۲۶ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۱۶:۱۳

تجمیع بیمه‌ها مشکلی را حل نمی‌کند/ پزشک‌زدگی وزارت بهداشت، ریشه تمامی مشکلات نظام سلامت

در نشست «بررسی ابعاد طرح تحول نظام سلامت»، مهندس برزگر، عضو هیأت‌مدیره بیمه سلامت تحلیل خود را از وضعیت نظام سلامت در ایران ارائه کرد. همچنین مستند «آرزو» که توسط مرکز سفیرفیلم تهیه شده است، مورد اکران و بررسی قرار گرفت.

نظام سلامتبه گزارش عیارآنلاین، هفته گذشته (چهارشنبه، ۱۹ آبان‌ماه)، نشستی با عنوان «بررسی ابعاد طرح تحول نظام سلامت» توسط این پایگاه خبری-تحلیلی در نمایشگاه مطبوعات برگزار شد. در این نشست، مهندس برزگر، عضو هیأت‌مدیره بیمه سلامت تحلیل خود را از وضعیت نظام سلامت در ایران ارائه کرد. همچنین مستند «آرزو» که توسط مرکز سفیرفیلم تهیه شده است، با حضور جناب آقای خداپرست، کارگردان آن، مورد اکران و بررسی قرار گرفت.

۱۳۹۵۰۸۲۰۰۱

خداپرست در خصوص علت ساخت این مستند گفت: ایده اولیه این مستند از آنجا شروع شد که متوجه شدم ارقام نامتعارفی در نظام سلامت کشور هزینه می‌شود که معلوم نیست کجا و برای چه منظوری هزینه می‌شود. و نکته دومی که باعث ترغیب بنده شد، این بود که چرا هیچکس در این‌باره صحبتی نمی‌کند؟ چرا هیچکس نمیگوید که ما چقدر از منابع اقتصادی کشور را صرف سلامت می‌کنیم و چقدر بازدهی دارد و سهم سلامت ما از سبد اقتصادی خانوار چقدر است؟ و چرا یک مقایسه تطبیقی با کشورهای دیگر انجام نمی‌شود؟

۱۳۹۵۰۸۲۰۰۵

وی ادامه داد: پژوهش‌های اولیه از تابستان ۹۲ شروع شد. ساخت مستند هم در پایان سال ۹۳ و اوایل سال ۹۴ به پایان رسید. و خیلی جالب بود که دولت یازدهم هم حوزه سلامت را مورد توجه قرار داد و فرصت خوبی برای بررسی و موشکافی این بحث فراهم آمد.

خداپرست در خصوص هزینه بالای کشور برای نظام سلامت، توضیح داد: به گفته آقای حریرچی، قائم‌مقام وزارت بهداشت، سالانه ۱۱۰هزار میلیارد تومان در حوزه سلامت کشور هزینه می‌شود و این یعنی ۱۱درصد از تولید ناخالص داخلی کشور. این در حالی است که نروژ، سوئد، فنلاند، آلمان، سوئیس، اتریش و… زیر ۹ درصد بابت سلامتشان هزینه می‌کنند، آن هم با کیفیت بالا. ما این ۱۱درصد را برای کدام کیفیت هزینه می‌کنیم؟ با وجود درآمد بالای پزشکان ایرانی، خیلی از پزشکان می‌گویند درآمد اینجا کم است و تعرفه‌ها غیرواقعی است.

این مستندساز ادامه داد: یکی از اصلی‌ترین اهداف اجرای طرح تحول، از بین بردن پدیده زیرمیزی بود. حالا بعد از اجرای این طرح، چقدر زیرمیزی‌ها کاهش پیدا کرد؟ رقم ۷۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ میلیاردی چقدر شد؟ یکی دیگر از اهداف طرح تحول، کاهش پرداخت از جیب مردم بوده است. اما وقتی ۵۰ درصد از هزینه‌های بستری یک‌سوم و ۵۰ درصد از هزینه‌های سرپایی سه برابر شده است، نهایتاً هزینه‌های طرح تحول ۷۰ درصد افزایش پیدا کرده است.

برزگر، عضو هیأت‌مدیره بیمه سلامت در ادامه گفت: شما اگر بخواهید به مؤسسات ارائه‌دهنده خدمت در نظام سلامت نگاه کنید، چیز شفافی نمی‌بینید. شما به‌عنوان یک کنشگر اگر بخواهید خدمتی را در نظام سلامت بخرید و می‌خواهید داده‌ای داشته باشید که به شما کمک کند، چنین داده‌ای ندارید. و نهاد مستقلی که متناسب با این نیاز باشد هم شکل نگرفته است؛ نهادی که از یک طرف اطلاعات بدهد به متقاضی و از طرف دیگر به نهادهایی که می‌خواهند نظارت کنند، داده بی‌واسطه بدهد.

برزگر ادامه داد: همچنین شما فرض کنید یک پژوهشگر مستقل هستید و می‌خواهید بدانید که در ایران چه دارویی بیشتر مصرف می‌شود و مصرف این دارو را از نظر اقتصادی و اثرگذاری در جامعه مصرف و کیفیت آن تحلیل کنید، آیا چنین امکانی وجود دارد؟ در نظام سلامت سه موجودی داریم؛ خدمت، خدمت‌دهنده و خدمت‌گیرنده. چرا ما نسبت به هر سه غیرشفاف هستیم؟ چرا هیچ نظام ساختاریافته‌ای را برای شفافیت در این سه عنصر دیده نمی‌شود؟

وی افزود: من معتقدم که چارچوب نظری ورود به حوزه سلامت را -که باید ذیل یک مبانی و تئوری شکل بگیرد- در ایران نداریم. یک ساختار «ان‌اچ‌اس» داریم که این مبتنی بر تأثیر حداکثری دولت است؛ که هم پولش را از مالیات فراهم می‌کند و هم بودجه را تخصیص می‌دهد به این حوزه. بعبارتی هم پول را جمع می‌کند و هم این پول را بین عوامل نظام سلامت توزیع می‌کند. در کشورهای اسکاندیناوی، در همه حوزه‌های رفاه اجتماعی این مدل اجرا می‌شود. اما در ایران، یک ساختار کاملاً باز داریم که دولت در آن هیچ نقشی ندارد. فقط تعرفه‌گذاری میکند که آن هم معلوم نیست اجرا می‌شود یا نه. حرف از «ان‌اچ‌اس» می‌زنیم ولی در عمل،  نظام سلامت کاملاً باز و رها است؛ اقتصاد کاملاً باز؛ نه یک اقتصاد باز و رقابتی و دارای یک سیستم خودکنترلی، یک نظام کاملاً باز اقتصادی فاقد کنترل و آگاهانه.

برزگر در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آیا بیمه‌ها مقصر اصلی شکست احتمالی طرح تحول سلامت هستند، عنوان داشت: بیمه‌ها آشیل نظام سلامت و طرح تحول‌اند و اگر تنها کاری در این طرح تحول انجام شده باشد که قابل دفاع باشد، عملکرد بیمه‌هاست. این ادعای من است و حاضرم روی آن بحث کنم. بیمه سلامت ایران توانسته است یک جامعه ۱۰میلیونی که اکثریت آنها نیازمند بوده‌اند را تحت پوشش قرار دهد.

برزگر در بیان نقاط قوت طرح تحول نظام سلامت، اظهار داشت: طرح تحول بخش‌های خوبی هم داشته است که من از آنها دفاع می‌کنم؛ اضافه کردن خدمات، کاهش پرداخت از جیب مردم در بیمارستان‌های دولتی، اجرای طرح‌های عمرانی و بهبود بیمارستان‌ها، جذب پزشکان بیشتر در مناطق محروم و بیمارستان‌های دولتی و تک‌شغله شدن و همچنین بیمه شدن افراد نیازمند، نکات مثبت طرح تحول بوده است.

وی یکی از صدمات طرح تحول را ضعیف کردن نظام بیمه‌ای دانست و ادامه داد: در حالی که هم قانون اساسی و هم سیاست ابلاغی، اساس تأمین مالی نظام سلامت را بر نظام بیمه‌ای قرار داده‌اند. اما در طرح تحول، نظام بیمه‌ای تضعیف شده است. چراکه منابع از طرف بیمار هزینه نشده و مستقیماً به ارائه‌دهنده خدمت داده شده است.

عضو هیأت‌مدیره بیمه سلامت در خصوص موضوع تجمیع بیمه‌ها و انتقال آن از وزارت رفاه به وزارت بهداشت، گفت: این موضوع را در اولویت نمی‌دانم. اینکه چرا در میان بحث‌های نظام سلامت، این موضوع اولویت‌دار می‌شود، جای سؤال جدی دارد. هم از نظر منطق عقلی و هم از نظر تدوین و هم از نظر توان اجرایی، این بحث در اولویت نیست. من مخالف تجمیع بیمه‌ها نیستم؛ ولی وقتی اصرار این طرف را می‌بینم، ناخودآگاه جبهه می‌گیرم. مگر قرار است با تجمیع بیمه‌ها چه اتفاقی بیفتد؟ آیا پولی خلق می‌شود؟ آیا در طرح تحول، پولی به بیمه‌ها پرداخت شده است که با تجمیع بیمه‌ها، در یک جا متمرکز شود؟ من معتقدم در طرح تحول، اصلاً پولی به بیمه‌ها پرداخت نشده است. هزینه‌های ما ۴ برابر شده است، ولی هیچ پولی مستقیماً به بیمه‌ها پرداخت نشده است.

برزگر ادامه داد: تجمیع بیمه‌ها پس از تفکیک تولیت از ارائه خدمت و تأمین مالی معنا دارد. ساختاری که تعرفه می‌نویسد، باید از ارائه‌دهنده خدمت جدا باشد. در حوزه بانک، آیا خود بانک‌ها برای خودشان کارمزد می‌گذارند؟ نه، بانک مرکزی این کار را انجام می‌دهد. در حوزه مخابرات، سازمان تنظیم مقررات وجود دارد که تعرفه‌گذاری می‌کند. در حوزه بیمه‌های تجاری، بیمه مرکزی این کار را انجام می‌دهد. تفکیک معنایش این است؛ یعنی آنکه سیاست‌گذار حق ندارد ارائه‌دهنده خدمت باشد. چون در ارائه خدمت منفعتی هست که هنگام سیاست‌گذاری، آن را تحت تأثیر قرار خواهد داد. در تأمین مالی نیز همینگونه است. ما تفکیک را نپذیرفته و هیچ‌وقت هم دنبال آن نبوده و فقط از تجمیع می‌گوییم. بله، تجمیع شود بهتر است، چون هم‌پوشانی را حذف می‌کند و روال یکسانی را در ارائه خدمت  و تأمین مالی ایجاد می‌کند.

در ادامه، خداپرست، سازنده مستند آرزو گفت: من ریشه همه مشکلات نظام سلامت را پدیده تعارض منافع می‌دانم. حتی اینکه کسی حرفی از آن نمی‌زند، دلیلش آن است که وزارت بهداشت در دست پزشکان است. تقریباً یک ماه پیش، آقای آندریاس پلات، مشاور وزیر بهداشت آلمان، طی یک سخنرانی در سازمان تأمین اجتماعی، گفت: «[در آلمان] وزارت بهداشت و سلامت، مسئول اصلی قانون‌گذاری برای صندوقهای بیمه‌ای و همچنین سازمان‌های بیمه‌گر خصوصی و روابط بین پزشکان است. وزیر بهداشت و سلامت آلمان دارای تحصیلات قانون‌گذاری است؛ و این برخلاف رویه‌ای است که در ایران جاری است که وزیر بهداشت از میان پزشکان انتخاب می‌شود».

خداپرست ادامه داد: مشکل نظام سلامت ما اشخاص نیستند. مشکل ساختار وزارت بهداشت است که دویست، سیصد پزشک ذی‌نفع در آنجا تصمیم می‌گیرند. حتی در وزارت بهداشت ممکن است اقتصاددان و سیاست‌گذار سلامت هم باشد، اما تصمیم‌گیرنده آنها نیستند. این ساختار، ساختاری است که اجازه اصلاح را نمی‌دهد. آقای مک ناوتون، رئیس بانک کسب‌وکار کانادا، دو سال پیش یک سخنرانی، گفت: «ما در قوه قضائیه کانادا، مفهومی را به نام تعارض منافع بالقوه تعریف کرده‌ایم و آن را تبدیل به یک مفهوم قانونی کرده‌ایم. بدین نحو که هرکس تعارض منافع بالقوه داشته باشد با مسئولیتی که می‌خواهد آن را بپذیرد، قانون به او این اجازه را نمی‌دهد که سیاست‌گذار آن شود». بعد از انقلاب، تمام وزرای بهداشت و معاونینشان پزشک بوده‌اند. در صورتی که وزارت بهداشت باید جایی باشد که روابط بین پزشکان و بیمارانشان را تنظیم کند. یعنی پزشکان خودشان یک سر دعوا هستند و نباید سیاست‌گذار باشند. این مشکل اصلی است و تا حل نشود، نباید انتظار اصلاح این ساختار را داشت.

برزگر، عضو هیأت‌مدیره بیمه سلامت هم در این رابطه گفت: بر اساس قانون، عضو هیأت‌مدیره هیچ شرکتی حق امضای قرارداد با شرکت خودش را بدون اطلاع دیگران ندارد. قانون منع مداخله کارکنان دولت، مصوب سال ۱۳۳۷، می‌گوید که یک کارمند حق عقد قرارداد با دولت را ندارد. تنها در شرایط خیلی خاصی، این امکان وجود دارد. اینها ناظر بر بحث کلیدی آقای خداپرست است، یعنی ممانعت از ایجاد تعارض منافع در ساختار تصمیم‌گیری. آیا یک قاضی حق دارد برای فرزند خودش قضاوت کند؟ اما این مطلب در نظام سلامت پذیرفته نشده است؛ و متأسفانه قوانین ما آن را تأیید می‌کند.

برزگر در پایان گفت: حداکثر ۳۰ درصد از افزایش هزینه‌های طرح تحول ناشی از بیمه‌شدگان جدید بوده که آن هم از نظر من به حق بوده است؛ چون ما افراد نیازمند را بیمه کرده‌ایم. ۷۰درصد ناشی از  سایر عوامل در طرح تحول است. که منصفانه نیست ما ۷۰درصد را نادیده بگیریم و فقط به ۳۰ درصد اشاره کنیم.

تلگر

چهره‌

    دیدگاه تازه‌ای بنویسید: