۱۶ شهریور ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۳۲

جای خالی ایران در صنعت پتروپالایشگاه

کشورهای مختلف اعم از واردکننده و صادرکننده نفت، با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های پتروپالایشگاهی به دنبال تسخیر بازارهای جهانی و ایجاد تنوع در سبد محصولات نفتی هستند. در این میان، ایران نیز می‌بایست برای همگام شدن با کشورهای پیشرفته در بازار محصولات نفتی، سیاست‌های توسعه پتروپالایشگاه را در نظر داشته باشد.

پتروپالایشگاهبه گزارش عیارآنلاین، کشورهای پیشرفته حوزه صنعت نفت با همکاری شرکت‌های بین‌المللی صاحب فناوری پتروپالایشگاه، به خصوص در ده سال اخیر، تجربه‌های موفقی در ساخت و بهره‌برداری از پتروپالایشگاه‌ها در سطح دنیا داشته‌اند. همچنین قراردادهای مختلفی برای احداث واحدهای مشابه در سال‌های آینده منعقد شده که می‌تواند تأثیرات زیادی در اقتصاد کشورها و شرکت‌های مالک داشته باشد.

جهت آشنایی بیشتر با مفهوم پتروپالایشگاه و میزان اقبال بین‌المللی نسبت به توسعه این واحدها، به بررسی نمونه‌های موفق اجرا شده در هند، خاورمیانه و شرق آسیا پرداخته می‌شود. همچنین میزان سرمایه‎‌گذاری و نوع عملیات فنی صورت‌گرفته برای تشکیل یک پتروپالایشگاه ذکر شده است.

بررسی رویکرد هندوستان

پالایشگاه «جام‌نَگر» بزرگترین مجموعه پالایشی و پتروشیمی در دنیاست که در هند قرار دارد. ظرفیت آن بالغ بر یک میلیون و ۲۴۰ هزار بشکه در روز است و محصولات آن شامل فرآورده‌های نفتی و مواد شیمیایی است. وجود این مجموعه عظیم پتروپالایشگاهی در هند نشانگر توجه ویژه مسئولان و شرکت‌های فعال اقتصادی هند به موضوع پتروپالایشگاه‌هاست.

بر اساس پیش‌بینی‌ها، تقاضای پلیمر در هند در بازه ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۷ نزدیک به ۱۰ درصد افزایش خواهد داشت. تأمین ده درصد تقاضای مازاد می‌تواند با افزایش ظرفیت یا احداث پتروشیمی‌های جدید در هند انجام پذیرد، اما گزینه دیگری که پیش روی هند قرار دارد، ایجاد مجموعه‌های پتروپالایشگاهی به جای پتروشیمی تنهاست. مواردی که باعث شده هند برای توسعه صنعت نفت به سمت ایجاد پتروپالایشگاه‌ها برود عبارتند از:

– ایجاد استحکام و ثبات در زنجیره ارزش (با متنوع کردن سبد محصولات و انطباق‌پذیری با بازار)

– قابلیت تغییر در نوع خوراک و محصولات

– تبدیل بعضی محصولات کم ارزش پالایشی به محصولات ارزشمند پتروشیمیایی

– کاهش هزینه‌های عملیاتی و ثابت و استفاده بهینه از منابع

– کاهش آلودگی محیط زیست و کم کردن اثرات مالیات کربن بر مجموعه‌های صنعت نفت

– انگیزه‌ها و شرایط موجود در «منطقه ویژه اقتصادی هند»

پروپیلن و آروماتیک‌ها از جمله محصولات پتروشیمی پرکاربرد هستند. برای تولید آنها از خوراک نفتا، کافی است واحد «تبدیل نفتا به الفین» و «واحد بازیابی آروماتیک» را به یک پالایشگاه افزود. در این صورت، منافعی نظیر کاهش وابستگی به خوراک پروپان، تولید اتیلن به عنوان محصول جانبی و کاهش نیاز به هیدروژن نصیب پالایشگاه خواهد شد.

نمونه واقعی اجراشده در این زمینه، پتروپالایشگاه «کوچی» است که با سرمایه‌گذاری ۲٫۵ میلیارد دلاری در سال ۲۰۱۶ به سمت افزایش ظرفیت از ۱۹۰ به ۳۵۰ هزار بشکه در روز و افزایش تولید پروپیلن حرکت می‌کند.

طبق گزارش شرکت مهندسان هند، ادغام یک مجموعه پالایشی ۳۵۰ هزار بشکه‌ای با یک پتروشیمی، مقدار بازگشت سرمایه را ۴ تا ۵ درصد افزایش داده و حاشیه سود یک پالایشگاه را در طی سه سال از ۷ دلار برای هر بشکه به ۱۱٫۱ دلار می‌رساند.

نمونه‌های موجود در غرب آسیا

بررسی موارد پتروپالایشگاهی در غرب آسیا می‌تواند به فهم درست از جهت‌گیری منطقه برای تولید محصولات هدف کمک نماید. همچنین مسیر توسعه صنایع نفت و گاز منطقه و میزان سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده را نشان خواهد داد:

۱۳۹۵۰۶۱۶۰۱

موارد موجود در شرق آسیا

بررسی موارد پتروپالایشگاهی در شرق آسیا نیز می‌تواند نشان دهد که تولیدکنندگان، بازارها و سرمایه‌گذاران صنعت نفت و گاز در چه جهتی این صنعت را توسعه می‌دهند:

۱۳۹۵۰۶۱۶۰۲

جمع‌بندی

همان‌طور که در نمونه‌های فوق مشاهده شد، اکثر قریب به اتفاق پروژه‌های پایین‌دستی و میان‌دستی صنعت نفت و گاز به جای اینکه به سمت احداث پالایشگاه یا پتروشیمی برود، به سمت احداث پتروپالایشگاه سوق پیدا کرده است. حتی پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌هایی که از قبل به صورت منفرد تأسیس شده بودند، در حال تبدیل به مجموعه‌های پتروپالایشگاهی هستند.

طبق جداول فوق، می‌توان نتیجه گرفت که کشورهای صاحب مخازن نفت و گاز در منطقه، در کنار صادرات نفت خام، با جدیت به دنبال توسعه زیرساخت‌ها و صنایع میان‌دستی و پایین‌دستی هستند. همچنین کشورهای شرق آسیا با وجود اینکه از ذخایر چندانی برخوردار نیستند، اما با واردکردن نفت و LNG از کشورهای دیگر به یکی از بزرگترین مراکز صنعت نفت در دنیا تبدیل شده‌اند.

وجود بازار رو به رشد محصولات پتروشیمی و نیز برتری‌های اقتصادی پتروپالایشگاه نسبت به پالایشگاه و پتروشیمی جدا، از دلایل مهم این انتخاب توسط شرکت‌های مختلف است.

چنانچه ایران در جهت توسعه صنعت نفت از رقیبان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای خود در رقابت برای تصاحب بازارهای موجود فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی بازماند و همگام با کشورهای پیشرفته جهان در جهت توسعه صنایع نفت و گاز پیش نرود، طبق قوانین حاکم بر بازار جهانی، شاهد نزول جایگاه خود در رقابت جهانی نفت و مشتقات خواهد بود. این خود باعث تضعیف صنعت نفت کشور و در نتیجه سست شدن پایه‌های اقتصاد در آینده نزدیک می‌شود و در نتیجه، صنعت نفت ایران با قدمت زیادی که دارد آسیب‌های جبران‌ناپذیری در بازار جهانی خواهد دید.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: