۱۹ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۶:۵۷

کاهش مصرف انرژی با توسعه حمل‌ونقل ریلی

مصرف انرژی در انتقال بار و مسافر از طریق حمل‌ونقل جاده‌ای به ترتیب حدود ۵٫۶ و ۵٫۳ برابر بیشتر از حمل‌ونقل ریلی است؛ این در حالی است که سهم حمل‌ونقل ریلی از کل حمل‌ونقل کشور تنها حدود ۷ درصد است.

حمل‌ونقل ریلیبه گزارش عیارآنلاین، یکی از مهم‌ترین پارامترهای توسعه ناوگان کشور میزان مصرف سوخت به ازای واحد بار یا مسافر است. مطاعلات نشان داده است که حمل‌ونقل ریلی را می‌توان با صرفه‌ترین شیوه مرسوم در جابجایی بار و مسافر به لحاظ انرژی دانست. در جدول ۱، میزان مصرف گازوئیل به ازای هر تن کیلومتر بار و هر نفرکیلومتر مسافر نشان داده شده است.

جدول ۱. میزان مصرف گازوئیل به ازای هر تن-کیلومتر بار و هر نفر-کیلومتر مسافر؛ منبع: دنیای اقتصاد

۱۳۹۵۰۷۱۹۱۳

سیستم حمل‌ونقل ریلی هم از نظر مصرف انرژی و هم ایمنی و حفظ محیط زیست در اولویت استفاده قرار دارد اما با وجود تاکید بر توسعه این بخش در برنامه چشم‌انداز، سهم این بخش از حمل‌ونقل در کشور تنها حدود۷ درصد است و همچنان نیازمند توجه و حمایت خاص دولت است.

در سیاست‌‌های کلی نظام در بخش حمل و نقل، اصل چهل و چهارم قانون اساسی، برنامه‌های سوم، چهارم و پنجم توسعه و سایر قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی شامل قانون توسعه حمل و نقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت، قانون حمایت از سامانه‌‌های حمل‌ونقل ریلی شهری و حومه و آیین‌نامه‌های اجرایی مرتبط همواره بر گسترش حمل‌ونقل ریلی تأکید شده است.

همچنین در بندهای ۲۴ و ۲۵ سیاست های کلی برنامه ششم توسعه ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری برای توسعه و تقویت حمل‌ونقل ریلی تأکید ویژه شده است. علاوه بر این، به دستور رئیس جمهور و سازمان مدیریت برنامه، سه حکم حمایتی از راه آهن در برنامه ششم توسعه آمده است.

با در نظر گرفتن مزیت مصرف سوخت و آلودگی کمتر سیستم ریلی نسبت به جاده‌‏ای، باید الگوی مصرف را به این سمت نیل داد و در جهت افزایش خطوط ریلی و قطارهای کشور تلاش کرد. لازم به ذکر است که برای احداث هر کیلومتر خط راه‌‏آهن به‌طور میانگین ۲ میلیون دلار سرمایه‏‌گذاری لازم است.

همچنین به‌‏رغم اینکه ایران یکی از ۱۰ کشور برتر معدنی دنیا است و سالانه حدود ۳۵۰ میلیون تن استخراج مواد معدنی دارد، برای حمل‌ونقل تنها ۷درصد از مواد معدنی خود از حمل‌ونقل ریلی استفاده می‏کند و حجم عظیمی از استخراج سالانه که نیاز به جابه‌جایی تا کارخانه فرآوری یا محل مصرف و فروش دارد را از طریق جاده حمل می‏کند. این در حالی است که کشور استرالیا، به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده سنگ‌آهن، بیش از ۸۰ درصد از سنگ‌آهن خود با وزنی حدود ۶۵۰ میلیون تن را از طریق خطوط ریلی حمل می‏کند و سه شرکت بزرگ معدنی آن حدود ۲۵۰۰ کیلومتر ریل اختصاصی دارند که معادل ۲۵ درصد طول خطوط ریلی کل ایران است.

استفاده از قطار به علت مزایایی مانند ظرفیت حمل بیشتر، مصرف سوخت کمتر و هزینه کمتر نسبت به حمل جاده‌‏ای ارجحیت دارد. بنابراین برای استفاده درست و بهبود وضعیت حمل‌ونقل کشور نیازمند گسترش خطوط راه‏آهن کشور به‌خصوص در مناطق صنعتی، معدنی و بندرگاهی هستیم.

در حال حاضر حدود ۷۰ درصد از ظرفیت باربری راه‌آهن کشور با مواد معدنی پر شده است با این وجود بازهم سیستم ریلی کشور با توجه به توان تولید سالانه معادن پاسخگوی جابه‌جایی مواد معدنی نیست. چرا که پس از استخراج در اکثر معادن، نیاز به جابه‌جایی مواد تا کارخانه یا بندرگاه‏ها وجود دارد، ولی به علت عدم دسترسی به خطوط ریلی یا فقدان این خطوط در بندرهایی مثل چابهار و شهرهای مقصد نمی‏توان از این سیستم استفاده‏ بیشتری کرد و بنا به اجبار متحمل هزینه بیشتری برای استفاده از حمل‌ونقل جاده‌‏ای هستیم که این موضوع منجر به استفاده زیاد گازوئیل و آلودگی بیشتر محیط زیست می‌شود.

بنابراین با توجه به اهمیت توسعه ناوگان ریلی به منظور کاهش میزان مصرف انرژی در سطح کلان کشور، ضروری است که در برنامه‌ریزی‌ها و چشم‌اندازهای توسعه کشور گسترش ناوگان ریلی در اولویت قرار گیرد.

** علی مقتدایی

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: