۴ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۶:۴۸

مشاور علمی وزیر دفاع: توسعه علمی در گرو تسلط بر علوم پایه است

یکی از دغدغه‌های اصلی مقام معظم رهبری که به ویژه در جمع‌های دانشگاهی بارها و بارها بر لزوم توجه بر آن تأکید کرده‌اند، بحث توجه به علوم پایه در دانشگاه‌هاست.

به گزارش عیارآنلاین، ایشان در سخنرانی‌های اخیر خود بر این مبحث تأکیدات فراوانی داشته و آن را اساس پیشرفت کشورهای پیشرفته دانسته‌اند. رهبر انقلاب در بخشی از بیانات خود پیرامون این مبحث می‌فرمایند:‌«به دنیا که نگاه مى‏کنیم، مى‏بینیم آن چیزى که کشورهاى پیشرفته را توانسته به این اوج و قله برساند، ریاضى، فیزیک، شیمى و علوم زیستى است.» ایشان همچنین می‌فرمایند:‌«ما پزشک، مهندس و به میزان زیاد حقوقدان تربیت کردیم که این تخصص‏ها لازم است و براى یک کشور مثل آب و هواست؛ منتها تربیت پزشک، تربیت مهندس، تربیت حقوقدان و تربیت‏ معلم نیازهاى روزمره‏ جامعه است و ما باید محقق هم تربیت کنیم که بتواند مسیر آینده را براى ما صاف کند.» برای تحلیل و بررسی بیشتر پیرامون این دغدغه مقام معظم رهبری با دکتر محمد مهدی‌نژاد نوری، عضو هیئت علمی دانشگاه مالک اشتر و مشاور علمی وزیر دفاع به گفت‌وگو نشسته‌ایم. این مصاحبه را پیش رو دارید.

جناب دکتر بفرمایید ضرورت پرداختن به علوم پایه در عصرکنونی چیست؟ چرا مقام معظم رهبری به این امر تقریباً به شکل یک ضرورت اساسی در اکثر سخنرانی‌های خود می‌پردازند؟

علوم پایه در حقیقت مبنای حرکت و توسعه علمی در رشته‌های دیگر تلقی می‌شود، اگر شاهد برخی موفقیت‌ها در برخی از رشته‌ها مانند صنایع هوایی یا دفاعی یا حتی فناوری‌هایی در عرصه هسته‌ای هستیم، عمدتاً بر یافته‌های علمی که دیگران در بخش علوم پایه همانند فیزیک، شیمی و ریاضی در گذشته به آن دست یافته‌اند، تکیه داشته‌ایم.
اگر بخواهیم شتاب علمی بالایی داشته باشیم و خودمان هم صاحب کرسی‌های علمی در دنیا بوده و نیز بر اساس یافته‌های خود، تمدن‌های خاص خود را محقق کنیم، بی‌شک نیازمند یافته‌های نو و تازه‌ای در حوزه علوم پایه هستیم.
از طرفی حتی آنهایی که در حوزه‌های مهندسی یا محصول نهایی کارهای تحقیقاتی و پژوهشی می‌کنند، اگر استحکام علمی مناسبی در مباحث علوم پایه نداشته باشند، قطعاً نمی‌توانند از آنچه دیگران به آن رسیده‌اند بهره بگیرند و هم اینکه نمی‌توانند مشکلات پیش رو را به درستی حل کنند.
بنابراین چه در حالت اول یعنی به دنبال مرجعیت علمی باشیم و چه در حالت دوم که به دنبال توسعه محصولات کیفی و قابل رقابت در دنیا باشیم، باید در حوزه علوم پایه که معمولاً به فیزیک و شیمی و ریاضی و زیست اطلاق می‌شود، تسلط و ورود کافی داشته باشیم.
این امر نباید از مدار توجه سیاستگذاران کشور به دور باشد. ضمن اینکه وقتی امروز به آمار تولید علمی در کشور نگاه می‌کنیم، سهم قابل توجهی از آن مربوط به مباحث علوم پایه است.

تا‌کنون چقدر از سوی دانشگاه‌ها و مسئولان به این دغدغه رهبری توجه شده است؟

به نظر بنده تاکنون توجه ویژه یا فوق‌العاده‌ای به این امر نشده است اما یقیناً یکی از اثرات مهمی که این فرمایشات و دغدغه‌های مقام معظم رهبری داشته است، این بوده که جلوی تعطیلی یا بی‌اعتنایی کامل به این حوزه گرفته شده است؛ چنانکه برخی معتقد بودند که بحث‌های تحقیقاتی و پژوهشی علوم پایه بسیار هزینه‌بر و زمانبر است تا به نتیجه برسد و ما اکنون ضرورت‌های دیگری داریم و باید همه توان خود را در بخش‌ تولید محصول یا فناوری‌های قابل عرضه به جامعه متمرکز کنیم تا بتوانیم برای توسعه کشور کسب و کار راه بیندازیم.
اما این هشدار مقام معظم رهبری که در گذشته هم بسیار نسبت به آن تأکید شده، موجب شده که این نگرش امروز منتفی شود و ظرفیت‌ها و مراکزی که از قبل وجود داشته، بتوانند به کار خود ادامه دهند. مهم‌تر آنکه توفیقات اساسی ما در بحث هسته‌ای وابستگی شدیدی به مباحث علوم پایه و بحث‌های تحقیقاتی آن به ویژه فیزیک و شیمی دارد.
چنانکه شهدای هسته‌ای ما همانند شهید ‌دکتر علی‌محمدی و شهید دکتر شهریاری اساساً متخصصان علوم پایه هستند، نه متخصصان و مهندسان هسته‌ای که سبب دستیابی به این دستاوردهای مهم در این عرصه شده‌اند. لذا آنچنان که شایسته و بایسته است به فرمایشات مقام معظم رهبری توجه نشده ولی آنطور نیست که این فرمایشات بی‌اثر بوده باشد بلکه از کاهش یا توقف فعالیت‌ها در این عرصه جلوگیری کرده و سبب توجه بیشتر به آن شده است.

شما به عنوان یک کارشناس چه مسیری برای توجه ویژه به علوم پایه و پرداختن به این دغدغه رهبری در دانشگاه‌ها پیشنهاد می‌کنید؟

به نظر بنده نقشه جامع علمی به اندازه کافی به این موضوع پرداخته است، ما اگر نقشه جامع علمی و اولویت‌هایی را که در آن مطرح است در دستور کار خود قرار دهیم و آن را تبدیل به برنامه‌های اجرایی کنیم و پایبند به اجرای آن باشیم، با توجه به خیل عظیم محققان، اساتید و دانشجویانی که در این رشته‌ها وجود دارند، همچنین تجربیات بسیاری که از گذشته و از ظرفیت‌های آزمایشگاهی کشور وجود دارد، می‌توانیم به سرعت در این زمینه‌ها رشد کرده، توسعه علمی پیدا کرده و تولیدات علمی را افزایش دهیم.
از طرفی دستاوردهای پژوهشی را در اختیار گروه‌های بعدی که آن را به یکسری فناوری‌های تبدیل می‌کنند، قرار دهیم. تا بتوانیم فناوری‌های ویژه و اختصاصی خود را داشته باشیم.
بنابر‌این تأکید من بر نقشه جامع علمی در این زمینه است که باید آن را در دستور کار خود قرار داده و پیاده‌سازی کنیم و سهم مناسبی هم از منابع مالی پژوهش و فناوری را به این امر اختصاص دهیم تا بتوانیم به آنچه شایسته کشور ماست دست یابیم.

منبع: جوان آنلاین

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: