۱۰ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۲۳
«قاچاق»، «فرار مالیاتی» و «واردات بی‌رویه»

سه مهمان ناخوانده مناطق آزاد برای کشور

«تسهیل قاچاق»، «فرار مالیاتی» و «واردات لجام‌گسیخته» سه معضل کنونی مناطق آزاد کشور هستند. بر اساس آمار گمرک، ارزش واردات از مناطق آزاد در سال ۹۳، بیش از ۳٫۳ میلیارد دلار بوده است. این درحالی است که میزان ارزش صادرات این مناطق مجموعا کمتر از ۲۰۰ میلیون دلار بوده است.

مناطق آزادبه گزارش عیارآنلاین، یکی از مشکلاتی که بر اثر ضعف ساختاری و نارسایی قوانین مرتبط با مناطق آزاد به وجود آمده، تسهیل قاچاق کالاست. معافیت واردات کالای مسافری و کالاهای ته‌لنجی و همچنین عدم نظارت کافی و کنترل در مبادی مناطق آزاد و عدم هماهنگی گمرک مناطق مذکور و سرزمین اصلی از دلایل اصلی تسهیل قاچاق در این مناطق به حساب می‌آید. در واقع، سودجویان از فرصت‌های موجود در مناطق آزاد و عدم نظارت‌های گمرکی به خوبی استفاده کرده و کالاهای قاچاق را به راحتی به داخل کشور منتقل می‌کنند[۱].

از سوی دیگر، وجود معافیت مالیاتی باعث ایجاد شرکت‌هایی در مناطق آزاد شده است که در واقع در سرزمین اصلی فعالیت می‌کنند، اما از معافیت‌های این مناطق استفاده می‌‌کنند. در واقع، پس از ثبت شرکت در مناطق آزاد، امکان رصد فعالیت شرکت وجود ندارد و سازمان امور مالیاتی نیز که فعالیت‌های اقتصادی شرکت‌ها را تحت نظر دارد، امکان نظارت بر این شرکت‌ها را نخواهد داشت. بنابراین ثبت شرکت در مناطق آزاد و فعالیت در داخل کشور به راحتی قابل انجام است[۲].

معافیت گمرکی واردات در مناطق آزاد، قیمت پایین اغلب محصولات وارداتی در مقایسه با مشابه داخلی و امکان انتقال و قاچاق نسبتاً بی‌خطر این محصولات به سرزمین اصلی[۳]، شرایطی را به وجود آورده است که در آن جذابیت فعالیت‌های تولیدی به مراتب کمتر از واردات و قاچاق کالا است. در چنین شرایطی، محدودی شغل، نظیر فروشندگی، نگهبانی و مشاغل خدماتی برای بومیان ایجاد شده که با مقایسه نرخ اشتغال مناطق آزاد با سایر نقاط استان، بهبود قابل توجهی مشاهده نمی‌شود و حتی بعضا روندهای معکوسی هم دیده می‌شود.

یکی دیگر از اصلی‌ترین اهداف ایجاد مناطق آزاد، تولید با استفاده از معافیت‌های مختلف و صادرات محصولات تولیدی است. به عبارت دیگر، محور اصلی فعالیت اقتصادی در این مناطق می‌بایست بر اساس صادرات کالا شکل می‌گرفت، اما این امر تاکنون محقق نشده است. بر اساس آمار گمرک، ارزش واردات از مناطق آزاد در سال ۹۳، بیش از ۳٫۳ میلیارد دلار بوده است. این درحالی است که میزان ارزش صادرات این مناطق مجموعاً کمتر از ۲۰۰ میلیون دلار بوده است.

۱۳۹۵۰۵۱۰۰۱

میزان صادرات و واردات مناطق آزاد کشور طی سال‌های ۹۱ تا ۹۳ (میلیون دلار) – مأخذ: گمرک

بی‌تردید یکی از مهمترین دلایل رونق واردات در مناطق آزاد، تأمین هزینه توسعه و ایجاد زیرساخت‌های این مناطق از محل درآمدهای وارداتی است. بر اساس مصوبه هیات وزیران، ۱۵ درصد از عوارض وارداتی در مناطق آزاد، برای ایجاد زیرساخت‌های این مناطق هزینه می‌شود. یعنی درآمد مناطق آزاد از طریق دریافت عوارض از واردات کالاهای تجاری و فروشگاه‌ها و پاساژهای خرده‌فروشی محصولات وارداتی است که موجب دامن زدن به امر واردات شده است[۴]. به علاوه، امتیاز خرده‌فروشی و اعطای معافیت کالای مسافری نیز از سایر دلایل جذابیت بالای واردات در این مناطق به شمار می‌روند.

چندی قبل، لایحه‌ای با قید یک فوریت در دستور کار مجلس قرار گرفت که بر اساس آن پیشنهاد شده ۷ منطقه آزاد تجاری-صنعتی و ۱۲ منطقه ویژه اقتصادی جدید ایجاد شود. کلیات این لایحه دو مرتبه در مجلس قبل -سال گذشته- در صحن علنی مورد بررسی قرار گرفت که هر دو بار با مخالفت اکثریت نمایندگان مجلس رد شد.

برخی نمایندگان مجلس در دفاع از لایحه سال گذشته دولت، به موضوعاتی مانند محرومیت‌زدایی و ایجاد اشتغال از طریق تأسیس مناطق آزاد جدید اشاره کردند. اکبر ترکان، دبیر شورای عالی مناطق آزاد نیز هدف دولت از ایجاد مناطق آزاد جدید را آزاد کردن نوار مرزی کشور و فراهم کردن زمینه صادرات عنوان کرد. امری که همانطور که گفته شد تا کنون در مورد مناطق آزاد فعلی، بعد از گذشت سالها، تحقق نیافته است. گفتنی است نمایندگان موافق لایحه همگی نماینده استانهایی بودند که قرار است مناطق آزاد در استان آنها تأسیس شود.

متاسفانه بخشی‌نگری برخی نمایندگان مجلس در ایجاد این مناطق و همچنین قول‌های برخی مسئولین به مردم درباره ایجاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی جدید، به دور از وجهه کارشناسی بوده و مسائلی نظیر آمایش سرزمینی، توسعه منطقه‌ای و توجیه فنی و اقتصادی مورد توجه قرار نگرفته است.

********************************************************************

پی‌نوشت:

[۱]. دراین‌باره وزیر صنعت، معدن و تجارت در همایش روز ملی صنعت و معدن سال جاری، اعلام کرد که مناطق آزاد «یکی از گلوگاه‌های واردات و قاچاق کالا» است. همچنین علیرضا دشتانی، مدیرکل نظارت بر ترانزیت گمرک ایران در این باره معتقد است: مناطق آزاد به «محلی برای ورود کالاهای قاچاق یا کالاهایی که مستقیم نمی‌توانند از مبادی رسمی وارد شوند» تبدیل شده‌اند.

[۲] بر اساس اظهارات رئیس سازمان بازرسی کل کشور، ۹۳۰۰ شرکت در منطقه آزاد کیش با یک کد ملی به ثبت رسیده و ۲۸۰۰ پرونده مربوط به یک آدرس است. همچنین به گفته رئیس سابق سازمان امور مالیاتی، فرار مالیاتی از معضلات مناطق آزاد است.

[۳] با استفاده از معافیت واردات کالای مسافری، عدم نظارت و کنترل در مبادی مناطق آزاد با سرزمین اصلی، عدم حصارکشی و فنس‌کشی در تمامی مرزهای مناطق با سرزمین اصلی، ارتکاب تخلف از طریق اظهار خلاف واقع و مانند آن.

[۴] بر اساس مصوبه ۱۵۶۹۹۴/ت۴۷۲۵۷ه‍ هیئت وزیران

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: