۱۸ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۱:۵۶

مشارکت مردمی رمز تسریع در نوسازی بافت‌های فرسوده

یکی از روش‌های پیشنهادی برای ساماندهی حوزه زمین شهری، اجرای نظام بازتوزیع زمین و نوسازی بافت‌های فرسوده است که می‌تواند کمک شایانی به کاهش قیمت زمین کند، البته دریکی دو دهه گذشته دولت‌ها در این زمینه اقداماتی انجام داده و تسهیلات ویژه‌یی به سازندگان و انبوه‌سازان فعال در این زمینه اعطاکرده‌اند که برخی ازآنها مورد استقبال قرارگرفته و بعضی دیگر نتوانسته سازندگان مسکن را ترغیب کند.

به گزارش عیارآنلاین، دراین شرایط برای بهبود و تسریع در نوسازی بافت‌های فرسوده، روش‌های متفاوتی پیشنهاد می‌شود مسوولان وزارت راه و شهرسازی دولت یازدهم، کارآمدترین راه‌حل دراین زمینه را مشارکت ساکنان این محدوده‌ها در نوسازی می‌دانند و درهمین راستا در سال ۹۳، به ازای هر سال ۳۰۰ هزار تسهیلات نوسازی برای بافت فرسوده مورد تصویب قرارگرفت تا ازاین طریق انگیزه لازم برای نوسازی ساختمان‌های ساکنان این مناطق فراهم شود اگرچه اجرای این مصوبه به خوبی انجام نشد و به گفته فعالان این حوزه سالانه ۳۰ هزار واحد بازسازی شد و تا دستیابی به اهداف نوسازی بافت‌های فرسوده فاصله بسیار است. حال با توجه به اهمیت بازسازی بافت فرسوده و اثر این بازسازی بر ارزش و بهای زمین، موجب شد که روزنامه تعادل بحث نوسازی این بافت‌ها را مورد بررسی قرار دهد و با مدیرعلمی طرح جامع مسکن و همچنین رییس انجمن انبوه‌سازان تهران گفت‌وگویی داشته باشد و قوانین و اقدامات صورت گرفته درزمینه احیای بافت‌های فرسوده را تحلیل کند. فردین یزدانی، مدیرعلمی طرح جامع مسکن درباره نوسازی بافت فرسوده از سوی دولت به «تعادل» می‌گوید: چند اقدام برای بهسازی و نوسازی بافت فرسوده از گذشته صورت می‌گرفته که دولت یازدهم نیز تقریبا در همان راستا حرکت کرده است. یزدانی می‌افزاید: درطرح‌های بازتنظیم زمین، یک محله سازماندهی می‌شود و تشکل مردمی و نهادی در بازسازی آن موثرهستند ضمن اینکه ازطریق تغییر فرمت‌های کاربری، زمین‌های جدید ایجاد شده و برای تاسیسات و خدمات شهری مورد استفاده قرار می‌گیرد. وی ادامه می‌دهد: تسهیلات نوسازی و بهسازی از دوران اصلاحات آغاز شد و در دوره نهم و دهم پیگیری شد و بخشی از آن در قالب مصوبات مسکن مهر قرارگرفت که در دولت گذشته تقریبا بدون فرآیند سیستماتیک اجرا می‌شد و حتی در اواخر دولت دهم پرداخت نشد.
به گفته این کارشناس ارشد مسکن، در دولت جدید مصوبه‌یی به تصویب رسید که براساس آن تسهیلات ساخت و ساز مسکن دربافت‌های فرسوده با سیستم و نگرش جدید احیا شد.
یزدانی اظهار می‌کند: در دولت یازدهم برنامه‌ریزی برای پرداخت تسهیلات ساخت و ساز مسکن در چارچوب خاصی تعریف شد، درحالی که در دولت گذشته منطق درستی بر فرآیند ارائه تسهیلات حاکم نبود.
مدیرعلمی طرح جامع مسکن بیان می‌کند: وزارت راه و شهرسازی کنونی رویکرد ویژه‌یی برای توسعه درونی شهر و بهره‌گیری از ظرفیت و پتانسیل بافت‌های فرسوده دارد اما اینکه اقدامات صورت گرفته در کاهش قیمت زمین موثر است یا نه؟ بستگی به رویکردی دارد که دولت در این زمینه به آن اتکا کرده است. یزدانی معتقد است، استفاده از مکانیسم‌های بازار در نوسازی و احیای بافت‌های فرسوده اقدام درستی نبوده است و دولت باید مکانسیم‌های دیگری را در این زمینه اجرایی می‌کرد، دولت با اجرای مکانیسم بازار سعی کرده با نشان دادن جذابیت‌ها، سرمایه‌گذار خصوصی را برای سرمایه‌گذاری و نوسازی بافت فرسوده ترغیب کند. وی می‌گوید: در راستای افزایش انگیزه سرمایه‌گذاران، قیمت زمین افزایش می‌یابد تا از این طریق سرمایه‌گذار خصوصی به سمت سرمایه‌گذاری سوق یابد.
وی اضافه می‌کند: اگرچه دولت‌ها اجرای چنین سیاستی را درظاهر نپذیرفته‌اند، اما در عمل و با بهره‌گیری از مکانیسم بازار اقدام به افزایش زمین قیمت کرده‌اند.
این کارشناس ارشد مسکن برای تسریع در فرآیند نوسازی بافت فرسوده پیشنهاد می‌دهد: موفقیت در نوسازی بافت‌های فرسوده بیشتر از آنکه نیازمند همکاری انبوه‌سازان و سازندگان بخش خصوصی است، نیاز به ایجاد یک بازار اجتماعی یا سازماندهی ساکنان محل دارد تا بدین صورت و با همراهی و هماهنگی آنها، بافت‌های فرسوده احیا شود. یزدانی می‌گوید: اگر مدیران ارشد حوزه مسکن تمایل و برنامه‌یی برای بهره‌گیری از نیروی مردمی داشته باشند، می‌توان شاهد نوسازی تمام بافت‌های فرسوده بود. وی می‌افزاید: شهرداری‌ها در گذشته تجارب خوبی در زمینه بهره‌گیری از مشارکت مردمی داشتند و در اوایل دوره تصدی آقای قالیباف به عنوان شهردار، عملکرد مثبتی دراستفاده از پتانسیل‌های مردمی صورت گرفت، اما این اقدامات به صورت سیستماتیک نبود. دراین طرح دفاتر همیاری در سطح محله‌ها باهدف نوسازی بافت فرسوده ایجاد شده بود که بعد از چندسال از هدف اصلی دور شد. مدیرعلمی طرح جامع مسکن با اشاره به اهمیت همیاری و ایجاد تشکیلات برای بازسازی و نوسازی بافت فرسوده ادامه می‌دهد: اگر تسهیلات مسکن به صورت یارانه‌یی به سازندگان پرداخت می‌شود و تراکم مازاد رایگان به آنها تعلق می‌گیرد باید دولت منافع ایجاد شده ازاین طریق را به سازندگان پرداخت کند. وی ادامه می‌دهد: بسیاری از صندوق‌های بازنشستگی یا نهادهای تحت نظارت وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی که درزمینه مسکن فعالیت می‌کنند می‌توانند واحدهای مسکونی اعضای خود را در بافت‌های فرسوده تحویل دهند ضمن اینکه از منابع مالی این صندوق‌ها و نهادها نیز می‌توان برای تسریع نوسازی بافت‌های فرسوده بهره برد.

شرط تسریع در بازسازی بافت فرسوده
اگرچه براساس قانون تا پایان برنامه ششم توسعه یک میلیون و ۸۰۰ هزار واحد مسکونی در بافت‌های فرسوده (سالانه ۳۰۰ هزار واحد) باید از طریق بانک‌های عامل تامین مالی شوند اما شواهد رقمی کمتر از این را نشان می‌دهد و انبوه‌سازان نیز معتقدند که ازاین مبلغ میزان ناچیزی به سازندگان تعلق گرفته است.
حسن محتشم، رییس انجمن انبوه‌سازان تهران درباره اقدامات صورت گرفته برای احیای بافت‌های فرسوده به «تعادل» می‌گوید: نوسازی بافت فرسوده، یکی از اقداماتی است که دولت ملزم به انجام آن است، براساس برنامه دولت گذشته قرار بود هرسال ۱۰ درصد از بافت فرسوده نوسازی شود که در صورت اجرای این طرح هم‌اکنون شاهد بافت فرسوده‌یی نبودیم.
محتشم می‌افزاید: متاسفانه دولت برنامه‌یی برای حوزه مسکن و همچنین بازسازی بافت فرسوده ندارد و فقط پیشنهادها و طرح‌هایی دراین زمینه ارائه شده است.
به گفته وی، ممکن است دولت بودجه لازم را برای ارائه تسهیلات نوسازی بافت فرسوده نداشته است اما به هرحال، اقدامات ویژه‌یی انجام نشده است بازسازی بافت فرسوده می‌تواند امتیازات ویژه‌یی داشته باشد یکی از آنها بهره‌گیری از تاسیسات زیربنایی و روبنایی شهری است ضمن اینکه احیای بافت فرسوده در ابتدا برای جلوگیری از خسارات وارده دراثر بلایای طبیعی در دستور کار قرارگرفته است.
این فعال حوزه مسکن با اشاره به تلاش‌های صورت گرفته از سوی انجمن انبوه‌سازان برای تسریع در بهسازی بافت‌های فرسوده می‌گوید: اگرچه جلسات متعددی در سال‌های اخیر با سازمان عمران و بهسازی وزارت راه و شهرسازی داشته‌ایم اما تاکنون متاسفانه این جلسات و تفاهمنامه‌های امضا شده بی‌نتیجه بوده است.
محتشم می‌افزاید: به نظرمی رسد که سازمان عمران و بهسازی تمایلی برای اجرایی شدن تفاهمنامه‌های مربوط به بهسازی و نوسازی بافت فرسوده ندارد ضمن اینکه به تازگی ستاد بازآفرینی شهری ازسوی این سازمان تشکیل شده است که تمام سازمان‌ها و وزارتخانه‌های دولتی در آن فعالیت دارند. وی معتقد است، در این ستاد از پتانسیل انبوه‌سازان برای بهبود و پیشرفت کار استفاده نشده است، ضمن اینکه تجربه فعالیت‌های سازمان عمران و بهسازی شهری نشان می‌دهد که این سازمان توانایی هدایت این ستاد را ندارد.
رییس انجمن انبوه‌سازان تهران، پیشنهاد می‌دهدکه باتوجه به وجود الزام برای نوسازی بافت فرسوده ازسوی قانون، بهترین اقدام این است که دولت نوسازی بافت فرسوده شهرها را به انجمن انبوه‌سازان همان شهر واگذار کند. محتشم می‌گوید: انجمن انبوه‌سازان تهران این آمادگی را دارد که به صورت پایلوت در بازسازی برخی اراضی شهری متعلق به دولت ازجمله اراضی سازمان عمران و بهسازی شهری فعالیت کند و بعد این واحدها را به خانوارهای ساکن بافت فرسوده واگذار کند و اقدام به ساخت و ساز دراین مناطق کند تا ازاین طریق شاهد بهبود در ساماندهی بافت‌های فرسوده باشیم.
وی اضافه می‌کند: اگر روال معمولی خرید واحد کلنگی و ساخت از سوی انبوه ساز ادامه یابد با توجه به خواب بالای سرمایه از سوی انبوه ساز آنها از ادامه فعالیت حرفه‌یی دور می‌شوند پس دولت باید بودجه ویژه‌یی برای بهسازی بافت فرسوده در نظر بگیرد و این بودجه را به انجمن‌های صنفی استان و سازمان عمران و بهسازی شهری پرداخت کند تا با این سرمایه و تملیک زمین، فعالیت نوسازی و بهسازی بافت فرسوده سریع‌تر صورت گیرد. به گفته این فعال بازار مسکن، باوجود آنکه براساس برنامه باید سالانه ۳۰۰ هزار واحد در بافت فرسوده ساخته می‌شد اما درحال حاضر شاید ۳۰ هزار واحد نیز درسال تولید نمی‌شود. محتشم، با اشاره به نقش پررنگ سازمان عمران و بهسازی شهری می‌گوید: این سازمان باید برنامه و چارچوب ویژه‌یی برای نوسازی بافت فرسوده داشته باشد و عزمی جدی دراین زمینه به خرج دهد.
رییس انجمن انبوه‌سازان تهران ادامه می‌دهد: تسهیلات ارائه شده ازسوی دولت برای نوسازی بافت فرسوده مناسب است و اگرچه افزایش آن می‌تواند اثرات خوبی داشته باشد اما بیش ازمیزان تسهیلات پرداخت شده، عزم جدی برای نوسازی مهم‌تراست. وی می‌افزاید: درصورت آنکه اراده برای نوسازی بافت فرسوده حتی کمتر از عزم دولت نهم و دهم برای مسکن مهر باشد شاهد اتفاقات خوبی دراین زمینه خواهیم بود ضمن اینکه احیای بافت فرسوده هم ضرورت است هم از ایجاد خسارات فراوان به منابع مادی و معنوی خواهیم بود.

منبع: روزنامه تعادل

تلگر

چهره‌

    دیدگاه تازه‌ای بنویسید: