۱۷ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۲:۱۳
معیار 58 منتشر شد

اتاق بازرگانی در شرکت‌های دانش‌بنیان به دنبال چیست؟

مدتی است حضور نمایندگان این اتاق در ارکان و شئون تصمیم‌گیر شرکت‌های دانش‌بنیان پررنگ شده است. در همین خصوص چند هفته پیش، هیئت وزیران آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات را اصلاح کرد و در نتیجه این اصلاحات یک نفر به پیشنهاد اتاق بازرگانی به کارگروه تشخیص مصادیق شرکت‌های دانش‌بنیان افزوده شد.

به گزارش سرویس علم و فناوری عیارآنلاین، پنجاه‌ و هشتمین بسته خبری معیار علم و فناوری که به مهم‌ترین رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. در این شماره به بررسی دو پرونده مهم پرداختیم. «نگاه مسئولین وزارت علوم به جهانی‌شدن»، «اظهارات یکی از اعضای اتاق بازرگانی پیرامون شرکت‌های دانش‌بنیان» و «کمبود بودجه تحقیقاتی کشور» موضوع این پرونده‌ها می‌باشد.

پرونده اول: « اشتیاق سیاست‌گذاران آموزش عالی برای جهانی شدن»

این روزها سالار آملی، قائم‌مقام وزیر علوم در امور بین‌الملل، مکرراً در مدح و ثنای جهانی‌شدن[۱] و فواید آن سخن می‌گوید. وی هفته جاری نیز در مراسم روز بین‌المللِ دانشگاه علم و صنعت جهانی شدن را یک واقعیت گریزناپذیر خواند و مدعی شد این پدیده برگشت‌پذیر نیست و ما راهی به جز درک این قوانین نداریم. ایشان هفته‌های گذشته هم فرایند جهانی شدن را اجتناب ناپذیر دانسته و با اذعان به تهدید هویت‌های محلی و ملی پدیده مذکور، حرکت به آن سمت را لازم خوانده بود. او همچنین بین‌المللی شدن آموزش عالی را یک ضرورت می‌خواند و آن را به عنوان یکی از ملزومات جهانی‌شدن می‌داند.

اما به راستی در نگاه سیاست‌گذاران وزارت علوم چه موانعی بر سر راه جهانی‌شدن آموزش عالی وجود دارد؟ به عقیده دکتر سالارآملی مهم‌ترین چالش آموزش عالی «بسته بودن آن» است. وی علم و فناوری را سیاسی خوانده و هنجارهای فرهنگی را مانعی در مسیر جذب دانشجویان خارجی در راستای بین‌المللی سازی دانسته است.

وزارت علوم با اتخاذ سیاست ‌بین المللی‌سازی در حال گسترش روابط بین‌المللی خود است و در همین راستا سال گذشته، یک‌هزار و ۴۸۴ هیئت خارجی دانشگاهی به کشور سفر کردند. همچنین علاوه بر حضور مسئولین کشورهای اروپایی در دانشگاه‌های ایران، حدود ۹۳ نفر از روسای دانشگاه‌های خارجی به ایران آمدند. اگرچه رفت‌و‌آمد با دیگر کشورها می‌تواند زمینه‌ساز تبادل دانش و فناوری گردد، لیکن با توجه به نوع نگاه موجود در میان مسئولین و اهتمام آن‌ها به جهانی‌سازی جای درنگ و تأمل دارد.

اظهارات فوق، همسویی نگاه مسئولین آموزش عالی را با نهادهای بین‌المللی مانند یونسکو که بر امر جهانی شدن آموزش عالی ایران تأکید دارد، نمایان می‌سازد. در همین راستا و در کنار ارتباطات علمی با دنیا، هاشمی، معاون فرهنگی وزیر علوم از «توسعه ارتباطات فرهنگی» با دانشگاه های جهان نیز خبر داده است!

به عقیده کارشناسان جهانی شدن به معنای ترویج ارزش‌های غربی و گذاردن عینک سرمایه‌داری بر ارکان آموزش عالی نه‌تنها با ارزش‌ها و مبانی جمهوری اسلامی ایران سازگار نیست که زمینه‌ساز ترویج فرهنگ ضد اسلامی نیز خواهد بود. لذا به نظر می‌رسد مسئولان وزارت علوم می‌بایست با لحاظ اصول حاکم بر جمهوری اسلامی نسبت به اتخاذ سیاست‌های پیش رو اقدام و تصمیم‌گیری کنند.

پرونده دوم: «اتاق بازرگانی در شرکت‌های دانش‌بنیان به دنبال چیست؟»

هفته گذشته سلطانی، نایب‌رئیس اول اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی ایران، با حضور در آیین پایانی چهارمین دوره جایزه ملی مدیریت فناوری و نوآوری طی یک سخنرانی اخذ مجوز شرکت‌های دانش‌بنیان بر اساس چهارچوب‌های مصرح در قانون را امری اشتباه قلمداد کرد. سلطانی، تولید محصولات دانش‌بنیان را تنها دلیل بر دانش‌بنیان بودن یک شرکت خوانده است. با وجود این اظهارات، وی در هیچ بخشی از سخنان خود به چگونگی تشخیص این مسئله اشاره‌ای نکرد. اگرچه با مطالعه آئین‌نامه تشخیص شرکت‌ها و موسسات دانش‌بنیان خواهیم دید که سیاست‌های فعلی نیز ناظر بر تشخیص محصول مبتنی بر دانش و فناوری در کنار میزان تحقیق و توسعه در یک شرکت نوشته شده و با این استدلال به نظر می‌رسد ایرادات سلطانی، به آیین‌نامه شرکت‌های دانش‌بنیان، نابه‌جا باشد.

اما فارغ از اظهارات نایب رئیس اتاق بازرگانی، مدتی است حضور نمایندگان این اتاق در ارکان و شئون تصمیم‌گیر شرکت‌های دانش‌بنیان پررنگ شده است. در همین خصوص چند هفته پیش، هیئت وزیران آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات را اصلاح کرد و در نتیجه این اصلاحات یک نفر به پیشنهاد اتاق بازرگانی به کارگروه تشخیص مصادیق شرکت‌های دانش‌بنیان افزوده شد. پیش از این نیز کمیته اجرای کامل و جامع قانون حمایت از شرکت های دانش بنیان در اتاق بازرگانی ایران با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تشکیل شده بود.

به هر ترتیب به نظر می‌رسد ورود مجموعه‌هایی که عمده دغدغه خود را به واردات و خام فروشی معطوف داشته‌اند، در عرصه دانش‌بنیان، به عنوان نمادی از درون‌زایی و خودکفایی، بیانگر روند مطلوبی در آینده نباشد. چراکه سابقه این مجموعه‌ها از عملکرد نامناسب و ضربه به تولیدات داخلی و اقتصاد بومی حکایت دارد.

پرونده سوم: «حال خراب این روزهای بودجه پژوهشی کشور»

کمبود بودجه مسئله‌ای است که همواره نظام آموزش عالی ایران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند. هفته گذشته نوبخت، سخنگوی دولت و رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، به افزایش ۱۲۶ درصدی بودجه پژوهشی در سال ۹۵ اشاره کرد و آن را حاکی از توجه دولت به این حوزه دانست. همچنین امید، معاون اداری و مالی وزارت علوم در اجلاس سراسری روسای دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور، مدعی شد تنها ۱۰درصد از بودجه تحقیقاتی کشور در اختیار آموزش عالی قرار می‌گیرد. در حالی که دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و پارک‌های علم و فناوری بیش از ۵۰ درصد تولید علم کشور را بر عهده دارند.

هم‌اکنون متأسفانه با اختصاص تنها ۴۷/۰ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور به پژوهش در بین کشورهای عقب‌افتاده قرار داریم. زیرا بر اساس آمارهای رسمی،  طی سالیان اخیر، متوسط جهانی سهم بودجه پژوهش از تولید ناخالص داخلی حدود ۱٫۵درصد بوده است.[۲]

اما نکته قابل‌تأمل اینجا است که  در سال ۹۴ نیز مطابق اظهارات فرهادی وزیر علوم ، قسمت اعظم بودجه پژوهشی دستگاه‌ها صرف امور جاری  و  پرداخت حقوق ودستمزد شده است. همچنین چند ماه پیش روسای دانشگاه‌ها ضمن اعتراض به بودجه دانشگاه تحت مدیریت خود، مدعی شدند اگر کسری بودجه آن‌ها تأمین نشوند چاره‌ای جز مصرف بودجه پژوهشی برای موارد ضروری‌تری همچون هزینه آب، برق و گاز ندارند!

به‌هرحال با توجه به وضع موجود و وضع مطلوب و تحقق سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری مبنی بر افزایش اعتبارات پژوهشی به ۴درصد تولید ناخالص داخلی تا چشم‌انداز ۱۴۰۴، فرصت چندانی باقی نمانده است. با وجود این، برنامه‌ریزی برای دست‌یابی به وضع مطلوب در کنار عملیاتی کردن برنامه‌ها می‌تواند تا حدودی راهگشا باشد.

یک دقیقه تأمل:

این روزها صدیقی، معاون دانشجویی وزارت علوم، از راه‌اندازی دفاتر امور کنسولی در دانشگاه‌هایی که دانشجویان غیر ایرانی زیادی دارند به‌منظور سرویس‌دهی بهتر به ایشان خبر داده است. سؤال اینجا است که اینگونه دفاتر تابه‌حال در کدام کشور و یا دانشگاه مطرح دنیا تاسیس شده است؟ یا اصولاً کدام کشور به این سادگی با تاسیس دفاتر کنسولی کشورهای دیگر در دانشگاه‌های خود اجازه دسترسی بیگانگان را به دانشجویان و نخبگانش می‌دهد؟

سایر اخبار مهم هفته:

وزیر علوم با نمایندگان دانشگاهی مجلس دهم دیدار کرد/ آمایش آموزش عالی مهمترین برنامه ی پیش روی وزارت علوم

فرهادی در دیدار با برخی نمایندگان مجلس دهم با اشاره به تصویب طرح آمایش آموزش عالی در شورای عالی انقلاب فرهنگی، اجرای این طرح را از مهمترین برنامه های پیش روی وزارت علوم ذکر کرد و گفت : ساماندهی آموزش عالی محوراصلی این طرح است. وی تغییر آیین نامه ارتقای اعضای هیات علمی را در راستای توجه به نیازهای کشور از اقدامات کلیدی و مهم وزارت علوم دانست که به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است و به زودی ابلاغ می شود.

برگزاری نشست علمی و فناوری سازمان همکاری های اسلامی در پاکستان// مهم ترین موضوع؛ برنامه عمل ده ساله دوم(۲۰۲۵-۲۰۱۶) علم و فناوری کشورهای اسلامی

سی‌امین نشست کمیته اجرایی و پانزدهمین اجلاس مجمع عمومی کمیته دائم همکاری های علمی فناوری سازمان همکاری اسلامی قرار است به مدت ۳ روز تا ۱۲ خرداد به میزبانی اسلام آباد برگزار شد. از موضوعات مهم مطروحه در این اجلاس «برنامه عمل ده ساله دوم(۲۰۲۵-۲۰۱۶) علم و فناوری کشورهای اسلامی» است که قرار است در اجلاس سران در قزاقستان مورد بررسی و تصویب قرار گیرد.

معاون بنیاد ملی نخبگان: آیین نامه «استادان سرآمد» مصوب شده است

منتظر معاون نظارت و برنامه ریزی بنیاد ملی نخبگان: آیین نامه نهایی برگزیدگان اعضای هیات علمی کشور با عنوان ‘استادان سرآمد’ مصوب شده است. بر اساس این آیین نامه که هفته آتی به دانشگاههای سراسر کشور ابلاغ می شود استادان در چهار حوزه تقسیم بندی شده اند.این چارچوب در ساحتهای مختلف فعالیت برای اعضای هیات علمی شامل آموزش، پژوهش، فناوری و خدمت طراحی شده است.

قول نوبخت به رؤسای دانشگاه برای جبران کمبود بودجه دانشگاه‌ها

معتمدی رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر: کسری بودجه سال گذشته دانشگاه‌ها یکی از مسائلی بود که در جلسه روسای دانشگاه‌ها در رابطه با آن بحث شد و نوبخت قول داد که امسال تا حدودی این کسری بودجه جبران شود.

پردیس‌های پولی دانشگاه‌ها ادغام می‌شوند

حسینی معاون آموزشی دانشگاه تهران: وزارت علوم در خصوص وضعیت پردیس‌های خودگردان هنوز به جمع‌بندی نهایی نرسیده اما سیاست کلی این است که پردیس‌ها تا حد امکان تجمیع شوند. سیاست وزارت علوم براین است که مابقی پردیس‌های دانشگاه‌ها در درون دانشگاه ساماندهی شوند و شکل پذیرش به صورت نوبت دوم ساماندهی شود.

ستاری: حرف‌هایی که در ۲سال و نیم گذشته مطرح کردیم، حرف‌های جدیدی در ادبیات اقتصادی کشور است

حرف‌هایی که در ۲سال و نیم گذشته مطرح کردیم، حرف‌های جدیدی در ادبیات اقتصادی کشور است. ما خوشبختانه رابطه خوبی با صدا و سیما داشتیم و برنامه یا مشترک زیادی با هم تولید و پخش کردیم و ادامه دارد و اتفاقا همین یک ماه پیش، بواسطه این همکاری مشترک و انجام تعهدات تفاهم نامه مشترک رسما از آقای سرافراز رئیس قبلی سازمان تشکر کردم.// یک گیر بزرگ در کشور، بدنه سنگین وزارتخانه‌هاست. ما اینجا در معاونت علمی ۱۵۰-۱۶۰ نفر هستیم. ما تنها سازمان دولتی هستیم که ۳ درصد بودجه‌مان جاری است. کشور ما در مدیریت هیچ وقت دانش‌بنیان نبوده است.

شرکت های دانش بنیان صنعتی کشور ظرف یک سال سه برابر شده است

آقاکثیری رییس مرکز توسعه فناوری و صنایع پیشرفته وزارت صنعت: در سال گذشته ۱۱۲ شرکت دانش بنیان صنعتی در کشور به ثبت رسید که در مقایسه با سال ۹۳ که تنها ۳۶ شرکت ثبت شده بود از رشد سه برابری برخوردار شده است.

سلطانی: هیچ یک از شرکت های دانش بنیان در تجاری سازی و نفوذ در بازار قوی نیستند

سلطانی رئیس صندوق نآوری و شکوفایی: جایزه ملی مدیریت فناوری و نواوری، نشان داد که هیچ یک از شرکت ها در تجاری سازی و نفوذ در بازار قوی نیستند ولی قابلیت کارآفرینی وتوسعه فناوری خوبی دارند. تعیین این جایزه و جوایز مشابه آن با هدف ایجاد رقابت پذیری و توجه به بخش خصوصی کشور است چراکه ما سالهاست به وضعیت این شرکت ها توجه و رسیدگی نداشته ایم.

راه اندازی پنج صندوق سرمایه گذاری جسورانه در هفته آینده

دلیری معاون توسعه مدیریت و منابع معاونت علمی و فناوری: پنج صندوق‌ سرمایه گذاری جسورانه (خطرپذیر) با حضور سورنا ستاری معاون علمی و فناوری رئیس جمهوری هفته آینده راه اندازی می شود. به این ترتیب علاوه بر سرمایه گذاری شرکت‌های دانش بنیان در بورس، حضور این شرکت‌ها به عنوان شرکت‌های سهامی در فضای بورس را نیز شاهد خواهیم بود.در حال حاضر تعداد زیادی صندوق سرمایه گذاری در بورس فعال هستند که در حوزه‌های تولیدی سرمایه گذاری می‌کنند اما به علت نیاز کشور و شرکت‌های دانش بنیان، این صندوق‌های تخصصی خاص در حوزه خطرپذیر تاسیس می‌شوند.

 ________________________________________________________________________

[۱] globalization

[۲] درحالی‌که این عدد در ژاپن و کره جنوبی ۳٫۷ درصد، در سوئد ۳٫۳ درصد، در آمریکا حدود ۲٫۷ درصد، در تایوان ۲٫۳ درصد و  در فرانسه و چین حدود ۲ درصد بوده است. از کشورهای درحال‌توسعه هم می‌توان به چنین درصدهایی در کشورهایی مانند اوکراین (۰٫۸۵ درصد)، ترکیه (۰٫۷ درصد)، عربستان سعودی (۰٫۲۵ درصد)و پاکستان (۰٫۷ درصد) اشاره کرد.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: