۴ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۴۰

محوریت وزارت کشاورزی در توسعه روستایی ، تجربه موفق کشورهای پیشرو

با توجه به اینکه روستاهای ایران به‌دلیل فقدان متولی مناسب و پاسخگو دچار مشکلات عدیده‎‏ای هستند، بهره‎گیری از تجربه موفق سایر کشورها در راستای تشکیل سازمان توسعه روستایی با محوریت وزارت کشاورزی با هدف برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و نظارت بر فعالیت‎های توسعه روستایی امری ضروری است.

توسعه روستاییبه گزارش عیارآنلاین، لاریجانی، رئیس نجلس شورای اسلامی در دیدار روز چهارشنبه ۲۸مهر با رئیس و معاونان بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با اشاره به اهمیت جایگاه روستاها، موضوع ایجاد چرخه اقتصادی در روستاها را دارای اهمیت دانسته و عنوان کرد: «در شرایط کنونی هیچ نهادی دقیقا متولی حوزه روستایی نیست، قطعاً باید نهادی تولیت این حوزه را برعهده گیرد تا امور روستاها در تمام حوزه‌ها به پیش برود».

 در این یادداشت قصد داریم تا نگاهی کوتاه بر تجربه کشورهای پیشرو در عرصه توسعه روستایی انداخته و تحلیلی از وضعیت موجود توسعه روستایی در ایران داشته باشیم.

تجربه کشورهای پیشرو در توسعه روستایی

بررسی تجارب کشورهای دنیا حاکی از محوریت وزارت کشاورزی آنها در سیاستگذاری توسعه روستایی است. همان‏طور که در جدول زیر مشاهده می‏شود، از بین ۱۵ کشور مورد بررسی شامل کره جنوبی، چین، هند، ترکیه، مالزی، آفریقای جنوبی، کانادا، آمریکا، انگلیس، اسپانیا، آلمان، فنلاند، فرانسه، ژاپن و ایرلند شمالی، در ۱۳ کشور، نهاد متولی توسعه روستایی، وزارت کشاورزی است. البته برخی از کشورها در کنار این امر، نهادهایی را برای هماهنگی تشکیل داده‏‌اند. برای نمونه در عین حال که وزارت کشاورزی آمریکا متولی امور توسعه روستایی در این کشور است، ولی شورای توسعه روستایی کاخ سفید، در مورخ ۹ ژوئن ۲۰۱۱ تشکیل شده است. این شورا متشکل از نمایندگان ۲۹ وزارت و نهاد اجرایی بوده و رئیس آن وزیر کشاورزی این کشور است. هدف شورا، ایجاد هماهنگی بهتر بین برنامه‌‏های فدرال (ملی) و حداکثرسازی اثر سرمایه‏‌گذاری دولت این کشور در شکوفایی اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی در روستاهای آمریکاست.

نهادهایی تحت عنوان کمیته شراکت روستایی کانادا، کمیسیون جوامع روستایی انگلیس، کمیسیون بین‌وزارتخانه‌ای توسعه روستایی اسپانیا و کمیته سیاستگذاری روستایی فنلاند عناوین نهادهای مشابه در کشورهای دیگر هستند که با محوریت وزارت جهاد کشاورزی، به هماهنگی امور روستایی می‏پردازند. دفرا در انگلیس با هدف افزایش تمرکز سیاست روستایی و مدیریت چند وظیفه مرتبط با روستاها توسط یک دپارتمان از طریق تمرکز امور کشاورزی، محیط‌زیست و امور روستایی در یک دستگاه ایجاد شد. وزارت محیط‌زیست، امور روستایی و دریایی اسپانیا با ادغام وزارت کشاورزی، ماهیگیری و غذا با وزارت محیط زیست این کشور در سال ۲۰۰۸ تشکیل شد.

 البته همان‏طور که گفته شد وزارت کشاورزی در این کشورها متولی اصلی توسعه روستایی است و کمیته‌‏ها و کمیسیون‏های مذکور با محوریت وزارت کشاورزی برای هماهنگی بیشتر تشکیل شده‏‌اند. علاوه‌بر این، کشورهایی مانند انگلیس و کانادا از طریق وزارت کشاورزی خود، سازوکارهای ارزیابی میدانی را به نحوی مستقر کرده‌‏اند تا مطمئن شوند طرح‏ها و برنامه‏‌های دولت و دستگاه‏های اجرایی در روستاها براساس ‏اولویت‌های تعیین‌شده توسط روستاییان و در پاسخ به نیازهای واقعی آنها طراحی و اجرا می‏‌شوند و روستاییان در فرآیند طراحی یا تغییر برنامه‏ها مورد مشورت کارگزاران دولتی قرار می‏‌گیرند. این سازوکارها، آثار میدانی طرح‏ها و برنامه‌‏ها بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی و محیط ‏زیستی روستاییان را بررسی کرده و پیشنهادهای لازم‏‌الاجرا را در راستای حداکثرسازی منافع طرح‏ها و برنامه‏‌ها برای روستاییان ارائه می‏‌دهند.

 نهادهای متولی توسعه روستایی در کشورهای منتخب

%d8%b1%d9%88%d8%b3%d8%aa%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%ac%d9%87%d8%a7%d9%86

راهبرد پیشنهادی جهت تعیین نهاد متولی توسعه روستایی در ایران

با توجه به اینکه روستاهای ایران به‌دلیل فقدان متولی مناسب و پاسخگو دچار مشکلات عدیده‏‌ای هستند و به‌دلیل نظام برنامه‌ریزی بخشی و متمرکز کنونی که در آن معمولاً هریک از دستگاه‌های اجرایی (بیش از ۲۰ نهاد و دستگاه اجرایی) بدون هماهنگی با یکدیگر و بدون توجه به نیازهای واقعی و اولویت‌دار روستاییان اقدام به طراحی و اجرای طرح‌های خود می‌نمایند و هیچ‌گونه ارزیابی میدانی از عملکرد و اثربخشی طرح‌های آنها در روستاها وجود ندارد؛ به نظر می رسد عدم وجود سازمانی تحت عنوان «سازمان توسعه روستایی» حلقه مفقوده پیشرفت روستاهای کشور می­باشد. با بررسی­های صورت گرفته، بهترین جایگاه برای این سازمان، وزارت جهاد کشاورزی می­‌باشد که دلایل عمده آن عبارت است از ضرورت انسجام بین سیاست‏های کشاورزی و توسعه روستایی در رویکردهای نوین، حفظ و احیاء کارکرد تولیدی روستاها، نقش پررنگ کشاورزی در اقتصاد روستاها، وجود بدنه تشکیلاتی رسمی تا سطح دهستان و غیررسمی (تشکل‏ها) تا سطح روستاها، الزام ناشی از قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی و  رهنمودهای مقام معظم رهبری در بحث توسعه روستایی.

وزارت جهاد کشاورزی باید بتواند با تشکیل مجمع عالی توسعه روستایی به ریاست رئیس جمهور، دستگاه‌های اجرایی را در امر توسعه روستایی راهبری کرده و نقش برنامه‌ریزی، سیاستگذاری و نظارت بر فعالیت‌های توسعه روستایی در کشور را داشته و در قبال این مسئولیت بزرگ پاسخگو باشد.

تلگر

چهره‌

    دیدگاه تازه‌ای بنویسید: