۱۹ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۴۰

مناطق آزاد معجزه نمی‌کنند!

مناطق آزاد در هیچ کشوری معجزه نکرده و اگر در برخی کشورها اثر مثبتی داشته، این تأثیر در راستای جهت کلی اقتصاد بوده است. در شرایطی که اقتصاد کشور دچار ضعف‌های جدی است، ایجاد مناطق آزاد جدید منجر به واردات بیشتر، قاچاق، فرار مالیاتی و مشکلات دیگری شده و حتی نمی‌تواند وضعیت ساکنین بومی این مناطق را بهبود بخشد.

مناطق آزادبه گزاش عیارآنلاین، مناطق آزاد در دنیا با اهدافی نظیر ایجاد اشتغال، توسعه و رونق تولید و گسترش بازارهای صادراتی از اواسط قرن بیستم به شکل امروزی آن در کشورهایی نظیر ایرلند و سپس در هندوستان، سنگاپور و مالزی ایجاد شد. در کشور ما نیز حدود سه دهه قبل روند ایجاد مناطق آزاد آغاز شد و هم‌اکنون در کل کشور هفت منطقه آزاد وجود دارد.

بر خلاف برخی کشورهایی که ایجاد مناطق آزاد به روند توسعه و صادرات محصولات آنها کمک کرد، در کشور ما این مناطق کارنامه قابل قبولی ندارند و عملکرد مثبتی در اقتصاد کشور نداشته اند. بطوریکه بر اساس آمارهایی که اخیرا توسط مرکز پژوهش‌های مجلس منتشر شده است، این مناطق در طول سال‌های گذشته، در حوزه صادرات و تولید عملکرد ضعیفی داشته‌اند. در مقابل، واردات بسیار زیادی از این مناطق به سرزمین اصلی انجام شده است که نشان می‌دهد ظرفیت‌ها و امکانات و مزایای مناطق آزاد در طول این سال‌ها، به‌جای اینکه در خدمت تولید و بخش‌های مولد باشد، در خدمت واردکنندگان کالا و واسطه‌گران بوده است.

البته چنین نتیجه‌ای چندان هم دور از انتظار نبوده است، چرا که اساساً تأمین مالی مناطق آزاد در کشور از طریق عوارض وارداتی تامین می‌شود؛ از آنجایی که این مناطق در ابتدا همگی بدون زیرساخت‌های لازم، نظیر بندر مناسب، ادوات باراندازی، راه و جاده، فرودگاه، آب و برق و خدمات مخابراتی و مانند آن ایجاد شده‌اند؛ بنابراین مدیران این مناطق موظف به تأمین درآمد از محل عوارض وارداتی هستند تا هزینه ایجاد زیرساخت‌های اصلی را فراهم نمایند. یکی دیگر از منابع درآمدی مناطق آزاد، فروش زمین در این مناطق است که منجر به افزایش قیمت غیر قابل تحمل برای ساکنین بومی این مناطق می‌شود.

جدول ۱٫ مقایسه تطبیقی امکانات زیربنایی و شاخص‌های ارائه خدمت در برخی مناطق آزاد

۱۳۹۵۰۷۱۷۱۱

با این همه، طبیعی است که نباید از این مناطق انتظار کمک به بخش تولید، ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی داشت. حتی اگر پذیرفته شود که مناطق آزاد در توسعه برخی کشورها نقش مثبت داشته‌اند، باید گفت که مناطق آزاد در ایران با توصیفی که انجام شد، هیچگاه نتوانسته و نخواهد توانست تحرکی در بخش تولید و صادرات ایجاد نماید. مناطق آزاد در هیچ کشوری معجزه نکرده و اگر در برخی کشورها اثر مثبتی داشته، این تأثیر در راستای جهت کلی اقتصاد بوده است. در واقع، زمانی که اقتصاد یک کشور حرکت کلی به سمت رونق و توسعه را آغاز می‌کند، مناطق آزاد می‌توانند نقش مثبتی در راستای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و رونق تولید و صادرات داشته باشند. اما در ایران که حتی سرمایه‌دارهای داخلی هم ریسک سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد را نمی‌پذیرند، چگونه از سرمایه‌گذاران خارجی انتظار می‌رود برای سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد ما اقدام کنند؟ در واقع باید گفت که اقتصاد کشور دچار ضعف‌های جدی است که در چنین شرایطی، ایجاد مناطق آزاد دردی از کشور دوا نمی‌کند؛ بلکه منجر به واردات بیشتر، قاچاق، فرار مالیاتی و مشکلات دیگری شده و حتی نمی‌تواند وضعیت ساکنین بومی این مناطق را بهبود بخشد.

بر این اساس، تصمیم دولت برای دو برابر کردن تعداد مناطق آزاد در کشور و همراهی برخی نمایندگان مجلس با این پیشنهاد، جای بسی تعجب دارد. شاید تنها دلیل این همراهی برخی نمایندگان مجلس را بتوان در صحبت‌های پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس یافت که معتقد است: «یکی از علل پیگیری ایجاد مناطق آزاد، تمایل نمایندگان جهت انجام طرحی برای حوزه نمایندگی است، انتظار نمایندگان این است که با ایجاد منطقه آزاد، سبب رشد منطقه شوند و عملکرد مثبتی در کارنامه خود داشته باشند».

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: