۱ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۰۹
پرسا 82 منتشر شد

آیا توسعه مدارس بزرگ به انعطاف در برنامه درسی منجر می‌شود؟

بررسی توسعه مدارس بزرگ و ارتباط آن با برنامه درسی و همچنین نقش سند آموزش ۲۰۳۰ در نظام آموزشی کشور باوجود داشتن سندی مدون چون تحول بنیادین و در آخر وضعیت حذف کنکور از نظام ارزشیابی تحصیلی دانش آموزان در هشتاد و دومین شماره پرسا مورد بررسی قرار گرفته است.

به گزارش عیارآنلاین، در هشتاد و دومین شماره از خبرنامه پرسا به بررسی توسعه مدارس بزرگ و ارتباط آن با برنامه درسی پرداخته‌ایم، همچنین نقش سند آموزش ۲۰۳۰ در نظام آموزشی کشور باوجود داشتن سندی مدون چون تحول بنیادین موردبحث قرارگرفته و در آخر وضعیت حذف کنکور از نظام ارزشیابی تحصیلی دانش آموزان را بیان‌ نموده‌ایم.

آیا توسعه مدارس بزرگ به انعطاف در برنامه درسی منجر می‌شوند؟

حمایت از ساخت مدارس بزرگ (مدارسی با ظرفیت بیش از ۵۴۰ دانش‌آموز) ازجمله تأکیدات برنامه مصوب زیرنظام فضا و تجهیزات سند تحول بنیادین به شمار می‌رود. در این مصوبه، وزارتخانه موظف شده است تا به‌منظور کاهش تعداد مدارس با رویکرد ایجاد مدارس متوسط و بزرگ و افزایش بهره‌وری، ظرف مدت یک سال طرح ساماندهی مدارس موجود را تهیه کند و به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش برساند[۱].

طبق اظهارات نوید ادهم، دبیر شورای عالی آموزش و پرورش، در فروردین ۹۵، حدود ۴۰ درصد از ۱۰۶ هزار مدرسه موجود زیر ۵۰ دانش‌آموز دارند. در این رابطه زرافشان، معاون آموزش متوسطه نیز، اعتقاد دارد که در تقسیم‌بندی‌های جهانی مدارس ما جزو مدارس «خیلی کوچک» هستند. وی به این نقطه ضعف اشاره نموده است که در مدارس کوچک، امکان انعطاف در برنامه درسی و ارائه دروس انتخابی وجود ندارد[۲]. وی به‌عنوان نمونه به مدارس جامع در یکی از کشورها[۳] اشاره نمود. در این مدارس انعطاف در انتخاب واحد وجود دارد و دانش‌آموز با گذراندن ۷۰ واحد از ۱۷۰ واحدِ ارائه‌شده، فارغ‌التحصیل می‌شود.

ناگفته نماند که مبانی نظری سند تحول نیز بر ارائه‌ی بخشی از برنامه درسی به‌صورت انتخابی (نیمه‌تجویزی و غیرتجویزی) تأکید می‌کند[۴]. تحقق این اقدام تحولی، در گرو ارائه بخشی از دروس به‌صورت متنوع خواهد بود که بنا به ملاحظات اجرایی، به‌ویژه صرفه اقتصادی و تأمین کادر آموزشی مرتبط با این دروس، وجود مدارس با تعداد قابل توجه دانش‌آموز و امکانات و فضاهای لازم ضرورت دارد.

با این اوصاف انتظار می‌رود که سکانداران وزارتخانه با هدایت و برنامه‌ریزی، ظرفیت مدرسه‌سازی کشور به‌سوی ساخت مدارس بزرگ، تحول‌آفرینی در عرصه فضاهای آموزشی و برنامه درسی را رقم بزنند. البته این نکته را نیز باید افزود که به دلیل ملاحظات اقلیمی و جمعیتی، ایجاد مدارس بزرگ در برخی نقاط کشور میسر نیست که این نکته باید در برنامه‌ریزی‌های مربوط به مناطق کم‌جمعیت و محروم رعایت شود.

برنامه آموزش ۲۰۳۰ ملاک است یا سند تحول بنیادین؟!

در ماه‌های اخیر چارچوب عمل جهانی آموزش ۲۰۳۰ با عنوان «به‌سوی آموزش و یادگیری مادام‌العمر باکیفیت، برابر و فراگیر» مورد توجه مسئولین کشور به‌ویژه مسئولین آموزشی قرار گرفته است.  این سند در اجلاس عمومی یونسکو در نوامبر ­۲۰۱۵ به تصویب رسید و کشورهای عضو نیز به اجرای آن در سطح ملّی متعهد شدند. در همین راستا، در هیئت دولت «کارگروه ملّی اجرای آموزش۲۰۳۰» با ریاست وزارت آموزش و پرورش و مشارکت ۱۸ نهاد و وزارتخانه دیگر تشکیل‌ شده است تا برنامه اجرائی و نظارتی این سند بین‌المللی را در سطوح ملّی و استانی تهیه کنند.

هفته گذشته، رونمایی از این سند آموزشی طی همایشی با حضور مقامات بلند پایه کشورمان برگزار شد. در این همایش نصیری قیداری، دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو، برنامۀ آموزش۲۰۳۰را نقشه راه پانزده سال آینده جهان در حوزۀ آموزش دانست.

همچنین دانش‌آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش که در برنامه دوران وزارت خود نیز به موضوع آموزش ۲۰۳۰ پرداخته بود، از ظرفیت بالای وزارتخانه برای مشارکت در طرح‌های ملی و بین‌المللی صحبت کرد و از واگذاری مسئولیت تدوین برنامه ملی ۲۰۳۰ یونسکو به وزارت آموزش و پرورش بر اساس مصوبه هیئت وزیران خبر داد.

در مقابل انتقاداتی نیز به ضریب گرفتن سند ۲۰۳۰ در میان مسئولین کشور و تلاش برای اجرای آن مطرح شده است. یکی از مهمترین نکات مطرح شده، نسبت میان سند تحول بنیادین و سند ملی ۲۰۳۰ است، به ویژه اینکه افق چشم‌انداز سند تحول هم‌پوشانی زیادی با سند ۲۰۳۰ دارد[۵]. در همین راستا برخی اعتقاد دارند که وزارت آموزش و پرورش به جای اجرای طرح مصوب تحول بنیادین به دنبال پیاده‌سازی دستورالعمل‌های سازمان‌های جهانی است. فرشیدی، وزیر اسبق آموزش و پرورش، نیز با ابراز نگرانی نسبت به نقش سازمان یونسکو در اجرای این برنامه و احتمال نفوذ دشمنان در برنامه‌های تعلیم و تربیت، از مسکوت ماندن سند تحول از یک سو و مطرح شدن سند ۲۰۳۰ از سوی دیگر گلایه کرده است. همچنین به اعتقاد برخی، «عدالت جنسیتی» که در فرهنگ اسلامی و ایرانی مورد توجه است، در متن این سند به «برابری جنسیتی» فروکاهش داده شده است که این امر چندان با مبانی فرهنگی و دینی همخوانی ندارد.

به‌ هر روی باید پذیرفت با گذشت بیش از ۵ سال از تصویب و تأیید سند تحول بنیادین در مراجع تصمیم‌گیر کشور و همراهی نسبی بدنه کارشناسی کشور با آن، به نظر می‌رسد در حوزه وزارت آموزش و پرورش ضرورت و اولویت با پرداختن به اجرای این سند باشد و نه مطرح کردن و پیگیری اجرای سندی که توسط کشورهای توسعه‌یافته به کشورهای در حال توسعه ابلاغ شده است.

رنجِ وزیر از کنکور..

مسئولان حیطه تعلیم و تربیت، کنکور را مانعی برای دست نیافتن نظام آموزشی به توفیقات پرورشی و تربیتی عنوان می‌کنند. نوید ادهم، دبیر شورای عالی آموزش و پرورش، معتقد است که اگر هدف آموزش و پرورش را «تربیت» بدانیم، کنکور سم مهلک و مانع جدی قلمداد می‌شود. وی کارکرد کنکور را صد درصد مغایر با اهداف تعلیم و تربیت دانسته است. دانش‌آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش، نیز در مراسم معارفه خود با بیان اینکه بازار سیاه آموزش در قسمت کنکور فعال است، گفت: «به‌شدت از اینکه می‌بینم حتی در دبستان کتب کنکور توزیع می‌شود، رنج می‌برم».

محمدیان، رئیس سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی، درباره حذف کنکور از چرخه سنجش و ارزیابی دانش‌آموزان معتقد است که باید با عزمی جدی خیمه کنکور را پایین آورد تا به اهداف پرورشی مشخص شده دست یابیم.

این در حالی است که در سال ۸۶، مجلس شورای اسلامی دولت را موظف نمود که تا سال ۹۰، کنکور را به طور کامل از چرخه پذیرش دانشجو برای مقاطع کاردانی و کارشناسی حذف نماید. طبق این قانون قرار بود که  دانشجویان بر اساس «سوابق تحصیلی دانش‌آموزان در دوران دبیرستان» پذیرش شوند و نه کنکور کنونی. برگزاری آزمون‌های استاندارد و هماهنگ در کل دوره دبیرستان از سوی وزارت آموزش و پرورش لازمه این امر بود که البته محقق نشد.

با اجرا نشدن قانون مذکور، مجلس در سال ۹۲، قانون دیگری را تصویب کرد[۶]. بر اساس مصوبه جدید مقرر گردید که در گام اول سوابق تحصیلی در پذیرش دانشجویان سهم ۲۵ درصدی داشته باشند. بنا به برنامه‌ریزی صورت گرفته مطابق این مصوبه، دولت موظف شد تا طی ۵ سال (تا سال ۹۷)، ۸۵ درصد از ظرفیت ورودی دانشگاه‌ها را بر اساس سوابق تحصیلی پذیرش کند[۷]. از همین رو این امیدواری به وجود آمد که دانش آموزان و والدین دیگر دغدغه آزمون کنکور را نداشته و مسئولان نیز در مقابل به مباحث تربیتی بیشتر ورود پیدا کنند.

با اصلاح قانون کنکور توسط مجلس زمینه قانونی حذف آن برای مسئولین آموزش و پرورش فراهم شد اما تاکنون بیشترین همت آنان به نقد و برشمردن آسیب‌های کنکور بوده است، هر چند در آزمون امسال سهم سوابق تحصیلی تأثیر ۳۰ درصدی مثبت  و نه تأثیر قطعی عنوان شده است، اما باید مدنظر داشت که قدم برداشتن برای برگزار کردن امتحانات هماهنگ و برطرف کردن موانع مسیر، به اجرای کامل قانون نزدیک‌تر است.

یک دقیقه تامل

مدیرکل امور اداری و تشکیلات آموزش و پرورش اعلام نمود که سازمان سنجش برای معرفی سه برابر ظرفیت پذیرفته‌شدگان آزمون استخدامی ۲۱ آبان، به یک ماه زمان نیاز دارد. این جمله در حالی بیان شد که سازمان سنجش نتایج اولیه آزمون سال قبل را بعد از ۴ ماه اعلام نمود که این امر موجب تأخیر در برگزاری دوره آموزشی گردید. در حال حاضر نیز یک هفته از زمان مقرر می‌گذرد.

اخبار مهم

کمتر شدن شهریه مدارس غیردولتی مستلزم اجرای بندهای حمایتی از این مدارس

گرد، رئیس سازمان مدارس غیردولتی: پیش از آغاز هر سال تحصیلی، کارگروه تخصصی برای تعیین الگوی شهریه تشکیل می‌شود؛ اگر ایرادات و اشکالاتی از سوی کارشناسان و مؤسسان اعلام شده باشد، بررسی و اصلاح می‌شود. هر ساله مؤسسین موظف هستند اطلاعات مدارس خود را با خود اظهاری به‌روز کنند. امیدواریم بتوانیم زودتر به سمت اجرای بندهای حمایتی برویم تا کمترین افزایش شهریه را داشته باشیم.

لزوم تصویب دستورالعمل برای پیوست اقتصادی برنامه‌های آموزش و پرورش

طالب‌زاده، مدیر آموزش و پرورش منطقه دو تهران: مسئولان در شورای عالی انقلاب فرهنگی و سازمان برنامه و بودجه باید دستورالعمل و یا آیین‌نامه‌ای مصوب کنند تا هر برنامه‌ای در آموزش و پرورش پیوست اقتصادی داشته باشد. در صورت تصویب این آیین‌نامه، نحوه هزینه کرد و بازگشت سرمایه طرح‌ها و برنامه‌ها در وزارت آموزش و پرورش مشخص خواهد شد و این مسئله به‌طور غیرمستقیم باعث توسعه اقتصاد آموزش و پرورش می‌شود. میزان سرمایه‌گذاری و بازگشت سرمایه در آموزش و پرورش و برآورد میزان تناسب بین سرمایه‌گذاری و بازگشت سرمایه مقولاتی است که توسط علم اقتصاد آموزش و پرورش قابل حل است

افزایش درآمد دانشگاه فرهنگیان از طریق انجام طرح‌های پژوهشی

دانش آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش: دانشگاه فرهنگیان می‌تواند از طریق طرح‌های پژوهشی باکیفیت درآمد خود را افزایش دهد. ارتباط دانشگاه فرهنگیان باید با آموزش و پرورش بیشتر شود و پست‌های بیشتری به این دانشگاه اختصاص یابد و سعی شود اعضای هیئت علمی از نیروهای رسمی آموزش و پرورش باشند.

فعالیت ۴۹۰ مدرسه غیرانتفاعی در قالب مدارس تعاونی

کلانتری، معاون امور تعاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی: نگاه به آموزش و پرورش از منظر تعاونی نگاه تازه‌ای است و هرچند مدارسی که در قالب تعاونی اداره می‌شوند پیش‌تر هم وجود داشته‌اند، تابه‌حال به این شکل به آن‌ها پرداخته نشده بود. این در حالی است که امروز ۴۹۰ مدرسه غیرانتفاعی در کشور در قالب تعاونی فعالیت می‌کنند. در مدارس تعاونی باید شورای دبیران و شورای آموزشی هم واقعی باشند و به شکل جمعی اداره شوند، نه اینکه صوری باشند. وزارت آموزش و پرورش باید برخی از مسئولیت‌های خود را برون‌سپاری کند. البته این بدان معنی نیست که بحث آموزش رایگان به فراموشی سپرده شود.

رویکرد مدارس تعاونی همان مدارس هیئت‌امنایی است که نقش بیشتری در اعتلای مدرسه دارد

گرد، رئیس سازمان مدارس غیردولتی: ۲۳ سال است که از تفاهم‌نامه ایجاد مدارس تعاونی می‌گذرد اما روند رشد آن‌ها خوب نبوده و نیست. باید به سمت آموزش‌های ارزان‌قیمت پیش برویم و مشارکت را در اداره مدارس گسترش دهیم که یکی از ارکان خود مردم هستند. مؤسسان مدارس تعاونی می‌توانند از پشتوانه وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی و همچنین حمایت وزارت آموزش و پرورش بهره‌مند شوند

برنامۀ آموزش۲۰۳۰، نقشه راه پانزده سال آینده جهان در حوزۀ آموزش

نصیری قیداری، دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو: چارچوب عمل جهانی آموزش ۲۰۳۰ با عنوان «به‌سوی آموزش و یادگیری مادام‌العمر باکیفیت، برابر و فراگیر»، به تصویب رسید وکشورهای عضو یونسکو متعهد به اجرای آن در سطح ملّی شده‌اند. برنامۀ آموزش۲۰۳۰، نقشه راه پانزده سال آینده جهان در حوزۀ آموزش است.

واگذاری مسئولیت تدوین سند ملی ۲۰۳۰ یونسکو به آموزش و پرورش

دانش‌آشتیانی،: آموزش و پرورش ایران از ظرفیت بالایی برای مشارکت در طرح‌های ملی و بین‌المللی برخوردار است. واگذاری مسئولیت تدوین سند ملی ۲۰۳۰ یونسکو بر اساس مصوبه هیئت وزیران جمهوری اسلامی ایران به وزارت آموزش‌ و پرورش، از امکانات و ظرفیت‌های این وزارت خانه برای مشارکت در طرح‌های ملی و بین‌المللی حکایت دارد.

دانش آشتیانی: با توجه به کسری بودجه، استان‌ها باید بسیاری از مشکلات را خودشان حل کنند

دانش آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش: بحث «سازمان نظام معلمی»از مواردی است که در کمیته‌های مشورتی می‌تواند به نتیجه برسد و در این زمینه نیز تشکل‌ها می‌توانند نقش عمده‌ای ایفا کنند. با توجه به کسری بودجه ۲ هزار میلیارد تومانی دولت تا پایان سال ۹۵ استان‌ها باید بسیاری از مشکلات را ، خودشان حل کنند.

طرح ایده‌ی «مدرسه تکمیلی» برای پنج‌شنبه‌های دانش آموزان از سوی معاون وزیر آموزش و پرورش

فیض، سرپرست معاونت پرورشی و فرهنگی: مدرسه تکمیلی ایده‌ای است که تا حدی می‌تواند پنجشنبه‌ها را نیز پوشش دهد. سال گذشته هدایت تحصیلی با حاشیه‌هایی روبرو بود. ۲۰ آسیب را شناسایی کردیم و دستورالعمل جدید، تدوین‌شده تا از آسیب‌ها جلوگیری کند.

**********************************************************************************

پی‌نوشت

[۱] بند سوم، ذیل عنوان مکان‌یابی، زیرنظام فضا، تجهیزات و فناوری نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی

[۲] به نظر می‌رسد که محدودیت‌های اجرایی، امکان ارائه برنامه درسی منعطف را سلب نموده است.

[۳] ژاپن

[۴] مبانی نظری سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، ذیل «اصول ناظر به عوامل مؤثر در کیفیت زیرنظام»، صفحه ۳۸۳

[۵] . افق سند تحول بنیادین سال ۱۴۰۴ شمسی (معادل ۲۰۲۶ میلادی) تعیین شده است.

[۶] قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور

[۷]مابقی ظرفیت دانشگاه‌ها که مربوط به رشته‌های پرطرفدار است، همچنان وابسته به کنکور خواهد بود.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: