۱ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۰۹

پیری صندوق های بیمه‌ای و بازنشستگی

در حال حاضر عموم صندوق‌های بیمه‌ای و بازنشستگی کشور به نقطه‌ای رسیده‌اند که می‌توان از آن به‌عنوان نقطه پیری یاد کرد چرایی و راهکار خروج از این بحرانمورد بررسی قرار گرفته است.

۱۳۹۱۱۰۰۶۰۰۰۱۴۵۳

به گزارش عیارآنلاین، در حال حاضر عموم صندوق‌های بیمه‌ای و بازنشستگی کشور به نقطه‌ای رسیده‌اند که می‌توان از آن به‌عنوان نقطه پیری یاد کرد. این سخنی است که مدیرکل سازمان تامین اجتماعی استان لرستان چندی پیش به زبان آورد. وی در توضیح نقطه پیری گفت: «منظور از نقطه پیری شرایطی است که صندوق‌ها با افزایش تعداد مستمری‌بگیران، پرداخت‌های ماهیانه بسیار بالایی در قالب مستمری‌های پرداختی دارند و در مقابل منابع ورودی در قالب حق‌بیمه نیروهای شاغل کاهش می‌یابد».

aging-2015

هرچه پیش برویم، سخنانی که چنین مضمونی دارند بیش‌تر شنیده خواهد شد، و سازمان تامین اجتماعی  از کاهش منابع خود بیش‌تر گلایه خواهد کرد. نقطه پیری پدیده‌ای مختص به ایران نیست، کشورهای توسعه یافته‌ای مثل آلمان و ژاپن نیز با چنین بحرانی مواجه هستند.

برای درک علت وقوع این پدیده باید به «چرخه کار» توجه کرد که در آن، نیروهای کار موجود جامعه بخشی از دستمزد خود را در یک صندوق مالی ذخیره می‌کنند تا در دورانی که توان کارکردن ندارند، و اصطلاحا بازنشسته می‌شوند، از محل این صندوق هزینه‌های زندگی خود را به صورت ماهانه دریافت کنند. این پدیده به صورت هماهنگ در طول زمان انجام می‌شود، به‌طوری که در هر دوره‌ای نیروی کار جوان و در حال فعالیت، در صندوق تامین اجتماعی هم برای آتیه خود سرمایه‌گذاری می‌کند و هم منابع پرداخت حقوق بازنشستگی نیروی کار سابق جامعه را تامین می‌کند.

aging-2050

اما اگر تعداد افراد در سن کار به نسبت تعداد افراد بازنشسته کاهش پیدا کند، اصطلاحا دخل و خرج صندوق تامین اجتماعی دچار ناهماهنگی می‌شود و سازمان تامین اجتماعی نمی‌تواند حقوق بازنشستگان را پرداخت کند. این پدیده را آغاز «نقطه پیری» می‌نامند که در پایان منجر به ورشکستگی نظام تامین اجتماعی یک کشور می‌شود.

چرایی بروز پدیده «نقطه پیری»

دو تا سه دهه پیش از این کشورهایی مثل آلمان و ژاپن از یک طرف برای جلوگیری از افزایش جمعیت خود اقدام به کنترل جمعیت و تنظیم خانواده کردند، و همچنین با پدیده اجتماعی انقلاب جنسیتی در جوامع خود مواجه شدند که باعث شد زنان برای کسب مشاغل تولیدی دوش به دوش مردان وارد عرصه کار شوند، پس از گذشت دو تا سه دهه، زنان هم از فرزندآوری منع شده بودند و هم فرصتی برای فرزندآوری و مراقبت از آنان را به دلیل اشتغال تمام‌وقت در بیرون از خانه نداشتند، به این دلیل فرزندآوری کاهش یافت و نسل جدید شمار بسیار کمتری از نسل قبل داشت، وقتی این نسل جدید کم‌شمار به سن کار می‌رسد، انبوهی از جمعیت کشور وارد دوره بازنشستگی می‌شوند که برای تامین اجتماعی نیازهای آنان منابع موجود کفاف نخواهد داد.

این کشورها چند راه برای کاهش تبعات این پدیده انتخاب کردند، یکی افزایش سن بازنشستگی تا ۷۰ سالگی، و دیگری افزایش حق بیمه افراد در سن کار، اما هیچ کدام از این دو راهکار جوابگو نبوده است و این دو قدرت اقتصادی هم‌اکنون به دلیل افزایش هزینه‌های سالمندان در حال افول هستند. البته آلمان سعی دارد با سیاست درهای باز و جذب مهاجر بخشی از کمبود نیروی کار خود را جبران کند، اما جذب مهاجران جنگ‌زده عرب، خود به یکی از صحنه‌های مسئله‌ساز آلمان از حیث تامین امنیت، هزینه‌های آموزش و تشدید پدیده نژادپرستی در این کشور شده است.

شهناز حمزه‌لویی، کارشناس سازمان تامین اجتماعی در یادداشت خود در پایگاه اطلاع‌رسانی این سازمان نوشت: «تعداد افراد استفاده‌کننده از خدمات صندوق‌های بازنشستگی و بیمه اجتماعی به شکل فزاینده‌ای رو به افزایش است و افراد بیمه‌پرداز، یا همان ورودی‌های صندوق، در اقلیت هستند. این مسئله بیم عدم توازن بین منابع و مصارف را افزایش می‌دهد».

در ایران چه گذشت؟

علت این پدیده در ایران را باید در سیاست‌های جمعیتی دهه هفتاد جستجو کرد، در شرایطی که در سال ۱۳۷۲ نرخ باروری به رقم ۴ تنزل پیدا کرده بود، قانون «کنترل جمعیت و تنظیم خانواده» با هدف کاهش نرخ باروری به همان رقم ۴ تا سال ۱۳۹۰ به تصویب رسید، سختگیری‌هایی که این قانون در کنار تبلیغات گسترده دوفرزندی سبت به جامعه اعمال کرد، منجر شد نرخ باروری از سال ۱۳۸۰ به زیر ۲ نزول کند، این پدیده دقیقا همان حالتی را در ایران به وجود خواهد آورد که آلمان و ژاپن مدت‌هاست با آن مواجه‌اند، البته با سرعتی سرسام‌آور، به طوری که ایران پرسرعت‌ترین کشور در جهت نیل به پیری جمعیت پیش رفت.

پیری جمعیت اقتصادهای خلاق و قدرتمندی چون آلمان و ژاپن را طی دهه آینده به زانو درخواهد آورد، باید دید اقتصاد شکننده و بی‌ثبات ایران که البته درونزا هم نیست طی سال‌های آتی چقدر لطمه خواهد خورد.  برخی قوانین که طی دهه گذشته تصویب شده‌اند، بار مضاعفی را به صندوق‌ها به‌ویژه تامین‌اجتماعی وارد کرده‌اند. پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان تامین اجتماعی نوشت: «سازمان تامین‌اجتماعی در حال حاضر تنها صندوق بازنشستگی کشور است که به اتکای منابع خود قادر به اجرای تعهداتش است و اگر این فشارها تداوم یابد، شاید سازمان هم به سرنوشت سایر صندوق‌ها گرفتار شود»، سرنوشتی که این پایگاه از آن نام می‌برد «ورشکستگی» است، که با مدیریت کنونی این صندوق چندان دور نمی‌نماید.

راهکار پایدار چیست؟

راهکار پایدار و اصلی برای جبران این خطر، جبران عقب‌ماندگی جمعیتی از طریق ایجاد مزیت برای فرزندآوری است، با هدف تامین نیروی کار نسل آینده است؛ سیاست‌هایی که کشورهایی مثل فرانسه، انگلیس، ایتالیا، ایالات متحده و کانادا پیش گرفته‌اند و با تامین نیازهای خانوار برای فرزندآوری از قبیل «یارانه نقدی»، «مرخصی فرزندآوری و تربیت فرزند»، «تامین هزینه درمان ناباروری»، «معافیت مالیاتی»، «مهد نوزاد و مهد کودک رایگان» و «آموزش و تربیت رایگان» راه را برای فرزندآوری خانوار هموار می‌کنند. این سیاست‌ها با توجه به شرایط ایران می‌تواند در قالب «مسکن مهر»، «مشوق فرزندآوری»، «بیمه زنان خانه‌دار»، «اعطای وام ازدواج» و «ایجاد زمینه مادی ازدواج دانشجویان» پیگیری شود.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: