۱۰ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۰۶

از دست رفتن فرصت صادرات برق به پاکستان در پسِ اختلاف دو وزارت‌خانه

با وجود نیاز ۱۰۰۰۰ مگاواتی کشور پاکستان به واردات برق و همچنین ارزش افزوده بالای صادارت برق برای کشور، اختلاف وزارت‌خانه‌های نفت و نیرو در این زمینه، موجب از دست رفتن فرصت‌های ارزشمندی برای کشور شده است.

صادرات برقبه گزارش عیارآنلاین، یکی از سیاست‌های کلان وزارت نیرو در برنامه پنجم توسعه، اتصال شبکه برق ایران به روسیه از مسیر گرجستان یا ارمنستان، اتصال به شبکه برق لبنان از مسیر ترکیه و سوریه، اتصال به شبکه برق کشورهای حاشیه خلیج فارس و شبه قاره هند است. همچنین تبدیل ایران به هاب الکتریکی منطقه خاورمیانه و افزایش حجم تبادلات برق با کشورهای همسایه و منطقه از مهم‌ترین سیاست‌های اجرایی وزارت نیرو است. در سیاست‌های اقتصاد مقاومتی ابلاغی از سوی رهبر انقلاب نیز افزایش صادرات برق به هدف کاهش ضربه‌پذیری درآمدهای نفتی و همچنین تکمیل زنجیره ارزش به صورت ویژه مورد تاکید قرار گرفته است.

بر اساس گزارش آمار تفصیلی صنعت برق کشور، ایران در سال ۹۳، تنها ۳٫۷ درصد از برق تولیدی خود را صادرات کرد که با توجه به وجود بازار تشنه برق در کشورهای منطقه، رقم قابل قبولی محسوب نمی‌شود. در شکل ۱، میزان تولید ویژه (میزان برقی که به طور خالص از نیروگاه‌های کشور خارج می‌شود) و صادرات برق کشور در سال ۹۳ نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۷۰۶۰۱

نمودار ۱. میزان تولید ویژه و صادرات برق در سال ۹۳ (میلیارد کیلووات‌ساعت در سال)

حجم پایین صادرات برق به کشورهای همسایه در حالی است که بررسی‌ها نشان می‌دهد کشور پاکستان به میزان ۱۰ هزار مگاوات و کشور عراق حدود ۵۰۰۰ مگاوات ظرفیت واردات برق از ایران را دارند. در همین رابطه، وزارت آب و برق پاکستان نامه‌ای را به وزارت نیرو ارسال کرده که این کشور خواهان افزایش واردات برق از ایران بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ مگاوات شده است.

در این گزارش، به صورت ویژه به جایگاه کشور پاکستان برای واردات برق از ایران پرداخته می‌شود. پاکستان با دارا بودن جمعیتی بیش از ۲٫۴ برابر ایران، تولید برقی کمتر از ۳۴ درصد ایران  دارد. به عبارت دیگر، این کشور ظرفیت واردات برق حتی تا ۱۰ هزار مگاوات را نیز دارد. در نمودارهای زیر، جمعیت و تولید برق کشور پاکستان در مقایسه با ایران نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۷۱۰۰۱

نمودار ۲. مقایسه جمعیت کشور پاکستان با ایران (میلیون نفر)

۱۳۹۵۰۷۰۶۰۳

نمودار ۳. مقایسه میزان سالانه تولید برق کشور پاکستان با ایران (میلیارد کیلووات‌ساعت در سال)

با وجود نیاز شدید کشور پاکستان به برق وارداتی، این کشور تا سال ۲۰۱۴، تقریبا هیچ برقی را از کشورهای هم‌جوار خود وارد نکرده و تنها به صورت محدود (در حدود ۷۴ مگاوات) از ایران واردات برق داشته است. در روزهای اخیر، کمیته هماهنگی اقتصادی دولت پاکستان طرح افزایش واردات برق از ایران به دو برابر میزان کنونی را تصویب کرد.

کارشناسان عقیده دارند از آن‌جا که عمده درآمدهای صادرات برق به وزارت نیرو می‌رسد، وزارت نفت انگیزه‌ای برای تبدیل گاز به برق و صادرات برق به جای صادرات گاز ندارد. این امر موجب شده است که با وجود مزایای متعدد صادرات برق، میزان آن بسیار کم باشد. بر اساس رویه‌های موجود، ۹۳ درصد از درآمد صادرات برق کشور عاید وزارت نیرو و تنها ۷ درصد از آن عاید وزارت نفت می‌شود. این در حالی است که اگر این وزارت‌خانه، گاز را به صورت LNG یا خط لوله صادر کند، نه‌تنها ۱۴.۵ درصد از درآمد آن سهم خودش می‌شود، که وظیفه خود را در تأمین درآمدهای خزانه دولت و صندوق توسعه ملی انجام داده است. این موضوع باعث شده است که وزارت نفت در مذاکرات با طرف‌های خارجی صادرات برق را در اولویت قرار ندهد. امری که تاکنون آسیب‌های زیادی به منافع ملی کشور وارد کرده است. به عنوان نمونه، می‌توان به صادرات گاز از طریق خط لوله به عراق اشاره کرد که قرار است ظرف چند هفته آینده اجرایی شود. جالب است که قرارداد صادرات گاز به عراق با وزارت برق (نه وزارت نفت) این کشور برای تأمین گاز نیروگاه‌های برق در عراق منعقد شده است.

توسعه صادرات برق منجر به ایجاد ارزش افزوده بالاتر نسبت به صادرات مستقیم سوخت فسیلی شده و به لحاظ مسائل امنیتی نیز حائز اهمیت است. بنابراین با توجه به درخواست کشور پاکستان برای واردات برق از ایران، ضروری است که وزارت‌خانه‌های نفت و نیرو با اصلاح ساختار تخصیص منابع حاصل از صادرات برق، زمینه هم‌افزایی برای توسعه صادرات برق به کشورهای همسایه را فراهم سازند.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: