۱ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۰۱

تعرفه‌گذاری ناعادلانۀ انرژی، ریشۀ وضعیت اسف‌بار اجرای قوانین بهینه‌سازی در ساختمان

تحلیل‌ها نشان می‌دهد تا زمانی‌که تعرفه انرژی یارانه‌ای است و تفاوت چندانی میان مشترکین پرمصرف و کم‌مصرف وجود ندارد، توفیق چندانی در اجرای طرحهای بهینه سازی مصرف انرژی حاصل نخواهد شد.

میزان مصرف انرژی_ بهینه‌سازی مصرف انرژیبه گزارش عیارآنلاین، محمد شکرچی‌زاده، رییس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در دومین همایش اجرای قوانین انرژی با انتقاد از وضعیت اسف‌بار اجرای مقررات ملی بهینه‌سازی مصرف انرژی در ساختمان (مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان)، گفت: «با گذشت ۲۰ سال از اولین ویرایش مبحث ۱۹ با شرمندگی اعلام می‌کنم که طبق مطالعات میدانی میزان رعایت مبحث ۱۹ مقررات ملی بیش از ۱۰ تا ۱۵ درصد نیست و بسیار جای تاسف دارد که اینگونه منابع خود را از بین می‌بریم». وی در ادامه این آمار را هشداردهنده خواند و افزود: «اگر همین طور به مصرف ادامه دهیم ممکن است در سال‌های آینده به واردکننده انرژی تبدیل شویم. این نگرانی‌ها باید به یک دغدغه عمومی تبدیل شود و هشدارهای جدی در این زمینه داده شود. امیدواریم با ویرایش جدید مبحث ۱۹ که اخیرا انجام شده است، مصرف انرژی کمتر و صرفه‌جویی بیشتری را در ساختمان‌ها شاهد باشیم».

اما آیا به‌راستی با ویرایش جدید مبحث ۱۹ مصرف انرژی در ساختمان‌ها به وضعیت مطلوب خواهد رسید؟ گرچه قوانین محکم و متقن برای ارتقاء بهره‌وری انرژی در ساختمان‌ها ضروری است، اما به نظر می‌رسد مشکل اصلی در خود قانون نباشد. مشکل اصلی در نبود انگیزه برای اجرای قانون در مشتریان نهایی ساختمان، یعنی مردم است. حال باید پرسید چرا انگیزه کافی برای اجرای مبحث ۱۹ وجود ندارد؟

اصلاح تعرفه‌گذاری انرژی قدم اول اصلاح الگوی مصرف

اصلی‌ترین علت بی‌انگیزگی مردم و به تبع آن مسئولان برای اجرای مبحث ۱۹، یارانه‌ای بودن انرژی است. به بیان بهتر، قیمت انرژی در کشور به شکلی است که تعرفۀ برق و گاز خانگی در تمامی پلکان‌ها (یعنی حتی برای پرمصرف‌ترین مشترکین) کمتر از قیمت صادراتی است. به عنوان مثال تعرفه گاز در بخش خانگی در سال ۹۵ برای همه پله‌های مصرف کمتر از قیمت آزاد (با فرض قیمت گاز صادراتی به ترکیه برابر هرمتر مکعب ۲۰ سنت) بوده است.

۱۱

شکل۱- تعرفه گاز پله‌های مختلف مصرف گاز در بخش خانگی در سال ۹۵

وقتی تمامی پلکان‌های قیمتی، مشمول یارانه باشند، نتیجه این خواهد شد که هر کس بیشتر انرژی مصرف کند، یارانۀ پنهان بیشتری در قالب انرژی دریافت می‌کند. چرا که مشترکین واقع در پله‌های بالا، علاوه بر یارانۀ پنهانی که سایر مردم، بابت مصارف معمول خود دریافت می‌کنند، در برابر مصارف بی‌رویۀ خود نیز یارانۀ انرژی می‌گیرند. درنتیجه در این شرایط، پرمصرف‌ترین مشترکین، بیشترین یارانۀ انرژی را دریافت می‌کنند.

بنابراین مشتریان نهایی مسکن نیز که همین مشترکین هستند دغدغه‌ای برای بهینه بودن وضعیت ساختمان خود از لحاظ مصرف انرژی ندارند. در شرایطی که این مشتریان انگیزه‌ای برای پیگیری وضعیت مصرف انرژی ساختمان نداشته باشند سازندگان این ساختمان‌ها هم دغدغه‌ای برای پیاده کردن قوانین بهینه‌سازی از جمله مبحث ۱۹ ندارند. نتیجه اینکه تا وقتی مشتریان و سازندگان ساختمان اهمیتی برای بهبود بهره‌وری انرژی قائل نیستند، با فشار قانون و مقررات به سختی می‌توان کاری از پیش برد.

راهکار اصلی برای ایجاد انگیزه در راستای ارتقاء بهره‌وری انرژی در ساختمان این است که ساختار تعرفه‌ها اصلاح شود. برای اصلاح این وضعیت، ضروری است اختلاف قیمت پلکان‌ها بیشتر شود تا بر کنترل مصرف تاثیرگذارتر باشد. از سوی دیگر، باید تعرفۀ پله‌های بالای مصرف (مثلاً ۳ پلۀ آخر) بالاتر از قیمت آزاد قرار داده شود تا یارانۀ پنهان انرژی مشترکین پرمصرف، کاهش یابد (شکل ۲). با این اقدام اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها نیز یک گام رو به جلو حرکت می‌کند.

۱۲

شکل ۲- نمودار شماتیک تعرفه‌گذاری پیشنهادی (حذف یارانه پنهان انرژی مشترکین پرمصرف)

از آنچه گفته شد مشخص می‌شود نمی‌توان ویرایش‌های جدید قوانین و مقررات ساختمان را کلید حل مشکل بهره‌وری انرژی دانست؛ بلکه اصلی‌ترین گام برای ارتقاء بهره‌وری در بخش ساختمان، اصلاح قیمت‌گذاری انرژی است. در واقع بهینه‌سازی مصرف انرژی باید با مشارکت مردم و بر اساس انگیزه‌های خود آن‌ها شکل بگیرد و رویکردهای دستوری موفقیت چندانی به دست نخواهند آورد.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: