۱ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۲۰:۱۴
معیار 69 منتشر شد

راه حل برخورد با تقلب علمی کدام است؟ برخورد قضایی یا تغییر سیاست‌های ارتقاء

جهت خاتمه تقلب‎ علمی، برخورد قضایی کافی نیست و اصلاح کار باید در عرصه سیاست‌گذاری صورت گیرد تا با کاهش انگیزه افراد برای ارتکاب این خطا، ظرفیت بازار پایان‌نامه فروشی به سوی ارائه خدمات علمی سوق یابد.

به گزارش عیارآنلاین، شصت‌ونهمین بسته خبری معیار علم و فناوری که به مهم‌ترین رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. در این شماره به بررسی دو پرونده مهم نحوه برخورد با پدیده تقلب علمی و جبران ضرر دانشگاه آزاد از طریق توسعه تحیلات تکمیلی پرداخته شده است.

راه حل برخورد با تقلب علمی کدام است؟ برخورد قضایی یا تغییر سیاست‌های ارتقا

تقلب علمیاین روزها درحالی‌ لایحه مقابله با پایان‌نامه‌فروشی در کمیسیون آموزش مجلس بررسی می‌شود که خبر سرقت علمی در تعدادی از مقالات اعضای هیات‌علمی دانشگاه‌های وابسته به وزارت بهداشت، علوم و برخی واحدهای دانشگاه آزاد نقل محافل شده است.

اواخر شهریورماه۹۵ نشریه «ساینس» در گزارشی با عنوان «بازار سیاه مقاله و پایان نامه فروشی»[۱] به موضوع خیل عظیم پلاکارد به دستانی که ISI می‌فروشند و یا مراکزی که در ازای وجه نقد پایان نامه می نویسند، پرداخت. چند روز پس از آن نیز گزارش دیگری از یک ناشر مشهور بین‌المللی با نام «اشپرینگر نیچر» درج شد مبنی بر اینکه ۵۸ مقاله ایرانی چاپ شده در نشریات علمی این ناشر دارای تخلفات سرقت ادبی و دستکاری داده هستند[۲].

پس از این دو گزارش بود که بدنه علمی کشور اعم از مسئولان و اساتید به تکاپو افتادند و نسبت به این مسأله حساسیت نشان دادند. این حساسیت به حدی بود که رئیس‌جمهور نیز خواستار پیگیری موضوع از سوی وزارتین علوم و بهداشت شد. اوج این واکنش‌ها نیز هفته گذشته نمایان شد. جایی که شورای عالی انقلاب فرهنگی[۳] و مجلس[۴] نیز این موضوع را در رأس پیگیری‌های خود قرار دادند.

البته برخی روسای دانشگاه‌ها[۵]، نمایندگان[۶] و معاونین وزرا[۷] نیز این موضوع را ناشی از بزرگنمایی خارجی‌ها دانسته‌اند و معتقدند تقلب علمی در کشور ما ناچیز است[۸]. یک دسته از کارشناسان هم در تأیید این ادعا باور دارند که مطرح شدن بحث تقلب علمی از سوی محققان ایرانی دارای اهداف غیر علمی است و برخی نشریات می‌خواهند رشد علمی کشور را زیر سوال ببرند[۹].

باوجود این موارد، نحوه برخورد با مقوله پایان نامه فروشی و یا به عبارتی تقلب علمی نیز در جای خود اهمیت بسیاری دارد. از یک طرف برخی خواستار برخورد نیروی انتظامی و قوه قضائیه[۱۰] با این معضل هستند و راه حل‌هایی قضایی پیشنهاد داده‌اند[۱۱]. از طرف دیگر ‌عده‌ای از کارشناسان معتقدند سیاست‌های اتخاذ شده در قبال ارتقای اساتید، قوانینی که دانشجویان را به ارائه مقاله مجبور کرده[۱۲]و مدرک گرایی رایج در نظام علمی کشور[۱۳] نیازمند تغییر و  بازنگری است. این دسته راه‌حل‌های قضایی را چاره نهایی برای برخورد با این موضوع نداسته‌اند.

از جمع‌بندی نظرات فوق می‌توان گفت راه حل نهایی برای پایان دادن به این معضل برخورد قضایی نیست و اصلاح کار باید در عرصه سیاست‌گذاری صورت گیرد؛ اصلاحی که می‌تواند انگیزه افراد برای ارتکاب این خطا را کاهش دهد. همچنین با این اصلاح می‌توان ظرفیت بازار پایان‌نامه فروشی را به سوی ارائه خدمات علمی سوق داد.

توسعه تحصیلات تکمیلی؛ راه حل دانشگاه آزاد برای جبران ضرر

دانشگاه آزاداستاندار اصفهان در هفته گذشته پیرامون واحدهای زیان‌ده دانشگاه آزاد و لزوم رسیدگی جدی به آن سخن گفت[۱۴]. تأمل در این سخنان در کنار مرور برنامه‌های آتی دانشگاه آزاد نتایج جالب توجهی را به همراه دارد. جاییکه این دانشگاه برای فرار از ضرر و زیان، به طور ویژه توسعه تحصیلات تکمیلی را چه به‌نحو قانونی و چه به‌نحو غیرقانونی پیگیری می‌کند.

این دانشگاه در سال ۹۳ با افزایش  ۱۳۸ و ۲۷۱ درصدی ظرفیت پذیرش دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری خود روند توسعه را آغاز کرد[۱۵]. روندی که مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان قرار گرفت[۱۶]و البته باعث تأسیس ۶۷۰۰ کد رشته غیرمجاز در دانشگاه آزاد شد[۱۷].همچنین هاشمی، معاون فرهنگی دانشگاه آزاد سال گذشته از برنامه‌ریزی برای پُر کردن ۵۰۰ هزار صندلی خالی این دانشگاه خبر داد[۱۸]. جالب توجه آنکه  رویکرد افزایش ظرفیت به حدی در دانشگاه آزاد غالب شد که سال ۹۴ برخی کلاس‌های این ‏دانشگاه با ۱۲۰ نفر تشکیل گردید[۱۹]. اخیرا نیز در این رابطه عسگری، معاونت پارلمانی دانشگاه آزاد، حمایت ۲۴۲ نماینده مجلس از برنامه‌ی دانشگاه آزاد که شامل توسعه تحصیلات تکمیلی آن نیز بود را رسانه‌ای کرد[۲۰].

در حال حاضر این رویکرد دانشگاه آزاد منتقدان بسیاری دارد[۲۱]. به نحوی که وزیر علوم و معاونانش در مقابل این سیاست‌های دانشگاه آزاد مقاومت کردند و حتی در جایی فرهادی گسترش (کمّی) دانشگاه آزاد را خیلی بی حد و ‏حصر خواند[۲۲]. لکن میرزاده، در روزهای گذشته مخالفت با سیاست‌های دانشگاه متبوعش را برنتابید و از مقاومت وزارت علوم با عنوان «مته به خشخاش گذاشتن» یاد کرد[۲۳].

میرزاده همچنین از اعضای ستاد راهبری نقشه جامع علمی کشور ‌خواست تا از توسعه دانشگاه‌های غیرانتفاعی و بعضی دانشگاه‌های وابسته به دولت که دارای استانداردهای آموزش عالی نیستند جلوگیری کنند[۲۴]. این درخواست درحالی‌ مطرح شد که دانشگاه آزاد بدون لحاظ بسیاری از استانداردها خواهان دریافت سهم ۵۰ درصدی از آموزش عالی است[۲۵].

 سوال اینجاست که به‌راستی توسعه تحصیلات تکمیلی در دانشگاه آزاد اسلامی که انحصار در بازار آموزش عالی غیررایگان را در پی دارد، با چه توجیهی صورت می‌گیرد؟

یک دقیقه تامل

هفته گذشته با تصمیم هیئت وزیران، بنا شد تا بابت پرداخت بدهی‌های وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و علوم  تا سقف مبلغ پنجاه هزار میلیارد ریال اوراق صکوک اجاره منتشر شود. اگرچه انتشار این اوراق به طور موقت به کمک دولت آمده و در تامین منابع بودجه دولت را یاری می‌دهد، آیا راه‌حل نهایی برای تأمین مالی آموزش عالی انتشار اوراق است؟

سایر اخبار برگزیده

بیش از ۵۰ درصد معافیت مالیاتی برای شرکت‌های دانش بنیان در حوزه سلامت است

ستاری معاون علمی رییس جمهوری: بازار داخلی، برای شرکت های خارجی و دانش بنیان داخلی، بسیار جذاب است و هدف دولت از مصوبه حمایت ده هزار میلیارد تومانی از شرکت های دانش بنیان این بود که بتوانیم از توسعه بازار این شرکت ها حمایت کنیم. بیش از ۵۰ درصد از حمایت ها و معافیت های مالیاتی شرکت های دانش بنیان، در حوزه سلامت است زیرا شرکت های این حوزه، به حد قابل توجهی رشد یافته اند و در بازار داخلی، سهم دارند.

رئیس صندوق نوآوری خبر داد؛ اعطای تسهیلات به دانش‌بنیان‌های مناطق محروم

سلطانی، رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی: ما در هیات امنای صندوق نوآوری و شکوفایی توانستیم برای مناطق محروم یک مصوبه اخذ کنیم که بر اساس آن نرخ وام ترجیحی مناطق محروم کشور ۲ درصد پایین تر از نرخ معمول باشد. یعنی اکنون که نرخ وام ترجیحی ما ۱۱ درصد است برای آنها ۹ درصد خواهد بود. اعطای این وام و سایر تسهیلات یک شرط دارد و آن این است که شرکت دانش بنیانی که می خواهد از این تسهیلات استفاده کند حتما باید ۷۰ درصد فعالیت‌اش در منطقه محروم مستقر باشد.

نماینده مجلس: سیاست‌های ارتقا در وزارت علوم باید تغییر کند

صادقی، عضو کمیسیون آموزش مجلس درباره حذف ۵۸ مقاله ایرانی از مجلات جهانی گفت: اعتقاد دارم مشکل ما بیش از آنکه مربوط به قانون‌گذاری باشد از سیاست‌گذاری‌های ما نشأت می‌گیرد. الآن در آئین‌نامه ارتقاء به کمیت مقالات وزن زیادی دادیم. حتی در دانشگاه آزاد شرط گذاشتند که باید حتما پایان‌نامه تبدیل به مقاله ISI شود. در تعریف رشد علمی هم کمیت مقالات را ملاک قرار داده‌ایم. اگر سند آمایش آموزش‌عالی اجرایی شود در کمک به از بین رفتن این ماجرا موثر است.

رئیس کمیسیون آموزش مجلس: استیضاح وزیر علوم به مصلحت دولت و مجلس نیست

زاهدی رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با بیان اینکه طرح استیضاح وزیر علوم با ۲۹ امضا به کمیسیون متبوعش ارسال شده، گفت: استیضاح وزیر علوم، تحقیقات و فناوری را به مصلحت دولت و حتی به مصلحت مجلس در این مقطع نمی دانم اما این مهم حق طبیعی نمایندگان است.

رئیس کمیسیون آموزش مجلس: استیضاح وزیر علوم به مصلحت دولت و مجلس نیست

زاهدی رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با بیان اینکه طرح استیضاح وزیر علوم با ۲۹ امضا به کمیسیون متبوعش ارسال شده، گفت: استیضاح وزیر علوم، تحقیقات و فناوری را به مصلحت دولت و حتی به مصلحت مجلس در این مقطع نمی دانم اما این مهم حق طبیعی نمایندگان است.

معاون نظارت دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی: طی دو تا سه ماه آینده برنامه‌ریزی دقیقی برای جمع‌آوری شبکه‌های پایان‌نامه و مقاله‌فروشی ارائه می شود

نگاهداری، معاون نظارت دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی: موضوع برخی از تخلفاتی که به صورت آشکار در ارتباط با تدوین مقالات علمی و پایان‌نامه‌ها انجام می‌شود، در شورای عالی انقلاب فرهنگی مطرح شد. وزارت علوم کاری را در این راستا از قبل شروع کرده که همچنان نیز ادامه دارد و وزارت بهداشت نیز در راستای تحلیل و بررسی وضعیت این مقالات و پایان‌نامه‌ها اقداماتی را انجام می‌دهد.

عضو هیات رییسه کمیسیون آموزش مطرح کرد؛ استفاده از راه‌های نادرست در بین اساتید برای ارتقاء سطح علمی

سلیمی عضو هیات رییسه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با اشاره به اینکه هم‌اکنون برخورد قاطعی با اساتید متخلف که اقدام به سرقت علمی کرده‌اند انجام نمی‌شود، گفت: زمانی که موسسات و شرکت‌های مقاله نویسی به راحتی در سطح کشور فعالیت می‌کنند و هیچ برخورد قاطعی از سوی مسئولان صورت نمی‌گیرد باید شاهد بروز تخلفات و سرقت‌های علمی و پژوهشی در سطح اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها باشیم.

تدوین و بازنگری دروس با قدمت بیش از ۵ سال در سال آینده

شریعتی نیاسر، معاون وزیر علوم: موردی که اخیرا به تصویب شورای عالی برنامه ریزی رسیده این است که بنا داریم از امسال بازنگری برنامه های درسی که بیش از ۵سال قدمت دارند را در دستور کار قرار دهیم که عملا بازده زمانی برای برنامه های درسی برای ۵ سال یک بازده مفید است.

سخنگوی دانشگاه آزاد از جذب ۲۰ هزار هیات علمی تا پایان سال ۹۶ خبر داد

علوی، سخنگوی دانشگاه آزاد: سالیانه پنج هزار نفر از اساتید در دانشگاه جذب می‌شوند و تاکنون توانسته‌ایم ۱۰ هزار عضو هیات علمی در دانشگاه جذب کنیم، البته ما در بخش‌ها و رشته‌هایی با کمبود متقاضی مواجه هستیم، این در حالی است که اراده برای جذب هیات علمی در این بخش وجود دارد.

شریعتی نیاسر خبر داد؛ تکذیب تایید همه رشته‌های دانشگاه آزاد/ فقط ۴ هزار و ۶۰۰ رشته تاییدیه دارند

شریعتی نیاسر، معاون وزیر علوم تایید کتبی تمام رشته‌های دانشگاه آزاد تا مهر ۹۵ و قبل از آن را تکذیب کرد و گفت: وزارت علوم فقط حدود ۴۶۰۰ رشته دانشگاه آزاد را تایید کرده است.

شریعتی نیاسر خبر داد؛ ایجاد محدودیت‌های جدی فعالیت‌های آموزش عالی در موسسات غیرانتفاعی سطح ۴

شریعتی نیاسر، معاون آموزشی وزارت علوم: بر اساس رتبه بندی، موسسات غیر انتفاعی به ۴ دسته تقسیم شده‌اند و موسساتی که رتبه ۴ را کسب کرده‌اند، در فعالیت‌های آموزش عالی آنها محدودیت‌ ایجاد خواهد شد؛ از جمله این فعالیت ها، کاهش ظرفیت جذب دانشجو است. موسساتی که رتبه ۱ و ۲ را کسب کرد‌ه‌اند، علاوه بر اینکه مورد تشویق قرار خواهند گرفت، زمینه توسعه فعالیت آنها بر اساس قوانین وزارت علوم توسعه خواهد یافت.

روسیه دانشگاه‌های ایران و جهان را رتبه‌بندی می‌کند

سادوفنیچی رییس اتحادیه روسای داشگاه‌های روسیه و رییس دانشگاه دولتی مسکو اعلام کرد: در رده بندی جدید روسیه دانشگاه‌های کشورهای ایران، ترکیه، هند، ژاپن، چین، برزیل، کشورهای اروپای شرقی،کشورهای مشترک‌المنافع و روسیه مورد بررسی قرار خواهند گرفت و دانشگاه‌های روسیه نیز مانند دانشگاه‌های خارجی در نظر گرفته می‌شوند.

وزارت علوم برای کوتاه سازی دوره دکتری به دانشگاه ها مجوز داد

شریعتی نیاسر معاون آموزشی وزارت علوم از فراهم شدن کاهش دوره دکتری به ۳ سال خبر داد و گفت: این اجازه را به دانشگاه ها داده ایم که دوره ۴ ساله دکتری را تا ۳ سال کاهش دهند.

اجلاس وزرای آموزش عالی و تحقیقات علمی کشورهای اسلامی برگزار شد

هشتمین اجلاس وزرای آموزش عالی و تحقیقات علمی کشورهای اسلامی با حضور هیاتی از کشورمان به سرپرستی معاون آموزشی وزارت علوم و نمایندگان کشورهای عضو آغاز به کار کرد. در این اجلاس که با حضور نخست وزیر کشور مالی افتتاح شد، جوایز علمی و فناوری در رشته های مختلف به محققان کشورهای عضو اهدا شد.

مدیر شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی: تمام استان‌های کشور تحت پوشش شبکه آزمایشگاهی قرار دارند

اسدی فرد مدیر شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی معاونت علمی و فناوری از عضویت تمام استان در این شبکه خبر داد و گفت: در حال حاضر بیش از ۶۵۰۰ تجهیز در شبکه به اشتراک گذاشته شده‌است.

معاون وزیر علوم: کمتر از ۱۰ درصد بودجه دانشگاه‌ها صرف پژوهش می‌شود

احمدی معاون پژوهشی وزیر علوم: پژوهش در کشور ما اولویت چندم است؛ لذا به دانشگاه‌ها تکلیف کردیم که ۱۵ درصد از بودجه‌ را می بایست برای پژوهش هزینه کنند، اما متاسفانه کمتر از ۱۰ درصد بودجه دانشگاه‌ها صرف این مهم می‌شود.

اجازه انتشار اوراق صکوک اجاره برای پرداخت بدهی‌های وزارتخانه‌های آموزش و پرورش و علوم

با تصمیم هیئت وزیران، به وزارت امور اقتصادی و دارایی اجازه داده شد بابت پرداخت بدهی های وزارتخانه های آموزش و پرورش و علوم، تحقیقات و فناوری نسبت به انتشار حداکثر مبلغ پنجاه هزار میلیارد ریال اوراق صکوک اجاره اقدام و منابع مالی تجهیز شده را صرف بازپرداخت بدهی های مذکور نماید.

منابع:

[۱] خبرگزاری ایسنا

[۲] پایگاه خبری دیدبان علم ایران

[۳] پایگاه اطلاع رسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی

[۴] پایگاه اطلاع رسانی شورای عالی انقلاب فرهنگی

[۵] خبرگزاری دانشجو

[۶] خبرگزاری آنا

[۷] پایگاه خبری دیدبان علم ایران

[۸] خبرگزاری خبرآنلاین

[۹] خبرگزاری فارس

[۱۰] خبرگزاری مهر

[۱۱] خبرگزاری مهر

[۱۲] خبرگزاری خانه ملت

[۱۳] خبرگزاری خانه ملت

[۱۴] خبرگزاری برنا

[۱۵]  پایگاه خبری عیار آنلاین

[۱۶]  باشگاه خبرنگاران جوان

[۱۷]  پایگاه خبری عیار آنلاین

[۱۸] خبرگزاری ایسنا

[۱۹] روزنامه جوان

[۲۰] پایگاه خبری ایسکانیوز

[۲۱] روزنامه جوان

[۲۲] خبرگزاری خبرآنلاین

[۲۳]  خبرگزاری فارس

[۲۴] خبرگزاری ایسنا

[۲۵] خبرگزاری آنا

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: