۲۵ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۲۴

راهکاری فناورانه برای حفظ کارت سوخت

مدیر پروژه کارت هوشمند شرکت پژوهش و توسعه ناجی با اشاره به امکان کاهش فساد بنزین دونرخی به کمک کارت سوخت، گفت: به منظور مجاب کردن مردم به استفاده از کارت سوخت خود، می‌توان سوخت‌گیری با کارت جایگاه‌دار را به به موارد خاص محدود کرد یا برای سوخت‌گیری با کارت سوخت جایگاه، قیمت بالاتری تعیین نمود.

کارت سوخت - سهمیهبه گزارش عیارآنلاین، موضوع حذف کارت سوخت که از سوی وزارت نفت پیگیری می‌شود، هم‌اکنون در قالب لایحه دولت برای اصلاح قانون بودجه ۹۵ در مجلس جریان دارد. با توجه به اینکه اغلب نمایندگان مجلس بر حفظ این سامانه هوشمند تأکید دارند، مهندس حسین کوه‌دره‌ای، کارشناس حوزه فناوری اطلاعات و مدیر پروژه کارت هوشمند شرکت پژوهش و توسعه ناجی در گفتگویی تفصیلی با عیارآنلاین، ضمن تأکید بر ضرورت حفظ کارت سوخت، راهکارهایی را در این جهت پیشنهاد کرده است. پیش از این، بخش اول این گفتگو منتشر شد. بخش دوم این گفتگو نیز در ادامه آمده است:

نادیده گرفتن کارکردهای کارت سوخت اشتباه محض است

کوه‌دره‌ای با اشاره به اظهارات وزیر نفت در خصوص ناکارآمدی کارت سوخت، اظهار داشت: اینکه آقای مهندس زنگنه اشاره می‌کنند که کارت سوخت هیچ موهبتی نداشته، قطعاً وزارت نفت مجموعه‌ای نیست که بخواهد از اطلاعات به این نحو استفاده کند. وزارت نفت در حوزه سوخت دارد یک کاری را انجام می‌دهد، سایر سازمانهای درگیر یک مأموریتی دیگر را دارند. اما یک سری دستگاه‌های نظارتی وجود دارد که باید از مجموعه این اطلاعات استفاده کنند. وزارت نفت به تنهایی نمی‌تواند تعیین کند که این سامانه مفید است یا خیر. آقای مهندس سجادی گفتند که «ما در سال اول و دوم اجرای سامانه به نتایج مورد نظرمان رسیدیم». این نتایج همان کاهش مصرف و هزینه سوخت بود. با ایجاد کارت سوخت مشکل پالایشگاه‌های ما تا حدی حل شد. چراکه با کاهش مصرف، تولید و واردات بنزین کاهش یافت و از فشار پالایشگاه‌های داخلی کاسته شد. بر خلاف ادعای آقای زنگنه، قابلیت‌های این سامانه هم‌اکنون وجود دارد، اما این سیاست‌گذاری دولت است که باعث می‌شود مردم از آن استفاده بکنند یا نکنند. فرهنگ استفاده از آن در میان مردم بالا برود یا پایین بیاید.

کوه‌دره‌ای ادامه داد: به هر حال، هر سازمانی از جنبه خودش به این موضوع نگاه می‌کند. در حال حاضر، ستاد مبارزه با قاچاق و ستاد مدیریت حمل‌ونقل و سوخت کشور می‌توانند اظهار نظر بکنند که این پروژه مواهبی برای کشور داشته یا خیر. چون در امر سیاست‌گذاری مشغول هستند. نادیده گرفتن کارکردهای این پروژه و کنار گذاشتن آن اشتباه محض است، چون تازه به وضعیتی رسیدیم که بتوانیم اشکالات این پروژه برطرف بکنیم.

سامانه هوشمند سوخت، الگوی موفقی برای سایر کشورها

این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات به الگوگیری سایر کشورها از ایران در پیاده‌سازی این سامانه اشاره کرد و ادامه داد: این سامانه در طول چند سالی که از استفاده‌اش می‌گذرد، الگوی خوبی برای کشورهای منطقه شده است. حتی کشور ونزوئلا و کشورهای دیگر به دنبال پیاده‌سازی این مدل هستند. این به معنی کارآمدی سامانه هوشمند سوخت است. اما باید قبول کنیم که این سیستم برای نفت هزینه داشته است. با این حال، متأسفانه دستگاه‌های نظارتی ما معمولاً جنبه‌های منفی را بیشتر می‌بینند؛ نمی‌گویند که صرفه‌جویی این سامانه به هزینه‌های آن می‌ارزید. البته به مرور زمان، خیلی از هزینه‌های سامانه کاهش یافته و نواقص آن رفع شده است. کارت‌هایی که در جایگاه می‌ماند یکی از مفسده‌های این پروژه بود که الآن کاملاً مرتفع شده است. حیف نیست وقتی پروژه‌ای گیرهایش رفع می‌شود ادامه‌دار نباشد؟ این یک قابلیت فنی است. الآن وزارت نفت در هر لحظه می‌تواند همه چیز را در جایگاه چک و سیاست‌گذاری‌هایش را اعمال کند. این یکی از قابلیت‌های سامانه است.

وی افزود: البته در حال حاضر، مشابه این سامانه در کشورهای دیگر رایج نیست. در کشورهای توسعه‌یافته پرداخت هزینه سوخت از طریق کارت متداول است. یعنی پول نقد نمی‌دهند و به وسیله کارت پرداخت می‌کنند. شبیه کیف پولی که روی کارت سوخت تعبیه شده است. ولی مثل مدلی که در ایران پیاده شده، نداریم. اما کشورهایی مانند عراق به شدت استقبال کرده‌اند. قیمت سوخت در کشورهایی که تحریم نبودند، به قیمت فوب (قیمت‌های جهانی) خیلی نزدیک است. لذا چون اختلاف قیمت زیادی وجود ندارد، قاچاق سوخت معنی ندارد. هر جا اختلاف قیمت وجود دارد، مفسده هم وجود دارد و سامانه‌هایی همچون سامانه هوشمند سوخت معنی پیدا می‌کند. در کشورهای دیگر چنین چیزی نیست. مثلاً در هندوستان، قیمت سوخت بالاست و اگر خودرویی معاینه فنی نداشته باشد و مصرف سوختش بالا باشد، نگهداری این خودرو صرفه اقتصادی ندارد. لذا مثلاً خودرویی سی سال دست طرف هست و عین ساعت کار میکند و معاینه فنی دارد. ما نیز می‌توانیم سوخت را به خودرویی که آلایندگی بالا دارد و یک سری موارد را رعایت نمی‌کند، با قیمت بالا بدهیم.

کارت سوخت، پروژه‌ای ملی؛ دولت هزینه‌های وزارت نفت را جبران کند

کوه‌دره‌ای در پاسخ به ادعای فرسودگی و هزینه‌بر بودن سامانه هوشمند سوخت، اظهار داشت: این را وزارت نفت از منظر خودش می‌گوید. می‌گوید من دارم کارت تولید میکنم. این کارت مثلا ۲۰ هزار تومان برای من تمام می‌شود، ولی من از مردم ۱۰ هزار تومان می‌گیرم. الآن نفت دارد قطعاً در این قضیه ضرر می‌کند. به‌علاوه، نگهداری این سامانه، پایداری زیرساخت ارتباطی، اعمال سیاستگذاری‌ها. به‌روزرسانی و… نیز زمان و هزینه دارد. همچنین به گفته مسئولین وزارت نفت، پیمانکارهای زیادی برای انتقال اطلاعات به تمامی جایگاه‌های سوخت در سراسر کشور، درگیرند. لذا این سامانه برای خود وزارت نفت هزینه‌بر است. ولی این پروژه، ملی است و باید با نگاه کلان، آن را مورد بررسی قرار دهیم. با تمام هزینه‌های وارد بر وزارت نفت، این سامانه برای کشور مواهب بسیاری دارد که به خاطر آن، باید وزارت نفت را کمک کنیم که هزینه‌هایش پوشش داده شود. اما فکر می‌کنم که مسئولین وزارت نفت هم قلباً راضی به حذف سامانه هوشمند سوخت نیستند. وقتی سامانه‌ای ایجاد شده و به بلوغ رسیده، قطعاً کسی راضی نیست که آن را کنار بگذارد، مگر اینکه فشارهایی وجود داشته باشد که عطایش را به لقایش ببخشند.

امکان کاهش فساد بنزین دونرخی با حفظ کارت سوخت

مدیر پروژه کارت هوشمند شرکت پژوهش و توسعه ناجی به امکان کاهش فساد ناشی از عرضه دونرخی بنزین به کمک حفظ کارت سوخت اشاره کرد و توضیح داد: این موضوع را  خود دوستان در شرکت پخش بهتر می‌توانند تبیین کنند. بخشی از فساد عرضه دونرخی بنزین به خاطر آن اشکالاتی است که بعضاً در سامانه ایجاد می‌شده؛ مثلاً تراکنش سوختی به صورت ناقص ثبت شود یا اطلاعات ارسال نشود به سامانه بالادستی و مشکلاتی از این دست. بیلان مصرف جایگاه مشخص است اما ممکن است اطلاعات مصرف سوخت بر اساس کارت مقداری کم و زیاد شود و جایگاه‌دار فروش بنزین سهمیه‌ای را به صورت آزاد گزارش دهد. راهکارهای زیادی برای رفع چنین مشکلاتی وجود دارد که قطعاً سامانه به آن رسیده و برای آن برنامه‌ریزی می‌کند که مصرف را کاملا شفاف گزارش کند. از لحاظ فنی، امکان چنین طرح‌هایی وجود دارد.

حفظ کارت سوخت با محدود کردن سوخت‌گیری با کارت جایگاه‌داران

این کارشناس فناوری اطلاعات  با تأکید بر حفظ کارت سوخت، راهکارهای پیشنهادی خود را در این راستا اینگونه بیان نمود: به منظور مجاب کردن مردم به استفاده از کارت سوخت شخصی خود، می‌توان عرضه سوخت با کارت جایگاه‌دار را به حداقل رساند؛ یعنی جایگاه‌دار تنها برای موارد خاص از کارت خود استفاده کند، مثلاً برای خودروهای مأموریتی. خودروهای نظامی، آمبولانس‌ها و… . یا اینکه می‌توان برای سوخت‌گیری با کارت سوخت جایگاه، قیمت بالاتری تعیین کرد. در این صورت، مردم مجاب می‌شوند که از کارت خودشان استفاده کنند، اما ترغیب نمی‌شوند. راهکار دوم این است که با نگاه پیمایش به مردم گفته شود اطلاعات مصرف سوخت خودروی شما در حال رصد است و در آینده، سیستم تخصیص سهمیه سوخت بر اساس پیمایش راه‌اندازی خواهد شد. بر این اساس، میانگین مصرف سوخت خودرو محاسبه شده و در بازه‌های زمانی مختلف به‌روز شود و بر مبنای آن به مردم سهمیه سوخت داده شود. با این مدیریت‌ها مردم به این سمت میروند که از کارت خودشان استفاده کنند. می‌توان سوخت را طوری کرد که هر کس نتواند هر چقدر دلش خواست مصرف کند و مدیریت مصرف واقعاً اتفاق بیفتد.

نظام کنونی سهمیه‌بندی نیاز به اصلاح دارد

وی در نقد شیوه کنونی سهمیه‌بندی بنزین گفت: سهمیه‌بندی به معنای اعطای سهمیه یارانه‌ای درست نیست؛ چرا که در این صورت، ممکن است فردی سوخت سهمیه‌ای را بگیرد و در خانه ذخیره کند. سهمیه‌ها باید استحقاقی باشد. یعنی سهمیه بر مبنای مصرف واقعی خودرو به آن تخصیص داده شود. و اگر خودرو خاص است، مثلا برای حمل‌ونقل عمومی، بسته‌های حمایتی تعریف کنیم. با این شرایط، مردم مجاب خواهد شد که از خودروی شخصی خود کمتر استفاده کنند. به خودروهای شخصی هم بر مبنای متوسط مصرف جامعه در یک بازه زمانی، سهمیه اعطا شود. چنانچه فردی بیش از این مقدار مصرف کند، باید مصرف خود را اصلاح کند. لذا با روشهای موجود مخالف نظام چندنرخی هستم. چون هزینه نظارتی بالایی دارد. یا شاید فرهنگ استفاده از آن اشکال دارد.

کوه‌دره‌ای نظام مطلوب سهمیه‌بندی را اینگون توصیف کرد: من چندنرخی را با نگاه مشتری‌مداری قبول دارم. اینکه شما چه مصرف بکنی یا نکنی، یک سهمیه‌ای در کارت شما بیاید، هیچ انگیزه‌ای برای کاهش مصرف سوخت به شما نمی‌دهد. اما می‌توان در صورت کاهش مصرف، سهمیه بیشتری تخصیص داد. مثلا کیف پول او را در هنگام سوختگیری مبلغی شارژ کرد یا اعتباری به او داد که پول کمتری را به ازای سوخت بدهد. در این صورت، مشتری وفادار به کم‌مصرف بودن می‌شود که با رضایت‌مندی همراه است. با اعطای بسته‌های حمایتی، مردم به کاهش مصرف سوخت ترغیب می‌شوند. سیاستگذاری را ستاد مدیریت سوخت میتواند با تجربیات شرکت ملی پخش بهینه اجرا کند.

کارت هوشمند خودرو در شرف صدور

مدیر پروژه کارت هوشمند شرکت پژوهش و توسعه ناجی در خصوص وضعیت کارت هوشمند خودرو خاطرنشان کرد: کارت خودرو را ریاست محترم راهور در یک نشست خبری رونمایی کردند. در حال حاضر، به لحاظ فنی، مانعی برای عملیاتی کردن آن نداریم. هماهنگی‌های قانونی آن هم در حال انجام است که به زودی صدور آن اتفاق خواهد افتاد. هوشمندسازی به کارت امنیت می‌دهد. ضمن اینکه فسادهایی رو هم در طی فرایندهای موجود از قبیل جرایم، معاینات، تصادفات و… را می‌تواند حل کند. می‌توان اطلاعات قطعات خودرو را هم روی آن ثبت کرد که به کاهش سرقت کمک می‌کند. معاینه فنی، اطلاعات خودرو، سوابق تصادفات، جرایم و… می‌تواند روی آن تعبیه شود که صرفاً در حوزه راهور است. کارت هوشمند خودرو در حال حاضر، در شرف صدور است.

کوه‌دره‌ای با تأکید بر قابلیت پیاده‌سازی اطلاعات بیمه و سوخت روی کارت هوشمند خورو، گفت: در این رابطه، راهور، بیمه مرکزی و وزارت نفت سه مجموعه کلیدی هستند. بحث عوارض هم شاید بتواند به این کارت مرتبط شود. در وهله اول این کارت خام است و صرفاً اطلاعات خودرویی و مالکیتی روی آن است. سوابق تصادفات و تخلفات بعد از ان، پیاده می‌شود. بحث سوخت را با دوستان نفت صحبت کردیم به لحاظ فنی مشکلی نداریم. قابلیت فنی وجود دارد ولی مسائل حوزه سیاستگذاری باید رفع شود که دو مجموعه در کنار هم تقسیم وظایف کنند، کمیته مشترکی تشکیل شود. این موضوع با مسئولین وزارت نفت مطرح شده است، اما در حد پیشنهاد. یعنی یک کارتی با این قابلیت وجود دارد و ما این آمادگی را داریم.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: