۲۳ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۵۲
پُرسا 78 منتشر شد

جایگاه «سمن‌ها» در مشارکت‌های مردمی آموزش و پرورش چیست؟

«بهره‌مندی از ظرفیت‌ سازمان‌های مردم‌ نهاد (سمن‌ها)» از برنامه‌هایی است که این روزها در دستور کار آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش قرار دارد. شماره جدید خبرنامه پُرسا این موضوع را مورد بررسی قرار می‌دهد.

به گزارش عیارآنلاین، هفتادوهشتمین شماره از خبرنامه پُرسا منتشر شد. «بهره‌مندی از ظرفیت‌ سازمان‌های مردم‌ نهاد (سمن‌ها)» از برنامه‌هایی است که این روزها در دستور کار آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش قرار دارد. شماره جدید خبرنامه پُرسا این موضوع را مورد بررسی قرار می‌دهد. «مروری بر عملکرد معاونت تربیت بدنی و سلامت» و «وضعیت تدوین نقشه راه اجرای سند تحول» از دیگر مطالب پُرسا خواهند بود.

جایگاه «سمن‌ها» در مشارکت‌های مردمی آموزش و پرورش چیست؟

سمن‌هابهره‌مندی از ظرفیت‌ سازمان‌های مردم‌‌نهاد (سمن‌ها) از برنامه‌هایی است که این روزها در دستور کار آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش قرار دارد. وی همنوا با دیگر مسئولین دولت و وزیر پیشین آموزش و پرورش معتقد است به‌تنهایی نمی‌تواند همه امور آموزش و پرورش را انجام دهد. طبق گفته آشتیانی، باید از ظرفیت سازمان‌های مردم نهاد در آموزش و پرورش بهره‌مند شد. چنین به نظر می‌رسد که وزیر جدید حساب خاصی بر همکاری این سازمان‌های خصوصی باز نموده است. ناگفته نماند که وی در برنامه‌های خود برای تصدی کرسی وزارت نیز به حضور سازمان‌های مردم‌نهاد در امور پرورشی و تربیتی مدارس اشاره داشت.

توجه به مشارکت مردم در آموزش و پرورش ایران، امری باسابقه محسوب می‌شود و بسترهای متعددی نیز برای هموارسازی راه ورود مردم به فضای تعلیم و تربیت پیش‌بینی شده است که از جمله می‌توان به قانون شوراهای آموزش و پرورش، انجمن اولیا و مربیان، واقفین و خیرین مدرسه‌ساز و حتی مدارس غیردولتی و هیئت‌امنایی اشاره نمود. سند تحول بنیادین علاوه بر این موارد، بر همکاری متقابل آموزش و پرورش با خانواده‌ها، مساجد و روحانیون تأکید دارد.

از آنجا که در اسناد کلان و قوانین آموزشی کشور، ظرفیت‌های متعددی برای همکاری و مشارکت مردم تعریف شده است، به نظر می‌رسد تحقق این ظرفیت‌ها نسبت به ورود سازمان‌های مردم‌نهاد، اولویت بیشتری داشته باشد. ضمن آنکه باید گفت استفاده از ظرفیت‌های این سازمان‌ها در کنار دیگر نهادهای سهیم و مؤثر می‌تواند ذیل «برنامه جامع مشارکت خانواده و نهادهای تربیتی و آموزشی» تعریف گردد؛ برنامه‌ای که بر اساس سند تحول بنیادین، وزارت آموزش و پرورش به تدوین آن موظف شد[۱] و به‌رغم گذشت بیش از ۵ سال از تصویب سند تحول، هنوز خبری از آماده‌سازی این برنامه منتشر نشده است.

مبارزه با چاقی دانش‌آموزان؛ از تغذیه مناسب تا ورزش

چاقی دانش آموزانهفته گذشته، قائم‌مقام وزیر بهداشت آمار نگران‌کننده‌ای از اضافه وزن ایرانیان اعلام نمود. طبق گفته وی، ۷۰درصد مردم کشور اضافه وزن دارند. فارغ از ضرورت اقدام متقابل مسئولین برای مدیریت این امر، باید گفت که نقطه آغاز چاقی را باید در سنین کودکی و نوجوانی جستجو نمود که از همین وجه، دوران دانش‌آموزی اهمیت می‌یابد. در همین باره حمیدی، معاون تربیت بدنی و سلامت آموزش و پرورش، مردادماه ۹۵ اذعان نمود که بیش از ۲۰ درصد دانش‌آموزان اضافه وزن دارند.

لازم است ذکر شود که وظیفه کنترل وزن کودکان و نوجوانان را نمی‌توان صرفاً بر دوش وزارت آموزش و پرورش نهاد، لکن از این وزارت‌خانه انتظار می‌رود که با ارائه الگوهای صحیح تغذیه‌ای و نیز افزایش سهم دانش‌آموزان در برنامه‌های ورزشی با پدیده چاقی مواجهه مناسبی داشته باشد. ناگفته نماند که معاونت تربیت‌بدنی و سلامت نیز به عنوان متولی اصلی این امر در وزارت آموزش و پرورش، در سال‌های اخیر برنامه‌های متعددی را در دستور کار قرار داده است.

در خصوص سلامت تغذیه‌ی دانش‌آموزان، حمیدی در اردیبهشت‌ماه ۹۴، بیان داشت که ۲ درصد از بوفه‌های مدارس از دستورالعمل ابلاغی تخطی کرده‌اند و یک سال بعد نیز گزارش داد که ۹۹ درصد از ۳۵ هزار مدرسه دارای بوفه، دستورالعمل‌های ارسالی‌ را رعایت می‌کنند. گویا برای پیگیری این مأموریت و سایر امور حوزه سلامت و بهداشت، حدود ۶ هزار مراقب سلامت در مدارس فعالیت می‌کنند که با توجه به جمعیت ۱۳ میلیونی دانش‌آموزان کشور، بسیار اندک به نظر می‌رسد؛ یعنی تقریباً به ازای هر ۲۱۰۰ دانش‌آموز، یک مراقب سلامت.

در کنار کنترل بهداشت و تغذیه نباید از کارویژه آموزش و پرورش در خصوص تربیت زیستی و بدنی دانش‌آموزان غافل شد؛ کارویژه‌ای که معاونت تربیت‌بدنی برای آن برنامه‌های متعددی را تدارک دیده است: از طرح‌های «المپیادهای ورزشی درون‌مدرسه‌ای» و «حیاط پویا» گرفته تا «افزایش ساعت درس تربیت‌بدنی». در میان برنامه‌های مذکور، طرح المپیاد ورزشی درون‌مدرسه‌ای که از سال ۹۳ آغاز به کار نمود، در سال تحصیلی گذشته، با استقبالی قابل توجه مواجه شده است، به نحوی که طبق گفته حمیدی، حدود ۵ میلیون دانش‌آموز در این طرح شرکت می‌کنند. البته در مجموع، به نظر می‌رسد که برنامه‌های ورزشی معاونت تربیت‌بدنی در سال‌های اخیر، با اقبال عمومی و موفقیت مواجه شده است؛ هرچند برخی کارشناسان هشدار می‌دهند که برنامه‌های مذکور باید بیش از ورزش حرفه‌ای، در راستای تقویت تربیت‌بدنی همگانی باشد.

پازل برنامه اجرایی زیرنظام‌های سند همچنان ناقص است

سند تحول بنیادین آموزش و پرورشحدود ۵ سال از زمان تصویب سند تحول بنیادین آموزش و پرورش می‌گذرد، اما همچنان اجرای آن به نحو شایسته محقق نشده است. بر اساس این سند، وزارت آموزش و پرورش موظف شد حداکثر تا یک سال، برنامه [اجرای] زیرنظام‌های شش‌گانه را تدوین کند و به تصویب برساند[۲]. گزارش‌ها حاکی از آن است که آموزش و پرورش این وظیفه قانونی خویش را با تأخیر فراوان و البته به صورت ناتمام پیگیری می‌کند.

زیرنظام برنامه درسی در اسفندماه ۹۱، زیرنظام فضا و تجهیزات و فناوری در خردادماه ۹۵ و زیرنظام پژوهش و ارزشیابی نیز در مهرماه ۹۵ به تصویب رسید. این در حالی است که فانی، وزیر وقت آموزش ‌و‌ پرورش، در چند نوبت وعده داده بود که برنامه‌ی زیرنظام‌ها تا پایان سال ۹۳ به نتیجه برسد. رعنایی، معاون دبیر شورای عالی آموزش و پرورش، نیز اسفند ۹۳ را زمان تهیه و تصویب برنامه اجرایی زیرنظام‌ها اعلام کرده بود. به هر روی، باید گفت که وعده‌های مسئولین در خصوص تدوین و تصویب زیرنظام‌های شش‌گانه سند جامه‌ی عمل نپوشید.

اهمیت تدوین برنامه زیرنظام‌های سند از آنجا است که طبق گفته رعنایی، دستیابی به نقشه راه اجرای سند منوط به تهیه برنامه اجرایی هر شش قطعه از پازل زیرنظام‌ها خواهد بود. با وجود این امر، وزیر وقت آموزش و پرورش در اردیبهشت‌ماه ۹۴، خبر آماده شدن نقشه راه اجرای سند را اعلام کرد! با این اوصاف، مشخص نیست که با چه منطقی، نقشه راه اجرای سند بدون حضور برنامه‌های اجرایی زیرنظام‌ها آماده شده است.

با توجه به اینکه آشتیانی، وزیر جدید آموزش و پرورش نیز در برنامه خود، تدوین و تصویب برنامه زیرنظام‌ها را مدنظر داد، امید می‌رود که این زیرنظام‌ها هرچه سریع‌تر جهت تصویب در دستور کار شورای عالی آموزش و پرورش قرار گیرد. البته باید توجه داشت که اجرای سند به تصویب زیرنظام‌ها ختم نمی‌شود و لذا اجرای برنامه‌های مصوب باید در دستور کار مسئولین قرار گیرد.

یک دقیقه تأمل

هفته گذشته، رئیس کمیته هوافضا و فناوری‌های نوین مجلس از تدوین طرحی خبر داد که بر اساس آن، دانش‌آموزان می‌توانند از پایه ابتدایی، رشته [مهارت] مورد علاقه خود را انتخاب کنند و بر اساس همان انتخاب، ادامه تحصیل دهند. طرح فوق با توجه به تأکید سند تحول مبنی بر آموزش یک مهارت به دانش‌آموزان، می‌تواند مثبت ارزیابی شود. هرچند که دانش‌آموزان در سنین ابتدایی به دلیل درک ناقص از آینده مهارت‌ها و مشاغل، نمی‌توانند انتخابی معقول داشته باشند و لذا اجرای این طرح در دوران ابتدایی، محل تأمل جدی است.

سایر اخبار

مهر مغایرت شورای نگهبان بر لایحه مدارس غیردولتی

لایحه «تأسیس و اداره مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی غیردولتی» که با اصلاحاتی در جلسه مورخ بیست و پنجم مهر ماه یک هزار و سیصد و نود و پنج به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده است؛ در جلسه مورخ ۱۳۹۵/۰۸/۱۲ شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و با توجه به اصلاحات به عمل آمده یکی از ایرادات قبلی این شورا به‌رغم اصلاح به عمل آمده کماکان به قوت خود باقی است.

کاهش سهم اعتبارات غیر پرسنلی به ۱ درصد در سال ۹۵

فانی، وزیر سابق آموزش و پرورش: کسری ۴ هزار میلیارد تومانی آموزش و پرورش در سال ۹۲ ما را با مشکلات زیادی روبرو کرد. سهم اعتبارات غیرپرسنلی از کل اعتبارات آموزش و پرورش از یک و ۶ دهم درصد به یک درصد در سال ۹۵ کاهش پیدا کرد. به عنوان فردی که ۴۷ سال در آموزش و پرورش بوده‌ام، می‌گویم که آموزش و پرورش چاره‌ای جز توسعه مشارکت ندارد زیرا آموزش و پرورش متعلق به همه ایران است و همه باید کمک کنند.

برخی دانش‌آموزان استان سیستان و بلوچستان پس از ۴۰ روز از آغاز سال تحصیلی هنوز کتاب درسی ندارند

گزارش// در کنار سختی‌های تحصیل در مدارس فرسوده و کپری برخی دانش‌آموزان مناطق روستایی استان سیستان و بلوچستان با گذشت ۴۰ روز از آغاز سال تحصیلی هنوز کتاب درسی ندارند. گاه به‌دلیل همین سختی‌های دوران تحصیل و از سوی دیگر وضعیت نامناسب اقتصادی خانوار و شرایط فرهنگی حاکم، دانش‌آموزان قید تحصیل را می‌زنند و این وضعیت میان دانش‌آموزان دختر بیشتر محسوس است. بیش از ۳سال است که در ۶ نقطه عشایر شهرستان مهرستان دانش آموزان معلم ندارند.

ضربه کمبود مشاور به سلامت روان دانش‌آموزان

تعداد مشاوران در مدارس کشورمان تناسبی با نیاز دانش‌آموزان ندارد. سال گذشته حدود ۱۳ میلیون دانش‌آموز و ۱۷ هزار مشاور در مدارس حضور داشتند که می‌شود وجود یک مشاور به ازای ۷۶۴ دانش‌آموز و سهم هر دانش‌آموز از مشاوره فقط هفت دقیقه در ماه. اگر فرض کنیم هر مدرسه ۱۵۰ دانش‌آموز دارد هر مشاور باید به پنج مدرسه خدمات ارائه دهد.

نیاز آموزش و پرورش تهران به ۳ هزار معلم

کمرئی، مدیر کل آموزش و پرورش شهر تهران: بیش از ۳ هزار نیروی انسانی که عمدتاً از آقایان هستند باید جذب شود و در حوزه فنی و حرفه‌ای و مقطع مختلف ابتدایی بیشترین نیرو را نیاز داریم.

الزام رعایت ضوابط آموزش و پرورش برای اخذ مجوز مراکز پیش دبستانی

گرد، رئیس سازمان مدارس غیردولتی و مشارکت‌های مردمی: طبق مصوبه اخیر مجلس هر دستگاهی می‌تواند با رعایت ضوابط قانونی تعیین شده در آموزش و پرورش نسبت به اخذ مجوز مراکز پیش‌دبستانی اقدام کند. برنامه‌های نوآموزان پیش دبستانی باید طبق برنامه‌های وزارت آموزش و پرورش اجرایی شود. طبق تفاهم‌نامه بین ۲ نهاد آموزش و پرورش و سازمان بهزیستی همکاری برای فعالیت مراکز پیش دبستانی انجام می‌شود.

تجمع مدیران مهد‌های‌کودک‌ در اعتراض به آزار کودک ۶ ساله در مهدکودک

جمع زیادی از مدیران مهدکودک‌های مجوز دار در مقابل ساختمان سازمان بهزیستی کشور در واکنش به خبر تعرض به کودک ۶ ساله در مهدکودک‌، تجمع کردند. این مدیران مهدکودک‌ها استدلال می‌کنند که تعرض کودک ۶ ساله در پیش دبستانی بوده چون مهدکودک‌های بهزیستی تا پایان ۵سالگی مجاز به نگهداری کودک هستند. مهدکودکی که در آن آزار و اذیت یک کودک شش ساله گزارش شده از جمله مهدهای کودک مجوزدار سازمان بهزیستی کشور نبوده است.

برگزاری نشست مشورتی برای چاپ اسناد خیانت‌های آمریکا در کتب درسی

محمدیان، رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی: راهبرد جدیدی که مقام معظم رهبری فرمودند، نسبت به کتب درسی در آموزش و پرورش و دانشگاه است. امیدواریم بعد از اینکه همکاران روی ابعاد موضوع تأمل کردند، برنامه خوبی برای اجرای کردن این راهبرد اساسی که رهبر معظم انقلاب اشاره کردند، انتخاب کنیم. ما در تغییرات کتب درسی به کتاب‌های درسی در پایه‌های یازدهم و دوازدهم رسیده‌ایم و باید این مطالب را چنان جایابی کنیم که متناسب با شرایط دانش آموزان باشد. ما نمی‌خواهیم این موضوع را کاری سفارشی، دیکته‌ای و الصاقی کنیم بلکه باید در متن کتاب‌ها مستحکم باشد.

برنامه ریزی وزیر آموزش و پرورش جهت پیشبرد طرح رتبه بندی معلمان

آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش: بحث پیشبرد رتبه بندی معلمان جزء برنامه‌های ماست و حتماً آن را پیگیری می‌کنیم. بنابراین باید در این راستا برنامه ریزی کنیم و در این جهت قدم برداریم.

طراحی تکالیف درسی دانش‌آموزان بر اساس فعالیت‌های پژوهشی

محمدیان، رییس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش: در محتوای کتاب‌های درسی پژوهش‎محور به طور مستقیم لحاظ نشده اما بر اساس نحوه برنامه‌ریزی‌های در نظر گرفته شده دانش آموزان در انجام فعالیت‌های درسی به سمت پژوهش سوق داده می‌شوند. در انجام تکالیف درسی ارائه گزارش کار علمی پس از انجام فعالیت‌ها و هم چنین فعالیت‌های آماری برای ارزیابی کارهای کلاسی در نظر گرفته شده است.

نظارت همگانی بر مدارس مجری طرح خرید خدمات آموزشی از بخش خصوصی

گرد، رئیس سازمان مدارس غیردولتی و مشارکت‌های مردمی: در راستای شفاف‌سازی فعالیت‌ها امکان بازدیدهای میدانی برای صاحب نظرانی که تمایل به آشنایی بیشتر و مشاهده مستندات هستند، وجود دارد. تحقق عدالت آموزشی در مناطق کم بهره و کاهش تراکم کلاس‌های درس با اجرای طرح خرید خدمات آموزشی انجام شده است.

آشتیانی: از اینکه می‌بینم در دبستان کتب کنکور توزیع می‌شود رنج می‌برم

آشتیانی، وزیر آموزش و پرورش: بازار سیاه آموزش در قسمت کنکور فعال است و به شدت از اینکه می‌بینم حتی در دبستان کتب کنکور توزیع می‌شود رنج می‌برم زیرا فشار زیادی به دانش آموز و اولیاء وارد می‌کند.

*****************************************************************

پی‌نوشت:

[۱] راهکار ۳/۴

[۲] فصل هفتم سند تحول بنیادین در آموزش و پرورش

تلگر

چهره‌