۲۹ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۳۹

تقلب علمی توطئه خارجی یا بی تدبیری داخلی

برخی کارشناسان معتقدند مدرک‌گرایی و پذیرش پُرشمار دانشجو در تحصیلات تکمیلی، سبب وجود تقلب علمی در کشور شده است. در این رابطه فرهادی، وزیر علوم، نبود قانون در برخورد با این موضوع را به‌عنوان دلیل اصلی تقلب علمی در کشور مطرح می‌کند و از ارسال لایحه به مجلس خبر می‌دهد.

تقلب علمی - مقاله - پایان نامهبه گزارش عیارآنلاین، اواخر شهریورماه بود که نشریه ساینس با انتشار گزارشی به موضوع فروش مقاله و پایان‌نامه در ایران پرداخت، همچنین مجله نیچر از حذف ۵۸ مقاله محققان ایرانی از هفت نشریه علمی چاپ شده توسط دو ناشر علمی خبر داد که ادعا شده این مقالات که فهرست آنها نیز منتشر شده حاوی نشانه هایی از سرقت علمی یا دستکاری در روند داوری یا نام نویسندگان بوده اند.
بخش پزشکی این نهاد معتبر علمی جهانی نیز ۲۸ مقاله را به حال تعلیق در آورد و بررسی ها در مورد ۴۰ مقاله دیگر همچنان ادامه دارد در همین حال شنیده می شود سایت اسپرینگر هم که در نشر مقالات معتبر علمی فعالیت می کند ۳۰ مقاله ارائه شده توسط محققین ایرانی را از سایت خود حذف کرده و در مورد ۹ مقاله دیگر در حال بررسی است.

در این رابطه برخی کارشناسان بر این باورند که تخلف در زمینه انتشارات علمی پدیده ای است که تمام کشورها با آن مواجه اند و هر ساله صدها مورد از این قبیل تخلفات شناسایی می شود. با توجه به رشد پرشتاب تولیدات علمی ایران در سالهای اخیر که در برخی سالها بیشترین شیب رشد را در جهان داشته است طبعا بروز چنین مواردی در ایران نیز اجتناب ناپذیر است که البته بخشی از مواردی که مثلا به عنوان سرقت ادبی و علمی در مقالات ایرانی گزارش شده سهوی و ناشی از نااشنایی برخی دانشجویان و محققان با نحوه استاندارد ارجاع دهی و استناد به مقالات دیگر عنوان شده است. در این شرایط اعلام حذف ۵۸ مقاله از هزاران مقاله محققان ایرانی از چند نشریه علمی که البته ۴۸ مورد آنها مربوط به دو نشریه بوده به عنوان خبر فوری (breaking news) در سایت نیچر قابل تامل است.

همچنین در ابتدا با اعلام اخبار تقلب علمی در سایت های خارجی، مخبر دزفولی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، این مسئله را توطئه دشمنان خواند اما در ادامه اکثر مسئولین به وجود این پدیده اذعان نمودند.

برخی کارشناسان  معتقدند مدرک‌گرایی و پذیرش پُرشمار دانشجو در تحصیلات تکمیلی، سبب وجود تقلب علمی در کشور شده است. در این رابطه فرهادی، وزیر علوم، نبود قانون در برخورد با این موضوع را به‌عنوان دلیل اصلی تقلب علمی در کشور مطرح می‌کند و از ارسال لایحه به مجلس خبر می‌دهد.

همچنین احمدی، معاون وزیر علوم نیز معتقد است مسئله فوق با بخشنامه و آیین‌نامه حل نمی‌شود و راه برخورد با موضوع تقلب علمی، پیاده‌سازی فرآیندی شبیه فرآیندهای قضایی خواهد بود.

در همین رابطه اخیراً روشن، معاون وزیر علوم، از تصویب کلیات لایحه مذکور و در کمیسیون قضایی مجلس سخن گفت. با این اوصاف لایحه مذکور قرار است تا در صحن علنی مجلس بررسی شود و لذا ضرورت دارد نمایندگان نسبت به اصلاح  و ارتقای آن اقدام نمایند.

بررسی لایحه حکایت از  آن دارد که تنها راه برخورد با موضوع تقلب علمی راه‌حل قضایی در نظر گرفته شده است. همچنین در لایحه تقلب علمی بین مجازات استاد و دانشجو نیز تفکیک قائل نشده است.

حال‌آنکه طبق گزارش کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس برای بهبود لایحه، می‌توان مجازات اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها را محکم‌تر تعیین نمود. این مجازات می‌تواند شامل تنزل رتبه، کاهش سهمیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی، حذف بودجه پژوهشی و… باشد. از سوی دیگر در گزارش مذکور این نکته را نیز مدنظر قرار داد که می‌توان با تأکید بر مواردی ازجمله ارتقا و بهبود امکانات دانشگاه‌ها، کاهش تأثیر نشر مقاله بر ارتقای اساتید و غیره تقاضای آثار علمی را کاهش داد.

در نهایت باید افزود که تصویب و اجرای این لایحه گرچه می‌تواند وضعیت فضای علمی جامعه را بهبود ببخشد، لکن در صورت نپرداختن به عوامل ریشه‌ای این موضوع، بازار کنونی به سمت زیرزمینی شدن و فضای مجازی خواهد رفت. کارشناسان در این خصوص معتقدند بهترین راه برخورد با این معضل ترویج فرهنگ اخلاق علمی و سپس برخوردهای علمی و قضایی با آن است.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: