۱۰ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۵۲

زنگ خطر ورشکستگی طرح تحول نظام سلامت به صدا درآمد!

مسائل امروز نظام سلامت به آنجا رسیده است که اگر برای حل آن چاره‌اندیشی نشود، کشور را با فاجعه‌ای اقتصادی مواجه خواهد ساخت؛ به طوری که کشور در موقعیتی قرار می‌گیرد که نه توان اقتصادی ادامه روش غلط فعلی در طرح تحول سلامت برای دولت وجود خواهد داشت و نه امکان اجتماعی ادامه ندادن این طرح.

طرح تحول نظام سلامتبه گزارش عیارآنلاین، بسیج دانشجویی ۳۲ دانشگاه علوم پزشکی کشور در بیانیه‌ای به نمایندگان مجلس شورای اسلامی، نسبت به سرنوشت طرح تحول نظام سلامت هشدار داد. در بخشی از این نامه آمده است: مسائل امروز نظام سلامت به آنجا رسیده است که اگر برای حل آن چاره اندیشی نشود، کشور را با فاجعه‌ای اقتصادی شبیه طرح هدفمندی یارانه‌ها مواجه خواهد ساخت؛ به طوری که کشور در موقعیتی قرار می‌گیرد که نه توان اقتصادی ادامه روش غلط فعلی در طرح تحول سلامت برای دولت وجود خواهد داشت و نه امکان اجتماعی ادامه ندادن این طرح. متن کامل این بیانیه به شرح زیر است:

باسمه تعالی

«مراقبت شود برخی تصمیم‌ها، این طرح (تحول سلامت) را به ضد خود تبدیل نکند» رهبر معظم انقلاب، ۵ / ۶ / ۹۳

نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی،

ضمن عرض سلام و احترام

بدون شک بنا به تعبیر معمار کبیر انقلاب اسلامی بسیج شجره طیبه‌ای است که در تمام ادوار انقلاب، حفظ انقلاب و کشور را از وظایف الهی خود می‌دانسته است. از جبهه‌های نبرد حق علیه باطل گرفته تا جبهه‌های علمی و هم‌اکنون عرصه‌های مدیریتی، سیاستگذاری و کارآمدی کشور. یکی از این عرصه‌ها که همواره مورد توجه بسیج دانشجویی قرار داشته، بخش بهداشت و درمان کشور و مسائل و مشکلات ریشه‌ای آن بوده است. مشکلاتی از قبیل حضور سهامداران بخش خصوصی (به ویژه سهامداران بیمارستانی) در رده‌های اصلی مدیریتی، پزشک زدگی مفرط نظام سلامت، سپردن اختیارات قطعی حاکمیت به صنف نظام پزشکی و طبابت همزمان پزشکان در بخش خصوصی و دولتی. بسیج دانشجویی در سال‌های اخیر همواره بر پیگیری و حل این مسائل تاکید کرده و خواهد کرد.

همانطور که مستحضرید، در دولت یازدهم طرح تحول سلامت با امید بهبود وضعیت سلامت مردم آغاز شد و بسیج دانشجویی از ابتدا براساس وظیفه انقلابی خود به رصد اقدامات وزارت بهداشت و موضع‌گیری نسبت به آنان پرداخت تا آنجا که در ابتدای اعلام رسانه‌ای گام سوم طرح تحول و پیش از اجرای آن، طی بیانیه‌ای در آبان ماه ۹۳ نسبت به عواقب اجرای آن به شدت هشدار داد و ۸ نکته کلیدی را پیرامون آن بیان کرد. اما وزارت بهداشت نه‌تنها نسبت به این هشدارها بی‌اعتنایی کرد، بلکه سعی در بستن مجاری نقد و زدن برچسب‌های گوناگون به منتقدین نمود. رویکرد وزارت بهداشت در سرکوب منتقدین و رپرتاژهای پیاپی مدیحه‌سرایی صدا و سیما از طرح تحول، فضا را برای منتقدین طرح دشوار نمود. سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها نقش خود را به عنوان رسانه ملی و مهم‌ترین رسانه ناظر بر دستگاه‌های اجرایی کشور، در نظارت و نقد بر طرح تحول ایفا نکرد، بلکه با رپرتاژهای شبه سفارشی شائبه عملکرد تبلیغاتی و وجود ارتباط میان صدا و سیما و وزارت بهداشت را در ذهن جامعه پدید آورد. از این رو، عملکرد بد سازمان صدا و سیما در نظارت و نقد بر وزارت بهداشت یکی از عوامل اصلی سیر قهقرایی فعلی طرح تحول سلامت بوده است.

اکنون اما تحولات و اظهار نظرهای مسئولین وزارت بهداشت و نمایندگان محترم مجلس نشان از شدت وخامت اوضاع نظام سلامت دارد؛ استقراض ۸ هزار میلیارد تومانی دولت از مردم با انتشار اوراق قرضه شبه ربوی، استقراض سازمان تامین اجتماعی از منابع بانک رفاه کارگران، افزایش فشار سهم سلامت در سبد هزینه‌های خانوار، افزایش تورم حوزه سلامت و ایجاد بیشترین تورم بخشی نسبت به سایر بخش‌ها، رواج زیرمیزی در بین پزشکان علی‌رغم افزایش ۱۸۷ درصدی تعرفه‌های پزشکی در گام سوم طرح تحول، رواج پرداخت‌های نجومی به قشر نازک پزشکان متخصص، عمیق‌تر شدن شکاف درآمدی بین پزشکان و سایر کارکنان نظام سلامت، اعتراضات گسترده اجتماعی به تبعیض و بی‌عدالتی در پرداخت‌ها و توقف اجرای طرح پزشکان مقیم پس از صرف منابع بسیار، تنها برخی از نشانه‌ها و عوارض خطرناک شکست یا به عبارت صحیح‌تر ورشکستگی طرح تحول سلامت در کمتر از ۳ سال از آغاز طرح است.

نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی،

طرح تحول، نظام سلامت را تبدیل به گردابی کرده است که به مانند طرح پرداخت یارانه نقدی به زودی سایر نظامات اقتصادی، اجتماعی و بخش صنعت و تولید کشور را نیز گرفتار خواهد کرد. اما با توجه به سال انتهایی فعالیت دولت، ممکن است دولت و وزارت بهداشت برای تسکین موقت علائم ورشکستگی طرح تحول و القای ظاهری موفقیت‌آمیز از اجرای این طرح، اقدامات خطرناکی مشابه انتشار ۸ هزار میلیارد تومان اوراق قرضه را انجام دهند. علاوه بر این نگرانی‌ها، نامه اخیر رئیس صنف نظام پزشکی به ریاست محترم مجلس شورای اسلامی به جهت غصب اختیارات حاکمیت و همچنین اقدامات سؤال‌برانگیز دولت در حذف قانون منع حضور ذی‌نفعان بخش خصوصی در مناصب حاکمیتی نظام سلامت، حذف پرونده الکترونیک سلامت و حذف قانون تمام وقتی پزشکان بخش دولتی از لایحه برنامه ششم توسعه، ما دانشجویان بسیجی را برآن داشت تا نسبت به جهت‌گیری غلط و خطرناک متولیان نظام سلامت هشدار داده و با ارائه پیشنهاداتی به مجلس شورای اسلامی، از شما نمایندگان محترم بخواهیم هرچه زودتر نسبت به جلوگیری از بروز عوارض شدیدتر اقتصادی و اجتماعی طرح تحول سلامت اقدام نمایید تا منافع بلندمدت مردم و کشور فدای منافع صنفی پزشکان و بازی‌های سیاسی نشود.

نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی،

مسائل امروز نظام سلامت به آنجا رسیده است که اگر برای حل آن چاره‌اندیشی نشود، کشور را با فاجعه‌ای اقتصادی شبیه طرح هدفمندی یارانه‌ها مواجه خواهد ساخت؛ به طوری که کشور در موقعیتی قرار می‌گیرد که نه توان اقتصادی ادامه روش غلط فعلی در طرح تحول سلامت برای دولت وجود خواهد داشت و نه امکان اجتماعی ادامه ندادن این طرح.

برخی از پیش‌نشانه‌های ورشکستگی طرح تحول سلامت و پیامدهای رویکرد غلط فعلی وزارت بهداشت در اتلاف منابع مالی در بخش درمان و افزایش بی سابقه تعرفه‌ها و درآمد پزشکان به شرح زیر می باشد:

۱. ناتوانی دولت در تامین مالی طرح و انتشار ۸ هزار میلیارد تومان اوراق قرضه شبه ربوی برای استقراض از مردم

۲. ایجاد ۱۱ هزار میلیارد تومان بدهی مازاد دیگر توسط طرح تحول تا پایان امسال

۳. ورشکست کردن بیمه‌های درمان به واسطه سیاست‌های وزارت بهداشت و در نتیجه استقراض سازمان تامین اجتماعی از منابع مالی بانک رفاه کارگران برای پرداخت بدهی‌های ایجادشده در اثر هزینه‌های فزاینده طرح تحول سلامت

۴. معوقات چندین‌ماهه در دانشگاه‌های علوم پزشکی به دلیل تحمیل بار مالی سنگین طرح تحول

۵. افزایش سهم سلامت در سبد هزینه‌های خانوار به عنوان شاخصی از فشار مستقیم هزینه‌های درمانی بر دوش مردم

۶. افزایش بی‌سابقه تورم حوزه سلامت و ایجاد بیشترین تورمِ بخشی نسبت به سایر بخش‌های کشور

۷. رواج زیرمیزی در بین پزشکان علی‌رغم افزایش بیش از ۱۸۷ درصدی تعرفه‌های پزشکی در گام سوم طرح تحول

۸. رواج پرداخت‌های نجومی به قشر نازک پزشکان متخصص و عمیق‌تر شدن شکاف درآمدی بین پزشکان و سایر کارکنان نظام سلامت

۹. اعتراضات اجتماعی گسترده پرستاران و پیراپزشکان به تبعیض و بی‌عدالتی در پرداخت‌های نجومی به پزشکان و تسری عن‌قریب آن به سایر گروه های اجتماعی نظیر معلمان، کارگران، کارمندان و حتی مهندسین

۱۰. ناتوانی در اجرای گام‌های بعدی طرح و توقف برخی بسته‌های قبلی مانند طرح پزشکان مقیم پس از اتلاف منابع بسیار برای پرداخت به پزشکان و اجرای آن

۱۱. عدم تغییر محسوس در شاخص‌های بهداشتی و عوامل اجتماعی موثر بر سلامت به دلیل معطوف شدن نگاه وزارت بهداشت به چاهِ ویلِ درمان

نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی،

بی‌توجهی مسئولین وزارت بهداشت به هشدارها و پیش‌بینی‌های بسیج دانشجویی در خصوص تبعات اجرای غلط طرح تحول سلامت و نادیده گرفتن علل ریشه‌ای مسائل این حوزه، وضعیت بحرانی امروز را سبب گردیده است.

راهکار وزارت بهداشت اما، برای خروج از وضعیت فعلی در دو مورد کلی خلاصه می شود: انتقال بیمه‌ها به وزارت بهداشت و خصوصی‌سازی نظام سلامت. راهکار نخست به وضوح در تضاد با اصول علمی مدیریت نظام سلامت و همچنین بر خلاف بند ۷ سیاستهای کلی سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری است که در آن بر تفکیک وظایف تولیت، تأمین مالی و تدارک خدمات در حوزه سلامت تاکید شده است؛ چرا که انتقال بیمه‌ها به وزارت بهداشت منجر به یکی شدن سیاستگذار، ناظر، ارائه‌دهنده و خریدار خدمت و در نتیجه بروز تعارض میان منافع جامعه و منافع پزشکان در تصمیم‌گیری‌ها می‌گردد. و اما در باب راهکار دوم، باید گفت مادامی که حاکمیت نظام سلامت به دست پزشکان ذی‌نفع در بخش خصوصی است، خصوصی‌سازی نظام سلامت می‌تواند میخ آخر بر تابوت عدالت در سلامت باشد و ضمن از بین بردن دسترسی بخش عظیمی از مردم به خدمات بهداشتی-درمانی، موجب گسترش درمان‌های القایی و جراحی‌های غیرضروری گردد؛ زیرا نظام درمانی در تمامی نقاط جهان از مصادیق اقتصاد ناهنجاری محسوب می‌گردد که توسعه لجام‌گسیخته بخش خصوصی در آن، نه‌تنها موجب کنترل ناهنجاری در جامعه نمی‌گردد، بلکه به دلیل ایجاد منفعت از مسیر ایجاد ناهنجاری، منجر به توسعه روزافزون ناهنجاری در جامعه خواهد شد که مثال تاریخی «استخوان لای زخم قصاب و مرهم‌گذاری هرروزه طبیب بر روی زخم» از مصادیق آن می‌باشد. برنده اصلی این طراحی، تنها سهامداران بخش خصوصی خواهند بود؛ افرادی که هم‌اکنون نیز در مناصب حاکمیتی نظام سلامت کشور جولان می‌دهند و پیگیر منافع صنفی خود هستند.

بسیج دانشجویی اما، همواره علت ریشه‌ای ناکارآمدی و فساد در نظام سلامت را «نفوذ قشر نازک پزشکان متخصص و ذی‌نفعان بخش خصوصی در بدنه اجرایی نظام درمانی و همچنین حاکمیت اعم از دولت، مجلس، مجمع تشخیص مصلحت نظام و سایر دستگاه‌های سیاستگذاری و اجرایی کشور» می‌داند؛ از این رو، برای چندمین بار راهکارهای بهبود وضعیت نظام سلامت و خروج از بحران کنونی را یادآور می‌شود:

۱. اجرای قانون تمام‌وقتی پزشکان: طبابت همزمان پزشکان و مسئولین بیمارستان‌های دولتی در بخش خصوصی، برخلاف قانون برنامه پنجم توسعه، علت اصلی ناکارآمدی و تضعیف بخش دولتی در ارائه خدمات است. قانون تمام وقتی پزشکان با الزام پزشکان به اشتغال در یکی از دو بخش خصوصی یا دولتی به عنوان راه حلی برای این مشکل بزرگ شناخته می‌شود، ولی متأسفانه این بند از قانون برنامه پنجم توسعه در لایحه برنامه ششم توسعه حذف شده است.

۲. عدم حضور ذی‌نفعان بخش خصوصی در مناصب حاکمیتی نظام سلامت: نفوذ قشر نازک پزشکان متخصص ذی‌نفع بخش خصوصی در بدنه حاکمیت نظام سلامت یکی از مهم‌ترین عوامل عدم اجرای قوانین و پیگیری منافع صنفی در وزارت بهداشت است. برای جلوگیری از این موضوع، در قانون برنامه پنجم توسعه حضور مسئولین ستادی وزارت بهداشت، دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمارستان‌های دولتی در بخش خصوصی منع شده بود ولی در اقدامی سؤال‌برانگیز و مشکوک، این بند از قانون برنامه پنجم توسعه در لایحه برنامه ششم توسعه حذف شده است.

۳. سلب اختیارات حاکمیتی از صنف پزشکان: متاسفانه با بی‌تدبیری مجلس هفتم، بسیاری از اختیارات حاکمیتی بخش سلامت از جمله نظارت، قضاوت و حتی تعرفه‌گذاری بخش خصوصی به صنف نظام پزشکی واگذار شد. هرچند اختیار تعرفه‌گذاری به دلیل نادیده گرفتن منافع عمومی مردم و افزایش ۱۰برابری تعرفه‌ها طی سالهای ۸۴ و ۸۵، در قانون برنامه پنجم توسعه از این نهاد صنفی باز پس گرفته شد، اما لازم است ضمن اصلاح قانون نظام پزشکی، کلیه این اختیارات یعنی قضاوت و نظارت بر حوزه سلامت و به ویژه اختیار تعرفه‌گذاری بخش خصوصی به کلی از نظام پزشکی سلب گردد. تضییع حقوق بیماران در دادگاه‌های نظام پزشکی و بازدارنده نبودن مجازات پزشکان متخلف و به تبع آن اعتراضات عمومی به این موضوع نیز گواه روشنی بر ناکارآمدی این نهاد صنفی در امر نظارت بر پزشکان است.

۴. اصلاح نظام پرداخت به پزشکان: از دلایل عمده افزایش بی‌رویه هزینه‌های بخش درمان، وجود نظام پرداخت ناکارآمد کارانه است. در حالی که اکثر کشورهای پیشرفته دنیا از نظام پرداخت مبتنی بر کارانه دور شده‌اند، اما با اجرای گام سوم طرح تحول و رشد ۱۸۷ درصدی تعرفه‌های درمان، نظام پرداخت به پزشکان نه‌تنها اصلاح نشد، بلکه به نوعی تقویت و تثبیت شد. بنا به اذعان کارشناسان، نظام پرداخت مبتنی بر کارانه، در بعد فنی، قطعا منجر به توسعه درمان‌ها و اقدامات تشخیصی القایی و غیرضروری (به ویژه جراحی‌ها) و در بعد اقتصادی، قطعا منجر به ورشکستگی بیمه‌های درمان خواهد شد.

۵. افزایش ظرفیت پذیرش و بورسیه دانشجویان برای تأمین پزشکان مناطق محروم با هزینه کم و به صورت بلندمدت: کمبود شدید تعداد پزشکان و علاوه بر آن توزیع به شدت نامتوازن و ناعادلانه پزشکان در کشور، موجب فجایع دردآوری به علت عدم دسترسی به خدمات پزشکی در مناطق محروم شده است. راه حل پرداخت‌های بیشتر به پزشکان برای حضور در مناطق محروم حتی در کوتاه‌مدت هم قابل اجرا به نظر نمی‌رسد اما در میان‌مدت بایستی این مساله را به صورت سیستمی و با راه حل‌های کم هزینه حل کرد. بورسیه دانشجویان بومی از مناطق محروم همراه با گرفتن تعهد خدمت بلندمدت برای حضور در همان مناطق، یکی از بهترین راه حل‌ها برای حل این مساله است که در بسیاری از کشورهای دنیا به کار گرفته می شود.

۶. مدیریت منابع مالی صرفا از طریق سازوکار بیمه‌ای و خرید راهبردی خدمت: اتخاذ رویکرد وزارت بهداشت در حل مسائل صرفا بر پایه تزریق منابع مالی در طرح تحول، اگرچه در ابتدای مسیر اثرات به ظاهر مثبتی بر دسترسی آحاد مردم به خدمات سلامت داشت، اما در درازمدت مشکلات نظام سلامت را تشدید خواهد کرد که اثرات آن را هم‌اکنون نیز در بحران تامین مالی طرح شاهد هستیم. مسئله اصلی در نظام سلامت مدیریت صحیح منابع است نه کمبود منابع. از این رو، برای خروج از بحران مالی به وجود آمده در نظام سلامت راهکاری جز مدیریت منابع به صورت خرید راهبردی خدمت صرفا از طریق سازوکار بیمه‌ای وجود ندارد. علاوه بر این، استقرار نظام ارجاع و پزشک خانواده، اجرای پرونده الکترونیک سلامت و تدوین و اجرای راهنماهای بالینی درمان (گایدلاین‌ها) مهمترین ابزارهای دولت در کنترل هزینه‌های درمانی است که با توجه به سابقه وزارت بهداشت در عدم تمکین به اجرای این قوانین، به دلیل تعارض با منافع صنفی ذی‌نفعان حاضر در حاکمیت، به نظر می‌رسد اجرای آنها بهتر است به سازمان‌های بیمه‌ای واگذار شود.

بسیج دانشجویی پیش‌بینی می‌کند که در صورت ادامه روند فعلی توسط دولت و وزارت بهداشت و عدم توجه به تذکرات و راهکارهای فوق، بحران مالی نظام سلامت روزبه‌روز عمیق‌تر شود که انتشار ۸ هزار میلیارد تومان اوراق قرضه تنها نوک قله کوه یخ این بحران مالی است و قبول چنین تعهدی از جانب دولت مصداق بارز «از چاله به چاه افتادن» است؛ چرا که با گذشت یکسال، این بدهی می‌بایستی به همراه سود آن بازپرداخت شود، در حالی که منبعی برای بازپرداخت آن وجود ندارد. افزایش تصاعدی بودجه نظام سلامت (به علت درمان محوری) علی‌رغم کاهش درآمد نفتی و نیاز کشور برای تخصیص منابع مالی به بخش‌های مولد اقتصادی، به زودی کشور را دچار بحران مالی فراگیری خواهد کرد که به مانند طرح پرداخت یارانه نقدی دولت‌های بعدی نیز از عهده چاره‌جویی برای آن برنخواهند آمد.

نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی،

اکنون فرصت خوبی در برنامه ششم توسعه برای شما به وجود آمده است تا با تصویب قوانین کارآمد و اعمال نظارت بر عملکرد قوه مجریه از تشدید بحران به‌وجودآمده پیشگیری نموده و سلامت و منافع درازمدت مردم را بر انگیزه‌های صنفی پزشکان و فشارهای سیاسی ترجیح دهید. بسیج دانشجویی خواستار اقدام جدی نمایندگان نسبت به راهکارهای فوق‌الذکر است تا هر چه زودتر جلوی بحران‌های جدی‌تر در نظام سلامت و اخلال در سایر نظامات اقتصادی و اجتماعی کشور گرفته شود. بسیج دانشجویی مسئولیت وضعیت فعلی نظام بحران‌زده سلامت کشور را بر عهده وزارت بهداشت و شخص وزیر بهداشت می‌داند که در سنوات گذشته، به هیچ وجه به نصیحت‌های مشفقانه منتقدین توجه نکردند و طرح تحول سلامت را در وضعیت ورشکستگی قرار دادند.

در پایان، لازم به ذکر است بسیج دانشجویی با توجه به وظیفه ملی و انقلابی خود، حل مسائل نظام سلامت را با جدیت کامل از مسئولین پیگیری خواهد نمود و هرگونه اخلال و کم‌کاری مسئولین و سوءاستفاده از مناصب حاکمیتی و قانون‌گذاری در راستای تامین منافع ذی‌نفعان صنفی درمان را به اطلاع مردم خواهد رساند. پرواضح است که نمایندگان محترم ملت شریف ایران که با بهره‌مندی از رأی مستقیم مردم به مجلس شورای اسلامی راه یافته‌اند، نمی‌بایست از این جایگاه به عنوان نمایندگان صنوف (به ویژه صنف درمان و پزشکان) منافع مردم و جامعه را قربانی منافع اقتصادی صنفی و ذی‌نفعان بخش خصوصی نمایند.

والسلام علی من اتبع الهدی

تلگر

چهره‌

۲ دیدگاه
  1. دانشجو :

    این طرح ظاهرش قشنگه، اما عواقبش فاجعه بار! خدا به داد دولت بعدی برسه!

  2. شناس :

    گام سوم این طرح هرچی دستاورد گامهای قبلی بود رو از بین برد تازه هزینه ها تو بخشهای سرپایی و خصوصی زیاد کرد

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: