۱۹ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۵۶

حرکت چین به سمت اقتصاد مقاومتی با امضای پیمان پولی دوجانبه

بعد از عبور موفق چین از بحران مالی سال ۲۰۰۸ و همزمان ­با افزایش حجم تجارت چین با کشورهای مختلف دنیا و تبدیل شدن این کشور به دومین اقتصاد بزرگ جهان، بانک مرکزی این کشور تصمیم گرفت پول ملی خود را نیز بین­ المللی نماید. امضای پیمان‌های پولی دوجانبه و ایجاد مراکز تسویه یوآن، دو اقدام مهم چین در این جهت بوده است.

پیمان پولی دوجانبهبه گزارش عیارآنلاین، مسیر چین در بین­‌المللی کردن یوآن[۱] تجربه منحصر به فردی است که با تجارب پیشین در مورد ارزهایی که بین­‌المللی شده‌اند (مانند دلار، پوند و ین) متفاوت و بعضاً متضاد است. در حال حاضر، یوآن بدون آزادسازی در مورد دارایی‌ها و سرمایه­‌ها و تبدیل­‌پذیری آن‌ها، به یک ارز بین‌المللی تبدیل شده است. منظور از بین‌المللی شدن کامل یوآن، این است که هم به عنوان مبنای قیمت­‌گذاری و پرداخت در تجارت و تامین مالی بین­‌المللی مورد استفاده قرار می‌گیرد و هم به عنوان یک گزینه جدی در سبد ذخیره ارزی مد نظر می‌باشد.

بین‌المللی شدن یوآن به ۳ مرحله کلی قابل تقسیم است: ۱. استفاده برای تامین مالی تجارت؛ ۲. استفاده برای سرمایه‌گذاری و ۳. استفاده به عنوان ذخیره ارزی در بلندمدت.

داده‌های سوئیفت از ۱۰۱۱۸ موسسه مالی در ۲۱۰ کشور جهان حاکی از آن است که رشد بسیار سریعی در میزان استفاده از یوآن چین حاصل شده است؛ در سال ۲۰۱۰، یوآن سی‌وپنجمین ارز پراستفاده در جهان بود، درحالی‌که در اکتبر ۲۰۱۲ به چهاردهمین ارز پراستفاده رسید و هم‌اکنون، پنجمین ارز پراستفاده است.

چین از دو مسیر در حال توسعه میزان استفاده از پول خود در سطح بین‌المللی است: الف) امضای پیمان‌های پولی دوجانبه ب) ایجاد مراکز تسویه یوآن.

پیمان پولی دوجانبه[۲] یعنی استفاده از پول ملی کشورهای مبدأ و مقصد در تجارت، سرمایه‌گذاری، ذخیره ارزی و هر نوع تأمین مالی فی‌مابین به گونه‌­ای که نیازی به ارزهای واسط مانند دلار و یورو نباشد. سال ۲۰۰۱ چین اولین پیمان پولی دوجانبه خود را با تایلند امضاء کرد. این پیمان در قالب طرح چیانگ‌مای و برای جلوگیری از تکرار بحران مالی سال ۱۹۹۷ جنوب­ شرقی آسیا انجام شد. تعداد پیمان‌های پولی چین با دیگر کشورها تا سال ۲۰۰۸ توسعه چندانی نیافت. بعد از وقوع بحران مالی در غرب، چین تصمیم گرفت برای کاهش آسیب‌­پذیری از ناحیه کمبود نقدینگی دلاری، میزان استفاده از پول ملی خود (به جای دلار) را توسعه دهد تا در زمان بحران، بدون نیاز به دلار و یا استفاده از یوآن بتواند مشکل خود و کشورهای دیگر را از طریق به‌کارگیری پول‌های ملی مرتفع نماید.

تعداد و حجم این پیمان‌ها از سال ۲۰۰۹ به صورت تصاعدی رشد کرده است؛ به گونه‌ای که تا اوایل سال ۲۰۱۶، بانک مرکزی چین با بانک‌های مرکزی ۴۱ کشور پیمان پولی دوجانبه امضا کرده است. حجم این پیمان‌ها نیز در حدود ۳ تریلیون یوآن بوده است.

راهبرد دیگر چین برای گسترش میزان به‌کارگیری یوآن در سطح بین‌­المللی ایجاد مراکز تسویه یوآن[۳] در خارج از کشور است. در حال حاضر، ۱۵ کشور هنگ­‌کنگ (دسامبر ۲۰۰۳)، تایوآن (دسامبر ۲۰۱۲)، سنگاپور (فوریه ۲۰۱۳)، انگلیس (ژوئیه ۲۰۱۴)، آلمان (ژوئیه ۲۰۱۴)، کره‌­جنوبی (جولای ۲۰۱۴)، فرانسه (سپتامبر ۲۰۱۴)، لوکزامبورگ (سپتامبر ۲۰۱۴)، قطر (نوامبر ۲۰۱۴)، کانادا (نوامبر ۲۰۱۴)، استرالیا (نوامبر ۲۰۱۴)، تایلند (ژانویه ۲۰۱۵)، مالزی (ژانویه ۲۰۱۵) و شیلی (می ۲۰۱۵) دارای مرکز تسویه یوآن هستند. میزان تجمعی تسویه یوآن در این مراکز تاکنون به ۴۰ تریلیون یوآن (معادل حدودا ۷ تریلیون دلار) رسیده است که تنها بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴، ۱۳۰۰ درصد رشد داشته است. چین در حال رایزنی با کشورهای امارات متحده عربی، کنیا، سوئیس و آمریکا نیز هست تا مراکز تسویه یوآن را در آنجا راه‌اندازی نماید.

بین‌المللی شدن یوآن می­ تواند پیامدهایی را برای اقتصاد ایران داشته باشد که مهمترین آنها عبارتند از:

۱- الگوبرداری از چین برای امضای پیمان‌های پولی در جهت متنوع‌سازی روش‌های پرداخت تجارت؛

۲- الگوبرداری از چین برای منطقه‌ای (بین‌المللی) کردن ریال؛

۳- کاهش فشارهای ناشی از تحریم بانکی دلاری/ یورویی با توسعه بیشتر یوآن.

معماری نظام مالی جهان که بعد از کنفرانس برتون‌وودز در آمریکا شکل گرفت و برای ۷ دهه بر همه روابط بانکی و مالی جهانی حاکم بود، در حال تغییر است. رشد بسیار سریع استفاده از یوآن چین -به ویژه در ۵ سال اخیر- که از رتبه ۳۵ به رتبه ۵ در پراستفاده‌ترین ارز تبدیل شده است و عبور یوآن از یورو در تامین مالی تجارت و تبدیل یوآن چین به دومین ارز پراستفاده در اعتبار اسنادی (LC) جهانی، نشان از وقوع اتفاقات بزرگی در این عرصه است.

با الگوبرداری از استراتژی چین در حوزه بانک‌داری و بین‌المللی کردن یوآن، می­‌توان ریال ایران را نیز در سطح منطقه رواج بیشتری داد و منابع پرداخت­‌های خارجی کشور را متنوع­ تر کرد. در این حالت، نوسانات نرخ برابری ریال با ارزهایی همچون دلار و یورو کاهش قابل توجهی می‌یابد، چرا که از تقاضای دلار و یورو کاسته شده و ریال جایگزین آن شده است. علاوه براین، نیازی به تبدیل دو مرحله‌ای پول‌های ملی به دلار نبوده و به تبع آن، کارمزدی نیز پرداخت نمی‌­شود؛ لذا تجارت در این حالت ارزانتر تمام می‌شود. مقاوم‌سازی اقتصاد کشور در برابر موج‌های ناشی از بحران‌های مالی جهانی (اقتصاد مقاومتی) و به ویژه کاهش اثرات تحریم‌های بانکی می‌تواند مهمترین دستاوردهای استفاده از تجربه چین در بین‌­­المللی کردن پول ملی خود باشد.

*************************************************************

پی‌نوشت:

[۱] Internationalization of Renminbi

[۲] Bilateral Currency Swap Agreement

[۳] Yuan Clearing Hub

منبع: شبکه تحلیلگران اقتصاد مقاومتی

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: