۲۴ خرد ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۴۲
معیار 59 منتشر شد

روند روبه‌رشد مهاجرت دانشجویان ایرانی به آمریکا

به نظر می‌رسد ضروری‌تر از بازگشت نخبگان، اتخاذ برنامه‌ای صحیح و منسجم برای تواندمندسازی نخبگان و استفاده حداکثری آنان در داخل کشور باشد. به عنوان نقطه آغاز نیز اجرایی ساختن سند ملی نخبگان با اهتمامی بیش‌ از پیش ضروری به نظر می‌رسد.

به گزارش عیارآنلاین، پنجاه‌‌ونهمین بسته خبری معیار علم و فناوری که به مهم‌ترین رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. در این شماره به بررسی دو پرونده مهم پرداختیم. «تفاهم‌نامه های بین‌المللی دانشگاه‌ها و روند اجرایی شدن آن‌ها» و «روند رو به رشد مهاجرت دانشجویان ایرانی به آمریکا» موضوع این پرونده‌ها می‌باشد.

پرونده اول: « تفاهم‌نامه‌هایی برای اجرا نشدن»

مدرک گرایی_دانشگاهسال ۹۴ وزارت علوم و دانشگاه‌های تابعه آن، سال پر رفت‌وآمدی را از نظر دیدوبازدیدهای علمی پشت سر گذاشت؛ به نحوی که علاوه بر مقامات مسئول سایر کشورها، حدود ۹۳ نفر از روسای دانشگاه های خارجی به ایران سفر کردند. لذا می‌توان گفت که آموزش عالی در سال ۹۵ و شرایط پسابرجام، توسعه فعالیت‌های بین‌المللی و بین‌المللی‌سازی آموزش عالی را در زمره اصلی‌ترین فعالیت‌های خود قرار داده است.

توسعه ارتباطات بین‌المللی دانشگاهی منجر به انعقاد تفاهم‌نامه‌های مختلفی در حوزه‌های تبادل استاد و دانشجو، برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک، اجرای پژوهش‌های مشترک، پذیرش دانشجویان بورسیه و غیره شده است؛ البته می‌توان مدعی شد که این تفاهم‌ها به دلیل کثرت تعدادشان، غالباً به اجرا در نیامده‌اند. در صحت این ادعا، می‌توان به سخنان رؤسای دانشگاه‌های معتبر کشور اشاره کرد که از اجرایی شدن کمتر از ۵۰ درصد تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی سخن گفته‌اند. همچنین برخی کارشناسان معتقدند تقریباً هیچ گزارش مستندی از ارزیابی این همکاری‌های بین‌المللی در دسترس نیست.

البته نمونه‌های موفقی نیز در تعاملات خارجی به چشم می‌خورد. در همین راستا، این روزها شاهد تعاملات بین‌المللی معاونت علمی با روسیه و تفاهم‌نامه‌های متعددی نیز هستیم. در نتیجه تعاملات مذکور، نزدیک به ۴۰ پروژه در زمینه‌های مختلف در مرحله مذاکره است. برای پیگیری این تفاهم‌ها، کمیسیون عالی همکاری‌های فناوری ایران و روسیه شکل گرفته و تاکنون سه جلسه از این کمیسیون برگزار شده است. در سومین نشست کمیسیون هم برای پیگیری همکاری‌های دانشگاهی تصمیمی برای راه‌اندازی دفتر مشترک همکاری‌های علمی و فناوری دو کشور گرفته شده است.

در واقع می‌توان گفت تشدید ناگهانی روابط بین‌المللی دانشگاه‌های کشورمان نیز در بی‌سرانجام بودن آن بی تاثیر نیست. لیکن به نظر می‌رسد تأسیس دفتر یا واحد خاصی برای پیگیری نتایج تفاهم‌نامه‌ها، مستند کردن تجربیات موجود و روند کارها در کنار توجه به قابل اجرا بودن تفاهم‌نامه‌ها و تدوین نقشه‌راه هر کدام، می‌تواند در اجرایی شدن آنها راهگشا باشد.

پرونده دوم: «روند روبه‌رشد مهاجرت دانشجویان ایرانی به آمریکا»

مهاجرتخروج نخبگان و سرمایه‌های انسانی، مخصوصاً در سال‌های اخیر، یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های مسئولین بوده است. در همین رابطه، هفته گذشته در جلسه کمیسیون نخبگان و آینده‌نگاری علم و نوآوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، به تحصیل حدود ۱۰ هزار دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های آمریکا اشاره شد. اگرچه به گفته ستاری، معاون علمی و فناوری رئیس جمهور، هیچ آمار دقیقی از تعداد دانشجویان ایرانی مقیم خارج در ایران وجود ندارد. با توجه به تارنمای بین‌المللی یونسکو[۱]، جدول زیر بیانگر آخرین آمار دانشجویان ایرانی مقیم خارج است.

۱۳۹۵۰۳۲۵۰۱

بررسی روند مهاجرت دانشجویان ایران به آمریکا طبق اعلام مؤسسات آمریکایی[۲]، نشان می‌دهد که ایران در بازه سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۳ میلادی، بیشترین جمعیت دانشجویان خارجی امریکا را در اختیار داشته است. همچنین بیشترین تعداد دانشجویان ایرانی امریکا، به سال ۱۹۷۹ (مصادف با پیروزی انقلاب اسلامی) برمی‌گردد که در این سال، ۵۱۳۱۰ دانشجوی ایرانی در امریکا حضور داشته‌اند. بعد از آن و در دهه‌های هشتاد و نود میلادی، تعداد دانشجویان ایرانی امریکا با افت شدیدی مواجه می‌شود و با نرخ بالایی کاهش می‌یابد. با این حال، تعداد دانشجویان ایرانی مقیم امریکا پس از رشد مجدد در سال ۹۳، به بالاترین مقدار خود در بیست‌وشش سال گذشته رسیده است. در این سال، دانشجویان ایرانی ۲۶۲ میلیون دلار برای اقتصاد امریکا منفعت داشته‌اند. این در حالی است که تعداد دانشجویان ترکیه‌ای مشغول به تحصیل در امریکا، بعد از رشد نمایی تا سال ۲۰۰۰، تقریباً ثابت مانده است.

۱۳۹۵۰۳۲۵۰۲

این روزها، مسئولین بنیاد ملی نخبگان بارها از برنامه‌ریزی برای بازگشت مجدد نخبگان به کشور خبر داده‌اند. با وجود این، به نظر می‌رسد ضروری‌تر از بازگشت نخبگان، اتخاذ برنامه‌ای صحیح و منسجم برای تواندمندسازی نخبگان و استفاده حداکثری آنان در داخل کشور باشد. چراکه علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد. به عنوان نقطه آغاز نیز اجرایی ساختن سند ملی نخبگان با اهتمامی بیش‌ از پیش ضروری به نظر می‌رسد.

یک دقیقه تأمل

این هفته، میرزاده، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به بررسی سند آمایش دانشگاه آزاد اسلامی در ستاد اجرای نقشه علمی کشور، گفت: «دانشگاه آزاد اسلامی برذاساس این سند، آمادگی این را دارد که ۶۰ درصد بار آموزش عالی ایران را برعهده بگیرد». حال باید دید آیا شورای عالی انقلاب فرهنگی ۶۰ درصد بار آموزش عالی را در اختیار دانشگاه آزاد خواهد گذاشت تا از طریق فروش آموزش، بار دستگاه‌های مسئول را سبک کند و نظام آموزش عالی را از زیر بار مسئولیت فراری دهد؟

سایر اخبار مهم

همکاری علمی و فناورانه تهران و مسکو در ۴۰ پروژه

با سفر ستاری معاون علمی و فناوری رییس جمهوری اسلامی ایران به مسکو کارگروه های مختلف ذیل کمیسیون عالی همکاری های فناوری ایران و روسیه برای همکاری های فناورانه دو کشور تشکیل شد.با توجه به برنامه ریزی هایی که توسط طرفین ایرانی و روسی طی دو سال گذشته صورت گرفته است، نزدیک به ۴۰ پروژه در زمینه های مختلف از جمله نانو، بیو، تجهیزات پزشکی، درمان بیماری های صعب العلاج، علوم شناختی، همکاری های دانشگاهی در مرحله مذاکره است که در سومین نشست کمیسیون عالی همکاری های فناوری ایران و روسیه و کارگروه های ذیربط، درباره آنها تصمیم گیری می شود.

راه اندازی دانشگاه مشترک بین ایران و آلمان محور همکاری های بین المللی دانشگاه علم و صنعت

شاه حسینی مدیر همکاری‌های بین‌المللی دانشگاه علم و صنعت: محوریت همکاری های دانشگاه علم و صنعت با آلمان راه اندازی دانشگاه مشترک برای افزایش تعاملات بین دو کشور است.

امید: سال ۹۴ بدترین سال دولت بود / دانشگاهها حدود هزار میلیارد تومان از میزان اعتبار خود را دریافت نکردند

امید معاون اداری و مالی وزارت علوم:سال ۹۴ بدترین سال دولت بود به طوری که دانشگاهها حدود هزار میلیارد تومان از میزان اعتبار خود را دریافت نکردند وبه همین علت سال جدید در دانشگاهها با مشکلات مالی زیادی شروع شد. دانشگاهها توانستند حدود ۳۳درصد از نیازهای خود را از طریق پژوهش های کاربردی ،انتقال فناوری ودر امدهای اموزشی تامین کنند.

مراکز خصوصی علمی کاربردی در آستانه ورشکستگی

علیزاده، رییس انجمن صنفی مراکز دانشگاه جامع علمی کاربردی کشور با ابراز نگرانی نسبت به وضعیت مراکز خصوصی این دانشگاه گفت: وزارت علوم باید به فکر این مراکز که در آستانه ورشکستگی قرار دارند، باشند. در دانشگاه‌های دیگر از جمله دانشگاه‌های سراسری، دانشگاه آزاد، دانشگاه پیام نور و غیره افراد می‌توانند تحصیل کنند اما دانشگاه جامع علمی کاربردی به دنبال کارآفرینی است و به همین دلیل متقاضیان زیادی دارد.مراکز خصوصی دانشگاه جامع علمی کاربردی در دو سال اخیر دچار بحران شده‌اند زیرا رقبای این مراکز که شامل دانشگاه‌های غیر انتفاعی و دانشگاه آزاد می‌شود زیاد شده و فعالیت مراکز خصوصی دانشگاه جامع علمی کاربردی کاهش یافته است.: این امر باعث فشار آمدن روی بخش خصوصی می‌شود زیرا این بخش مبلغی از دولت دریافت نمی‌کند و ۱۵ درصد از درآمد کل این مراکز نیز به دولت اعطاء می‌شود.

فرهادی: برنامه ششم را دولت تصویب کرده و اجرا می‌کند/ مجلس تنها احکام برنامه را بررسی می‌کند

فرهادی وزیر علوم با اشاره به اینکه برنامه ششم توسعه با سایر برنامه‌های توسعه متفاوت است افزود: آنچه به عنوان برنامه در مجلس شورای اسلامی تصویب می‌شود برنامه‌های اجرایی پنج ساله نیست بلکه احکام مورد نیاز اجرای برنامه ششم است. برنامه ششم را دولت تصویب کرده و اجرا می کند، ولی آنچه در مجلس شورای اسلامی قرار است مطرح شود بین ۶۰-۵۰ حکم است.

اعلام آمادگی دانشگاه آزاد برای برعهده گرفتن۶۰ درصد بار آموزش عالی

میرزاده رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به بررسی سند آمایش دانشگاه آزاد اسلامی در ستاد اجرای نقشه علمی کشور، گفت: «دانشگاه آزاد اسلامی براساس این سند اعلام کرده است این آمادگی را دارد که ۶۰ درصد بار آموزش عالی ایران را برعهده بگیرد.»

شریعتی نیاسر: حذف واژه غیرانتفاعی از موسسات غیردولتی اولویت وزارت علوم است

شریعتی نیاسر معاون آموزشی وزارت علوم گفت: وزارت علوم موضوع حذف واژه غیرانتفاعی را  دو سال پیش مطرح کرد و این موضوع برای وزارتخانه اولویت دارد تا زودتر به سرانجام رسد. طرح حذف واژه غیرانتفاعی یک بار به شورا عالی انقلاب فرهنگی رفته که اعتراض و انتقادهایی به آن وارد و قرار شد بازنگری شود. اکنون بازنگری آن در وزارت علوم انجام گرفته و مجددا به شورا ارائه شد و هم اکنون نیز منتظر هستیم تا به تصویب برسد.

فرهادی: ظرفیت دانشگاه آزاد طبق طرح سنجش و پذیرش و بر اساس قانون تعیین می‌شود

فرهادی وزیر علوم با اشاره به ابلاغ طرح سنجش و پذیرش دانشجو، گفت: با توجه به ابلاغ این طرح، دانشگاه آزاد تحت نظارت وزارت علوم و طبق مقررات ظرفیت می‌گیرد. به طور مثال در مقطع کارشناسی ارشد ظرفیت ۲۰ نفر و در مقطع دکتر ۵ تا ۷ نفر است که دانشگاه آزاد هم مانند دانشگاه‌های دیگر با این ظرفیت می‌تواند پذیرش دانشجو داشته باشد.

معاون بنیاد ملی نخبگان: بازگشت نخبگان به کشور افزایش دارد

موسوی کوهپر معاون توسعه مدیریت و منابع بنیاد ملی نخبگان: اجرای کامل برنامه های مرتبط با شناسایی و رفع کمبودها و نارسایی های نخبگان زمینه ساز کاهش فرار مغزها و بازگشت بسیاری از آنان به کشور شده است.با تداوم این برنامه ها و حمایت ها، امیدواریم در آینده باز هم شاهد بازگشت نخبگان کوچ کرده به کشور باشیم.

تحصیل حدود ۱۰ هزار دانشجوی ایرانی در دانشگاه های آمریکا

در جلسه کمیسیون نخبگان و آینده نگاری شورای عالی انقلاب فرهنگی آمار دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در دانشگاه های آمریکا اعلام شد.در این گزارش اطلاعات آماری جمهوری اسلامی ایران درخصوص مهاجرت تحصیلی دانشجویی به آمریکا مورد بحث و بررسی قرار گرفت و بیان شد در سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴ حدود ۱۰ هزار و ۲۰۰ دانشجوی ایرانی در آمریکا مشغول به تحصیل بوده اند. ایران در سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴  مقام دوازدهم را در ارسال دانشجو به آمریکا داشته است.

سونامی شرکت های دانش بنیان ورشکسته به ادعای نماینده اتاق بازرگانی

کلاهی رئیس کمیسیون کسب و کاری های دانش بنیان اتاق بازرگانی ایران: اگرچه حمایت از شرکت های دانش بنیان و نوپا درست است اما به علت اینکه فقط به آنها تسهیلات می دهیم و مشارکت نمی کنیم و بنگاه داران در این حوزه سرمایه گذاری نمی کنند در آیند ه با عده ای نخبه ورشکسته و بدهکار مواجه خواهیم شد. سونامی شرکت های دانش بنیان ورشکسته و بدهکار در راه است. برای جلوگیری از این مشکل باید در کنار حمایت های تسهیلاتی، سرمایه گذاران و شرکت های بزرگ و هلدینگ ها در شرکت های دانش بنیان سرمایه گذاری کنند و کسب و کارها را به شرکت های بزرگ تر تبدیل کنند.

فرهادی: ترکیه علاقه‌مند به راه‌اندازی شرکت‌های دانش‌بنیان مشترک با ایران است/ دولت مشکلات در اعتبارات پارک‌های علم و فناوری را جبران می‌کند

فرهادی،‌ وزیر علوم: در نشست با مسئولان آموزش عالی و رؤسای پارک‌های علم و فناوری کشور ترکیه،‌ آنها بسیار علاقه‌مند به راه‌اندازی شرکت‌های مشترک با ما بودند. هرچند پارک‌های آنها تولیدات خیلی خوبی دارد، اما کیفیت شرکت‌های ما از آنها بیشتر است. حداقل ۲۰ درصد تولیدات شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در پارک‌های علم و فناوری باید مرز دانش و بنیادی باشد. حلقه مفقوده پارک‌های علم و فناوری، عرضه محصولات آنها به بازارهای جهانی است که شرایط پسابرجام این امکان را فراهم ساخته است. در حال‌حاضر ۱۴۰ طرح تحقیقاتی مشترک با کشورهای دیگر در حال انجام است که اکثر آنها بعد از پسابرجام به تحقق پیوسته است. اگر سال گذشته محدودیت‌ها و مشکلات در اعتبارات وجود داشته است مطمئنا امسال براساس چیزی که دولت وعده داده است، جبران می‌شود.

ورود محصولات شرکت های دانش بنیان ایرانی در تجارت جهانی

پیری مدیر کل دفتر برنامه ریزی امور فناوری معاونت پژوهشی وزارت علوم: شرکت های دانش بنیان ایرانی برای نخستین بار با شرکت های دانش بنیان ترکیه در خصوص صادرات محصولات همکاری دارند.  مذاکرات اولیه برای صادرات محصولات شرکت های دانش بنیان ایرانی به کشورهای اروپایی آغاز شده است که این محصولات در برخی از حوزه ها از جمله الکترونیک و IT  به کشورهای اروپایی از جمله ایتالیا صادر می شود. اکنون به طور غیر مستقیم با صادرات محصولات دانش بنیان در حال ورود به تجارت جهانی هستیم.

راه اندازی صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر در فناوری تا پایان سال

سلطانی رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی از راه اندازی صندوق های خطر پذیر تا پایان سال جاری خبر داد و گفت: بنا داریم سال ۹۵ سال اوج گیری سرمایه گذاری خطر پذیر و غیر خطر پذیر روی طرح های دانش بنیان باشد. اکنون چند تقاضا در کشور وجود دارد و  در صندوق نوآوری و شکوفایی نیز در حال بررسی است تا ان شاالله این صندوق ها برای اجرایی شدن طرحها راه اندازی شوند.

نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در ایران ۳ برابر سایر کشورها

صادقی مشاور عالی رییس هیات صندوق نوآوری و شکوفایی نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاهی را در ایران ۳ برابر بیشتر از سایر کشورها اعلام کرد و گفت: طبق آمارهای به دست آمده از هر ۱۰۰ فارغ‌التحصیل دانشگاهی فقط یک نفر در مشاغل دولتی استخدام می‌شود.

******************************************************************

پی‌نوشت:

[۱] http://www.uis.unesco.org/Education/Pages/international-student-flow-viz.aspx

[۲] http://www.iie.org/Research-and-Publications/Open-Doors/Data/Fact-Sheets-by-Country/2014

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: