۱۱ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۶:۰۳
معیار 63 منتشر شد

دانشگاه‌ها بر سر دوراهیِ خصوصی‌سازی یا کارآفرینی

مسئولین آموزش عالی کشور برای حل معضل تأمین مالی دانشگاه‌ها، ساده‌ترین راه‌کار یعنی «خصوصی‌سازی دانشگاه‌ها» را انتخاب کرده‌اند؛ اما برخی کارشناسان تنها راه برون‌رفت از منجلاب کسری بودجه را اتخاذ رویکرد عدم وابستگی مالی دانشگاه به دولت می‌دانند.

به گزارش عیارآنلاین، شصت‌وسومین بسته خبری معیار علم و فناوری که به مهم‌ترین رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. «ارتقای نظام مالی توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و بازارسازی در بخش دولتی با مصوبه دولت» و «معضل تأمین مالی و خصوصی‌سازی دانشگاه‌های کشور» و «مسئله ناتمام و ابتر ادغام دانشگاه‌های مهارتی» سه موضوع پرداخته‌شده در این شماره می‌باشد.

ارتقای نظام مالی توسعه اقتصاد دانش‌بنیان با مصوبه دولت

دانش بنیانیکی از چالش‌های اساسی که شرکت‌های دانش‌بنیان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، مسئله بازارسازی و فروش محصولات است. بخش قابل ملاحظه‌ای از محصولات تولیدی شرکت‌های دانش‌بنیان مورد نیاز دستگاه‌های دولتی هستند که اگر شرکت‌های دانش‌بنیان در زنجیره تأمین این‌ دستگاه‌ها قرار گیرند، بقا و تعالی بسیاری از این شرکت‌ها تضمین خواهد شد. اما قرارگرفتن در زنجیره تأمین شرکت‌های بزرگ دشوار است. زیرا این شرکت‌ها به خریدهای پر ریسک اعتقادی ندارند و منابع عظیم مالی خود را عمدتاً به خریدهای خارجی معطوف کرده‌اند.

در حقیقت می‌توان ادعا نمود بدون حمایت دولت، ورود به زنجیره تأمین دستگاه‌ها و وزارتخانه‌ها دشوار است. از این رو بود که رئیس‌جمهور تیرماه ۹۳، دستور خرید محصولات شرکت‌های دانش‌بنیان از سوی تمامی دستگاه‌های دولتی و وزارتخانه‌ها را صادر کرد. با وجود این پس از ۲ سال از تاریخ دستور مذکور، هیچ خبری پیرامون تحقق این دستور در رسانه‌ها منتشر نشد.

سوم شهریورماه سال جاری نیز مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای هیئت دولت بر حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان با لحاظ خرید دولت از این شرکت‌ها تاکید کردند. همچنین ستاری، معاون علمی و فناوری رئیس جمهور نیز در جلسه ۱۷ شهریور هیئت دولت با ارائه گزارشی مفصل درباره ارتقای نظام مالی توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، بازارسازی برای محصولات دانش‌بنیان و سازوکارهای اجرای پیوست فناوری اهمیت این مسئله را خاطر نشان کرد. طبق سخنان هفته گذشته ستاری نیز هیئت دولت با تصویب طرحی در این زمینه به کمک شرکت‌های دانش‌بنیان آمده است. طرحی که می‌تواند در صورت اجرای صحیح کمک شایانی برای تحقق اقتصاد دانش‌بنیان باشد و به ‌نوبه خود شایسته تقدیر خواهد بود. مطابق طرح مذکور ۱۰ هزار میلیارد تومان تا پایان سال ۹۶ به منظور بازارسازیِ محصولات دانش‌بنیان به وزارتخانه‌ها تخصیص می‌یابد.

باید به این نکته توجه داشت که پیش از این دستگاه‌های اجرایی ضمن انعقاد قرارداد با شرکت‌های دانش‌بنیان صرفاً طرح‌های مطالعاتی خود را در اختیار آنان قرار داده بودند، اما اکنون ضرورت دارد با تغییر نگرش‌ها و عمل به ابلاغیه دولت در خرید محصول از شرکت‌های دانش‌بنیان نسبت به تعالی این بخش در کشور اقدام کرد. همچنین معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به عنوان یک دستگاه فرابخشی و هماهنگ‌کننده در حوزه علم و فناوری لازم است بر اجرای این برنامه در مدت زمان تعیین‌شده نظارت جدی داشته باشد.

دانشگاه‌ها بر سر دوراهیِ خصوصی‌سازی یا کارآفرینی

خصوصی‌سازی آموزش عالیمعضل تأمین مالی دانشگاه‌های ایران همواره یکی از کلیدی‌ترین مسائل رایج در نظام آموزش عالی کشور به شمار می‌رود. کسری بودجه دانشگاه‌ها و گلایه از این اوضاع نیز به نطق ثابت روسای دانشگاه‌ها و مسئولین وزارت علوم در مواجهه با رسانه‌ها تبدیل شده است. لذا امروزه باید از مسئولین وزارت علوم پرسید برای رفع این معضل چه برنامه‌ای تدارک دیده‌اند؟

مسئولین آموزش عالی کشور برای حل این معضل ساده‌ترین راه‌کار یعنی «خصوصی‌سازی دانشگاه‌ها» را انتخاب کرده‌اند. راه‌کاری که مهم‌ترین بخش آن در دریافت شهریه از دانشجویان، حمایت از سیاست‌های دانشگاه آزاد و حذف کلمه غیرانتفاعی از مؤسسات خصوصی خلاصه می‌شود.

برخی نیز نگاه متفاوتی به این قضیه دارند. زاهدی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس اعتقاد دارد وظیفه دولت تامین تمام بودجه دانشگاه‌ها نیست و مراکز آموزش عالی کشور باید با توجه به بسترهای قانونی، در راستای کسب درامد تلاش کنند. همسو با این رویکرد، ستاری، معاون علمی رئیس‌جمهور نیز تغییر مدل اقتصادی دانشگاه‌ها را ضروری می‌داند. وی نیز معتقد است درصد قابل‌توجهی از درآمد دانشگاه‌ها باید از محل فروش فناوری، صنعت و دانش باشد.

جالب است که سالیان اخیر در ایران بیشترین درآمد یک دانشگاه دولتی از قراردادهای پژوهشی و صنعتی بیش از ۵۰ میلیارد تومان در سال نبود که به دانشگاه تهران مربوط می‌شود. رقمی که برای سایر دانشگاه‏های کشور بسیار ناچیزتر است.

به عنوان نمونه دانشگاه استنفورد که در رتبه‌بندی تایمز در جایگاه دوم قرار گرفته است، با بهره‌مندی از کمک ۲۰۰ میلیون دلاری دولت آمریکا، سالانه ۴ میلیارد دلاری درآمد دارد. از مقایسه ارقام مذکور با بودجه دولتی ۶۰۰ میلیارد تومانی دانشگاه تهران و درآمد ۵۰ میلیارد تومانی آن می‌توان دریافت که نحوه تأمین مالی متفاوت دانشگاه‌های جهان چه تأثیری بر درآمد آن‌ها داشته است. بودجه دانشگاه‌های برتر جهان از طریق ۵ منبع بودجه عمومی، فروش خدمات آموزشی و پژوهشی، شهریه دانشجویی، کمک‌های مردمی (موقوفات) و کمک‌های خارجی تأمین می‌شود. این سازوکار طوری طراحی شده است که اگر دانشگاه در یکی از زمینه‌ها با مشکل مواجه شود با فعال‌سازی دیگر زمینه‌ها، کسری بودجه خود را جبران خواهد کرد.

به عقیده برخی کارشناسان، تنها راه کارآمد کردن نظام فعلی آموزش عالی و برون‌رفت از منجلاب کسری بودجه در اتخاذ رویکرد عدم وابستگی مالی دانشگاه به دولت نهفته است و نه خصوصی‌سازی و دریافت شهریه از همه دانشجویان.

چتری واحد برای دانشگاه‌‌‌های مهارتی یا یک ادغام ابتر؟

تجمیع_ ادغامبحث ادغام دانشگاه‌های فنی و حرفه‌ای و علمی کاربردی به بحث کهنه‌ای بدل شده است که هر از چند گاهی از سوی مسئولین وزارت علوم بیان می‌شود. در این زمینه چندی پیش برکناری اخباری، رئیس وقت دانشگاه علمی و کاربردی از اتفاق‌های تازه‌ای خبر داشت. رسانه‌ها نیز با گمانه‌زنی پیرامون این برکناری، عدم همراهی اخباری با سیاست‌های وزارت علوم در رابطه با ادغام را پررنگ‌ترین دلیل کنارنهادن وی عنوان نمودند. پس ‌از آن با بیراهه خواندن طرح ادغام دو دانشگاه از سوی اخباری گمانه‌ها به‌یقین نزدیک شد.

پس از این برکناری، فرهادی اولین فردی بود که در مرداد ماه سال جاری طی سخنان خود تلویحاً به این ادغام اشاره‌کرد. وزیر علوم در این مصاحبه تصریح کرد که ادغام بدان معنا در دستور کار نیست ولی ممکن است چتر واحدی بالای سر این دو دانشگاه قرار گیرد تا در دو حوزه متفاوت فعالیت کنند. سخنان فرهادی موجب شد تا معاونانش نیز کمی تعارف را کنار بگذارند و شفاف‌تر به این موضوع بپردازند.

هفته گذشته ازیک‌طرف شریعتی نیاسر، معاون آموزشی وزیر علوم برای چندمین بار از بررسی بیشتر  مسأله ادغام در وزارت علوم خبر داد ولی گفت هنوز به جمع‌بندی نهایی نرسیده‌ایم. از طرف نیز دیگر امید، سرپرست دانشگاه علمی و کاربردی، به تدوین طرحی برای بالابردن کیفیت دانشگاه علمی و کاربردی اشاره‌کرده است که به نظر می‌رسد به موضوع ادغام بی‌ارتباط نیست؛ زیرا وی در سخنانش به ایجاد سازوکاری اشاره دارد که اقدامات مهارتی کشور را در قالب یک مدیریت واحد پیگیری کند. از سوی دیگر گرمی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس نیز از مقرر شدن تشکیل ستاد هماهنگی آموزش‌های مهارتی در برنامه ششم توسعه برای عدم انجام فعالیت‌های موازی و صرفه‌جویی در هزینه‌ها خبر داده است.

البته به عقیده برخی کارشناسان با توجه به ماهیت متفاوت تاسیس دو دانشگاه موردنظر، عملکرد و روند متفاوت جذب دانشجو در آن‌ها، این ادغام اشتباه و غیرمنطقی به نظر می‌رسد و در آینده باعث خسارت‌های قابل‌توجهی می‌شود. لیکن به سرانجام رسیدن این ماجرا پس از کشو قوس‌های طولانی خود نیز خالی از لطف نخواهد بود.

یک دقیقه تأمل

هفته گذشته فرهادی، وزیر علوم، با اشاره به پیشنهاد حذف واژه غیرانتفاعی از نام مؤسسات آموزش عالی غیردولتی از بررسی این پیشنهاد در شورای عالی انقلاب فرهنگی خبر داد. وی این پیشنهاد را در راستای تشویق افراد برای سرمایه‌گذاری در آموزش عالی کشور عنوان کرده است. پیشنهاد مذکور در حالی مطرح شده که مخالف اصلی آن دانشگاه آزاد اسلامی است؛ آن هم به این دلیل که یک مؤسسه غیردولتی و غیرانتفاعی زمین با قیمت دولتی دریافت کرده و با حذف واژه مذکور، ضمن مالکیت خصوصی زمین خواهد توانست آن را به‌صورت آزاد به فروش برساند. حال سؤال اینجاست که آیا حذف واژه غیرانتفاعی از نام این مؤسسات، زمینه ورود انگیزه‌های سودجویانه به آموزش عالی کشور را فراهم نمی‌کند؟

سایر اخبار برگزیده

نماینده مجلس: در جلسه کمیسیون آموزش مقرر شد ستاد هماهنگی آموزش‌های مهارتی تشکیل شود

میرزاده، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی: در جلسه کمیسیون آموزش مقرر شد ستاد هماهنگی آموزش‌های مهارتی تشکیل شود تا فعالیت‌های موازی در این خصوص حذف شود، این اقدام موجب صرفه‌جویی در هزینه‌ها نیز خواهد شد؛ البته این مهم آماده برای ارائه به هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی و تصویب در صحن است که در این صورت دولت موظف به اجرا این قانون خواهد بود.

مخبر دزفولی از تلاش کشورهای همسایه برای جذب اساتید دانشگاه‌های کشور خبر داد

مخبر دزفولی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی: بر اساس یک طرح جامع مطالعاتی که در دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تهیه‌شده است، برخی از کشورهای همسایه با سرمایه‌گذاری‌های کلان در حال دوپینگ علمی به‌منظور افزایش سرعت رشد علمی خود هستند. در همین راستا جذب اساتید نخبه کشورمان در دستور کار قرارگرفته و با پیشنهادهای اغواکننده مالی تعدادی از این افراد هم جذب کشورهای هدف شده‌اند. به‌عنوان‌مثال یکی از اعضای هیئت‌علمی دانشگاه تهران با حقوق ماهیانه بیش از ۵۰ میلیون تومان به یکی از این کشورها مهاجرت کرده است.

مهلت یک‌ماهه دولت به دستگاه‌های اجرایی برای ارائه برنامه بازارسازی محصولات دانش‌بنیان

ستاری، معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهوری با اشاره به پیش‌بینی اختصاص ده هزار میلیارد تومان به‌منظور بازارسازی شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: در همین راستا، دستگاه‌های اجرایی موظف شدند ظرف یک ماه سهم دستگاه خود را از هدف، برنامه و روش اجرای آن را به معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهوری برای جمع‌بندی و ارائه به هیئت‌وزیران اعلام کنند. در نخستین محور این مصوبه مسئله بازارسازی برای محصولات دانش‌بنیان داخلی موردتوجه قرارگرفته است.

معاون وزیر علوم: میزان رشد علمی کشور تا پایان سال نزدیک به ۶ درصد می‌رسد

هاشمی، معاون وزیر علوم: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در بررسی اخیر خود پیش‌بینی کرده است که میزان پیشرفت و رشد علمی کشور تا پایان سال نزدیک به ۶ درصد خواهد رسید و امیدواریم در سایر حوزه‌ها نیز شاهد این‌گونه رشد باشیم.

تصویب سند آمایش آموزش عالی دانشگاه آزاد با قید ذیل سند آمایش آموزش عالی وزارت علوم

کبگانیان، دبیرستاد اجرایی نقشه جامع علمی کشور: پس از چندین ماه کار کارشناسی، پیشنهاد‌هایی از دانشگاه آزاد اسلامی ارائه‌شده بود که توسط کارشناسان ستاد راهبری نقشه جامع علمی کشور کار فنی دقیق بر روی پیشنهاد‌های اعلام‌شده، انجام شد که در برخی موارد به توافق رسیدند و در برخی مفاد نیز به هماهنگی نرسیدند که قرار شد این موارد در جلسه شورا جمع‌بندی شود.  در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی بحث آمایش آموزش عالی دانشگاه آزاد با این قید تصویب شد که سند این دانشگاه در ذیل سند آمایش آموزش عالی وزارت علوم باشد یعنی در برخی موارد نظارت کیفی و برنامه‌ریزی از سوی وزارت علوم وجود داشته باشد.

دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در ایران: در تدوین و اجرای سند ملی آموزش ۲۰۳۰ باید کلیه نهادهای آموزشی مشارکت داده شوند

نصیری قیداری، دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در ایران: یونسکو برای اجرای سند ملی آموزش کشورها تا سال ۲۰۳۰، چهار خلاصه بروشور اطلاعاتی ارائه داده و در آن‌ها تأکید کرده است که در تدوین و اجرای سند ملی آموزش ۲۰۳۰ باید کلیه نهادهای آموزشی مشارکت داده شوند. بر این اساس، طی برگزاری جلسات گروه علمی و تحقیقاتی هیئت دولت و جلسات فرعی با حضور مقامات بلندپایه دولتی، لزوم مشارکت کلیه وزارتخانه‌های آموزش‌وپرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و نیز سازمان‌های ذیربط آموزشی در تدوین و اجرای سند مذکور به تصویب رسید. همچنین وزیر آموزش‌وپرورش به‌عنوان رئیس کمیته اجرای سند ملی آموزش ۲۰۳۰ و دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو به‌عنوان دبیر این کمیته انتخاب شدند.

سرمایه‌گذاری شرکت رفرنس لوکزامبورگ روی طرح های مهم نخبگان و دانشمندان ایرانی

اولیور جرنی مدیرعامل شرکت رفرنس در دیدار با احمدی معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری که در مسکو انجام شد، گفت: با آشنایی قبلی که از توانمندی مبتکران و نخبگان ایرانی دارم، امیدوارم زمینه برقراری ارتباط و تعامل در این زمینه فراهم شود. این دیدار در حاشیه کنفرانس جهانی انجمن بین المللی موسسات و پارک های علم و فناوری (ASP) که روز سه شنبه ۳۰ شهریورماه سال جاری با حضور هیات جمهوری اسلامی ایران در مسکو آغاز شد، انجام گرفت.

رتبه‌بندی جهانی سال ۲۰۱۷-۲۰۱۶ تایمز منتشر شد؛ ۱۳ دانشگاه ایرانی در جمع ۲۰۰ دانشگاه برتر دنیا

دهقانی، سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC): پایگاه رتبه‌بندی تایمز یکی از معتبرترین نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی‌ است که دانشگاه‌های جهان را رتبه‌بندی می­‌کند. نتایج رتبه‌بندی سال ۲۰۱۷-۲۰۱۶ تایمز نشان از حضور پنج دانشگاه شیراز، فردوسی مشهد، آزاد اسلامی کرج، یزد و زنجان برای اولین بار را دارد.  در سال ۲۰۱۵-۲۰۱۴ از ایران تنها دو دانشگاه صنعتی شریف و صنعتی اصفهان حضور داشتند؛ در سال قبل این تعداد به هشت دانشگاه افزایش یافت و بدین ترتیب در سال جاری ۱۳ دانشگاه از جمهوری اسلامی ایران در جمع ۹۷۸ دانشگاه برتر جهان از ۷۹ کشور حضور یافتند که این موضوع نویدبخش حرکت هر چه بیشتر دانشگاه‌های توانمند ایران در رتبه‌بندی‌­های معتبر بین المللی است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام: ایران از لحاظ رشد مقالات یک درصد برتر رتبه دوم جهان را دارد

دهقانی،  سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام: مقالات یک درصد برتر، مقالاتی هستند که بالاترین میزان اثرگذاری را در دنیای علم‌دارند. استناد به مفهوم استفاده است و مقالاتی که استناد بیشتری دریافت می‌کنند از میزان استفاده بالاتری نیز برخوردار هستند.  در حال حاضر ازنظر میزان رشد مقالات یک درصد برتر، جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۱۵ رتبه دوم دنیا را دارد.

بهره‌مندی ۲۰هزار عضو هیئت‌علمی از تسهیلات ۴۰ میلیون ریالی خدمات آزمایشگاهی

اسدی فرد، مدیر شبکه آزمایشگاهی معاونت علمی: در طرح ویژه اعضای هیئت‌علمی دانشگاه ها، تسهیلات ۴۰ میلیون ریالی برای ۲۰هزار عضو هیئت‌علمی ۷۴ دانشگاه‌ بزرگ و مادر کشور با پیش‌بینی ۸۰۰ میلیارد ریال اعتبار فعال‌شده است. بر اساس این طرح اعضای هیئت‌علمی ۷۴ دانشگاه کشور می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه تخفیف و انتخاب طرح ویژه اعضای هیئت‌علمی دانشگاه موردنظر از۴۰ میلیون ریال اعتبار استفاده از خدمات آزمایشگاهی با ۴۰ درصد تخفیف بهره‌مند شوند.

رئیس امور پژوهشی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور: بالاترین تخصیص اعتبارات پژوهشی در کشور، نیمه دوم امسال رقم می‌خورد

قره‌یاضی، رئیس امور پژوهشی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور: امسال، سهم تحقیقات از تولید ناخالص داخلی به رقم بی‌سابقه ۱.۱ درصد رسید که اگرچه هنوز این اعتبار تخصیص داده نشده، اما با تخصیص‌های ۱۰۰ درصدی در بخش تملک، تجهیز و تکمیل و تخصیص مناسب اعتبارات هزینه‌ای، امید است در نیمه دوم سال جاری با عملیاتی کردن جدول ۱۴ برنامه بودجه ۹۵ هفت هزار میلیارد تومان را به بخش پژوهش اختصاص داده شود.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: