۱۳ شهریور ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۱۱
تحلیل آمار تجارت خارجی در 5 ماهه سال 95

تراز تجاری مثبت همچنان در ابهام به سر می‌برد

چنانچه آمار صادرات «گاز طبیعی مایع‌شده» را از میزان صادرات کشور کم نماییم، میزان صادرات کشور در مجموع کمتر از ۱۷٫۲ میلیارد دلار خواهد بود که از صادرات ۵ماهه سال گذشته کمتر است. تراز تجاری کشور نیز با این فرض، به ۰٫۵ میلیارد دلار کاهش خواهد یافت.

تراز تجاریبه گزارش عیارآنلاین، طبق آمار گمرک جمهوری اسلامی از تجارت خارجی ایران در پنج ماه ابتدایی سال ۱۳۹۵، میزان صادرات کالاهای غیرنفتی با احتساب میعانات گازی با ۱۰  درصد افزایش به ۱۹٫۱ میلیارد دلار رسیده است. همچنین میزان واردات کشور در این مدت با کاهش ۲٫۸ درصدی به ۱۶٫۷ میلیارد دلار رسیده است. در جدول زیر، آمار مقایسه‌ای میزان صادرات و واردات کشور در پنج ماه نخست سال ۱۳۹۵ نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۰۹

به این ترتیب میزان تراز تجاری کشور در این مدت ۲٫۴ میلیارد دلار بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، بهبود قابل توجهی را تجربه کرده است.

طبق آمار گمرک، از صادرات ۱۹٫۱ میلیارد دلاری در این مدت، ۳٫۳ میلیارد دلار سهم صادرات میعانات گازی، ۷٫۵ میلیارد دلار سهم محصولات پتروشیمی و ۸٫۴ میلیارد دلار سهم سایر کالاها بوده است. در جدول زیر، آمار صادرات کشور در چهار ماه ابتدایی سال جاری به تفکیک بخش‌های صادراتی نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۰

همانطور که از جدول بالا مشخص است میزان صادرات میعانات گازی از نظر وزنی، حدود ۹ درصد و از نظر قیمت دلاری، ۱۰ درصد کاهش داشته است. اما میزان صادرات محصولات پتروشیمی و سایر کالاها در سال جاری با رشد همراه بوده است. میزان صادرات میعانات گازی و محصولات پتروشیمی در ماه پنجم سال جاری رقم قابل توجهی نبوده و به همین دلیل از میزان رشد صادرات در مقایسه با سال گذشته کاسته شده است.

کالاهای عمده صادراتی

چنانچه تقسیم‌بندی تعرفه‌های ۸ رقمی، که کالاها را به کوچک‌ترین دسته‌ها تفکیک می‌کند در نظر بگیریم، در پنج ماه ابتدایی سال ۱۳۹۵، «میعانات گازی» با ۳۲۷۰ میلیون دلار، «گاز طبیعی مایع شده» با ۱۹۴۰ میلیون دلار، «سایر گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع‌شده» با ۶۹۳ میلیون دلار، «سایر روغن‌های سبک و فرآورده‌ها به جز بنزین» با ۵۹۵ میلیون دلار و «پروپان مایع شده» با ۵۷۴ میلیون دلار در بین کالاهای صادراتی غیرنفتی رتبه‌های اول تا پنجم را داشته‌اند. در جدول زیر، ده کالای اول در صادرات غیر نفتی ایران در پنج ماه نخست سال جاری نشان داده شده‌است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۱

اما در تقسیم‌بندی کلی‌تر محصولات عمده‌ی صادراتی ایران را «گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع‌شده» با ۳۵۸۵ میلیون دلار، «میعانات گازی» با ۳۲۷۰ میلیون دلار، «انواع پلی اتیلن» با ۱۲۴۴ میلیون دلار، «فرآورده‌های با حداقل ۷۰ درصد نفت و روغن‌های نفتی» با ۹۴۵ میلیون دلار و «هیدروکربورهای حلقوی» با ۶۱۴ میلیون دلار تشکیل داده‌اند. در جدول زیر تقسیم بندی کلی تر محصولات صادراتی در پنج ماه نخست سال ۱۳۹۵ نشان داده شده‌است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۲

همانطور که در جداول بالا مشخص است، عمده محصولات صادراتی ایران را محصولات با فرآوری بسیار کم پالایشگاهی و پتروشیمی تشکیل داده‌اند و محصولات با ارزش افزوده جایگاهی در صادرات کشور ندارند. همچنین صادرات کمتر از حد انتظار پسته در پنجمین ماه سال جاری باعث شده است، این محصول در بین ۱۰ کالای عمده‌ی صادراتی ایران جایگاهی نداشته باشد.

نکته‌ی مبهمی که همچنان در آمار صادرات غیرنفتی کشور وجود دارد، وجود کالایی تحت عنوان «گاز طبیعی مایع‌شده» است. چنانچه در تحلیل آمار صادرات ۴ماهه اشاره شده بود، تاکنون سابقه نداشته که آمار صادرات گاز ایران، که به سه کشور ترکیه، ارمنستان و آذربایجان انجام می‌گیرد، در آمار صادرات گمرک جمهوری اسلامی آورده شود. اما به یکباره آمار صادرات این محصول که بالغ بر ۱٫۹ میلیارد دلار بود در آمار صادرات ماه چهارم سال جاری جای داده شد و با وجود اینکه آمار صادرات آن در ماه پنجم نیز صفر بوده است، همچنان یکی از محصولات عمده صادراتی کشور در ۵ماهه سال جاری است.

چنانچه این ۱٫۹۴ میلیارد دلار را از میزان صادرات کشور کم نماییم، میزان صادرات کشور در مجموع کمتر از ۱۷٫۲ میلیارد دلار خواهد بود که از صادرات ۵ماهه سال گذشته کمتر است. همچنین صادرات بخش پتروشیمی نیز ۵٫۶ میلیارد دلار خواهد بود که این مقدار نیز از میزان صادرات مدت مشابه سال گذشته کمتر است. بنابراین همچنان در مورد گنجانده شده آمار صادرات ۱٫۹ میلیارد دلاری با عنوان «گاز طبیعی مایع‌شده» به آمار صادرات ماه چهارم کشور ابهاماتی وجود دارد که لازم است برطرف گردد.

کالاهای عمده وارداتی

در تقسیم‌بندی جزئی، «برنج» با ۴۷۶ میلیون دلار، «دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری» با ۴۵۰ میلیون دلار، «ذرت» با ۴۱۷ میلیون دلار، «دانه سویا» با ۴۱۳ میلیون دلار و «قطعات منفصله تولید خودرو» با ۳۴۹ میلیون دلار عمده محصولات وارداتی کشور در پنج ماه ابتدایی سال هستند. در جدول زیر ده کالای اول وارداتی ایران در این مدت نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۳

با توجه به ممنوعیت اعمال‌شده برای واردات برنج در فصل برداشت، میزان واردات برنج در ماه پنجم سال جاری تقریبا صفر بوده و بر میزان واردات آن افزوده نشده است. همچنین مانند ماه‌های گذشته میزان واردات «دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری» از کشور روسیه همچنان بالاست و برخلاف سال‌های گذشته این کالا در بین عمده‌ترین کالاهای وارداتی قرار دارد. اما نکته جالب توجه آنکه میزان واردات آن در ماه چهارم و پنجم سال جاری صفر بوده و به نظر می‌‎رسد روند واردات آن متوقف شده است.

اما در یک تقسیم‌بندی کلی‌تر، محصولاتی چون «خودرو سواری» با ۶۸۷ میلیون دلار، «قطعات منفصله تولید خودرو» با ۶۸۰ میلیون دلار، «برنج» با ۴۷۶ میلیون دلار، «دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری» با ۴۵۳ میلیون دلار و «ذرت» با ۴۲۷ میلیون دلار در صدر محصولات وارداتی ایران هستند. در جدول زیر تقسیم بندی کلی تر محصولات عمده وارداتی ایران در پنج ماه ابتدایی سال جاری نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۴

گرچه در ماه پنجم سال جاری میزان واردات برنج ناچیز بوده و این محصول جایگاه خود را در صدر محصولات وارداتی از دست داده است، ولی میزان واردات «خودرو سواری» و «قطعات منفصله تولید خودرو» بیش از حد انتظار بوده و موجب شده این دو محصول به صدر لیست واردات کالا برسند. علاوه بر این دو محصول میزان واردات «شکر خام»، «دانه سویا»، «انواع دارو و مکمل‌های دارویی»، «ذرت»، «لوازم یدکی خودرو» و «گوشی تلفن همراه» نیز در ماه گذشته بیش از حد انتظار بوده است.

متوسط قیمت دلاری هر تن کالای صادراتی غیرنفتی با احتساب میعانات گازی درحدود ۳۸۱ دلار بوده است که نسبت به سال قبل ۱۲ درصد کاهش داشته و همچنین هر تن کالای وارداتی با متوسط قیمت ۱۲۷۰ دلار وارد کشور شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۶٫۵ درصد افزایش یافته است. بنابراین میتوان گفت محصولات صادراتی ایران در مقایسه با محصولات وارداتی از قیمت واحد بسیار کمتری برخوردارند و محصولات وارداتی بیش از ۳٫۳ برابر محصولات صادراتی قیمت دارند.

مقاصد عمده صادراتی

در پنج ماه نخست سال ۱۳۹۵ کشورهای چین، امارات، عراق، ترکیه و کره‌جنوبی عمده‌ترین مشتری‌های کالاهای ایرانی بوده‌اند. البته همچنان علت قرار گرفتن ترکیه در این لیست اضافه شدن آمار صادرات «گاز طبیعی مایع‌شده» به میزان صادرات کشور است که موجب شده است این کشور حتی از کشورهایی چون هند و افغانستان نیز بالاتر برود. علت قرار گرفتن کشور کره‌جنوبی در بین ۵ مقصد اول صادراتی ایران نیز صادرات میعانات گازی به این کشور است. در غیر این صورت، ایران صادرات بسیار ناچیزی به کره‌جنوبی دارد. در جدول زیر ۱۰ کشور مقصد اول صادراتی ایران نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۵

همانطور که از جدول بالا مشخص است میزان صادرات ایران به کشورهایی چون امارات، افغانستان و ژاپن کاهش یافته و در مقابل میزان صادرات به کشورهایی چون کره‌جنوبی، عمان و پاکستان افزایش یافته است.

چنانچه در تحلیل آمار صادرات ۴ماهه اشاره شده بود، یکی از ابهامات موجود در آن بالا بودن قیمت هر تن میعانات گازی صادراتی بوده است. طبق آمار قیمت هر تن میعانات گازی ایران در ۳ ماه ابتدایی سال جاری، ۴۰۰ دلار بوده است، درحالیکه در آمار ماه چهارم این قیمت بیش از ۷۰۰ دلار گزارش شده بود. اما گمرک در آماری که از تجارت ۵ماهه منتشر کرده است، قیمت صادراتی میعانات گازی ماه گذشته را اصلاح کرده و کمتر از ۶۰۰ دلار گزارش کرده است. همچنین قیمت میعانات گازی ایران در ماه پنجم نیز دوباره کاهش یافته و در حدود ۳۷۵ گزارش شده است. چنانچه گزارش‌های گمرک از قیمت میعانات گازی صادرشده صحیح باشد، قیمت این محصولات در دو ماه اخیر نوسانات قابل توجهی داشته است. در جداول زیر مقاصد صادراتی میعانات گازی ایران در پنج ماه ابتدایی سال جاری نشان داده شده است.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۶

همانطور که مشخص است بیش از نیمی از میعانات گازی ایران به کشور کره‌جنوبی صادر شده است که موجب شده این کشور یکی از مقاصد اصلی محصولات صادراتی ایران باشد.

مبادی عمده وارداتی

مبادی عمده محصولات وارداتی ایران نیز کشورهای چین، امارات، کره‌جنوبی، ترکیه و آلمان بوده‌اند. عدم واردات برنج از کشور هند و افزایش واردات گندم از کشور آلمان موجب شده است آلمان جایگاه کشور هند را در بین ۵ مبدأ اصلی وارداتی ایران از آن خود نماید. در جدول زیر مبادی عمده وارداتی ایران نشان داده شده‌اند.

۱۳۹۵۰۶۱۳۱۷

چنانچه مشخص است میزان واردات ایران از شرکای اصلی تجاری خود همچون چین، امارات، کره‌جنوبی و همچنین کشورهای هند و سوئیس کاهش یافته و در مقابل میزان واردات از کشورهای آلمان، روسیه و برزیل افزایش یافته است.

افزایش واردات از کشور آلمان به واردات گندم از این کشور مربوط می‌شود که در سال جاری به مبدأ اصلی گندم وارداتی ایران تبدیل شده است. افزایش واردات از کشور روسیه نیز همچون ماه‌های قبل تنها به دلیل واردات «دستگاه‌های رادار و کمک ناوبری» بوده که در دو ماه گذشته متوقف شده و به همین دلیل کشور روسیه در مقایسه با ماه‌های قبل به رتبه‌های پایین‌ترین در لیست بالا رفته است. بدون احتساب این محصول ایران تنها ۱۸۰ میلیون دلار از روسیه واردات داشته است که رقمی بسیار پایین تر از حد انتظار است. در مورد کشور برزیل نیز علت اصلی افزایش واردات در واقع واردات مستقیم محصولاتی چون «دانه سویا» و «گوشت گاو» از این کشور است که در سال‌های قبل از طریق امارات انجام میشده است.

تلگر

چهره‌

    دیدگاه تازه‌ای بنویسید: