرگزاری دانشجو/ کد خبر: ۵۷۱۲۵۴

[۱۶] برنامه پنجم توسعه، ماده ۱۶، بند ۶

[۱۷] پایگاه اطلاع رسانی جذب هیئت علمی

[۱۸] پایگاه اطلاع رسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی

[۱۹] روزنامه جوان/ کد خبر: ۷۷۹۰۰۴

[۲۰] خبرگزاری خانه ملت/ کد خبر: ۲۸۶۳۶۹

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: