۳ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۵۴
پنجاه‌وششمین بسته‌خبری «معیار»علم‌وفناوری منتشرشد

همسویی نگاه مسئولین آموزش عالی و یونسکو در مسیر جهانی شدن

پنجاه‌‌وششمین بسته خبری «معیار» علم و فناوری که به مهم‌ترین رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. در این شماره به بررسی دو پرونده مهم پرداخته شده است. حرکت وزارت علوم در راستای اهداف یونسکو و مسیر جهانی شدن و بررسی خصوصی‌سازی در آموزش عالی موضوع این پرونده‌ها می‌باشد.

به گزارش عیارآنلاین، پنجاه‌‌وششمین بسته خبری «معیار» علم و فناوری که به مهم‌ترین رویدادهای این حوزه اختصاص دارد، منتشر شد. در این شماره به بررسی دو پرونده مهم پرداخته شده است. حرکت وزارت علوم در راستای اهداف یونسکو و مسیر جهانی شدن و بررسی خصوصی‌سازی در آموزش عالی موضوع این پرونده‌ها می‌باشد.

پرونده اول: «همسویی نگاه مسئولین آموزش عالی و یونسکو در مسیر جهانی شدن»

یونسکو هفته گذشته سالارآملی، قائم‌مقام وزیر علوم در امور بین‌الملل، در همایش ملی آینده‌پژوهی آموزش عالی ایران، جهانی شدن را فرایندی اجتناب‌ناپذیر و غیر قابل بازگشت توصیف کرد و اعلام کرد که بین‌المللی شدن به‌رغم تهدید هویت‌های محلی-ملی، دارای آثار مثبتی نیز خواهد بود. وی افزود: «نباید در عرصه جهانی شدن بازنده باشیم و باید در مسیر آن حرکت کنیم». در همین راستا، سالارآملی مهم‌ترین چالش آموزش عالی را بسته بودن آن خواند.

در همایش مذکور، نصیری‌قیداری، سرپرست کمیسیون ملی یونسکو در ایران، از عدم ورود دانشگاه‌های ایرانی به حوزه بین‌الملل اظهار تاسف کرد. وی گفت: «یونسکو بر امر جهانی شدن در عرصه‌های مختلف تاکید ویژه‌ای دارد که تحقق این موضوع نیازمند عزم و اراده جدی است». وی همچنین در نشست شورای عالی کمیسیون یونسکو[۱]، از تشکیل ۳۰ کارگروه ملی برای تحقق برنامه آموزش ۲۰۳۰ یونسکو و تدوین سند ملی آموزش ۲۰۳۰ ایران به عنوان دستاوردهای این کمیسیون در ایران خبر داد.

سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، با عنوان مخفف یونسکو[۲] (UNESCO) ، عنوان سازمانی فراملیتی است که در راستای اهداف نظام فکری مبتنی بر «جهانی‌سازی» در سال ۱۹۴۵ به عنوان یکی از اقمار سازمان ملل متحد تاسیس شد. یونسکو طبق اهدافی مشخص از طریق تمرکز بر برنامه «آموزش مشترک عمومی» در نظام تعلیم و تربیت سایر کشورها نقش ایفا می‌کند تا نظامات و زیرساخت‌های اقتصادی و سیاسی و فرهنگی مورد نظر خود را ترویج کند.

قرابت فکری مسئولین وزارت علوم با سازمان یونسکو به حدی است که فرهادی، وزیر علوم در سی‌وهشتمین اجلاس کنفرانس عمومی این سازمان، همسویی جمهوری اسلامی را با سیاست‌های یونسکو اعلام نمود. وی همچنین در دیدار با مدیر کل یونسکو، از تلاش جدی ایران برای دستیابی به اهداف برنامه‌های مصوب یونسکو خبر داد.

اتفاقات فوق در حالی رقم می‌خورد که هم‌اکنون یونسکو در برخی دانشگاه‌ها کرسی داشته و به فعالیت‌های ترویجی و پژوهشی خود می‌پردازد. با وجود این، مشخص نیست که آیا جایگاه رسمی و قانونی دادن به برخی سازمان‌های بین‌المللی که ظاهر عام‌المنفعه دارند کار درستی است؟

پرونده دوم: «آیا خصوصی‌سازی راه حل مناسبی برای تامین مالی آموزش عالی است؟»

در هفته‌ای که گذشت، توفیقی، سرپرست سابق وزارت علوم، شعارِ دانشگاه آزاد را «آموزش عالی برای همه» خواند و این دانشگاه را زمینه‌ساز دسترسی همه مردم به آموزش عالی دانست. با وجود این سیاست در دانشگاه آزاد و مخالفت مسئولان وزارت علوم با توسعه کمی در آموزش عالی، این روزها وزارت‌خانه مذکور حمایت از ورود بخش خصوصی در آموزش عالی را در دستور کار قرار داده است.

اخیراً دست حمایت‌‌گر وزارت علوم از بخش خصوصی، شامل دانشگاه‌های غیرانتفاعی، به عنوان بخش خصوصی، نیز شده است. در همین راستا، هفته اخیر آهون‌منش، رئیس اتحادیه دانشگاه‌های غیرانتفاعی، از ارسال نامه وزیر علوم به شورای عالی انقلاب فرهنگی به منظور حذف واژه «غیرانتفاعی» خبر داد. به گفته وی، در نتیجه حذف واژه مذکور، اموالی که افراد در دانشگاه‌های غیرانتقاعی سرمایه‌گذاری می‌کنند، به خودشان تعلق خواهد گرفت. تحقق این امر به عنوان یک سیاست تشویقی، موجب جذب سرمایه‌گذار در حوزه آموزش عالی و در نتیجه حمایت بیشتر و بیشتر از بخش خصوصی خواهد شد.

این روزها یافتن منابع مالی جدید و بهبود نحوه بهره‌برداری از منابع، در کنار کسری بودجه دانشگاه‌های کشور برای وزارت علوم به عنوان یک مسأله، پُررنگ شده است. ظاهر امر نیز از اتخاذ سیاست خصوصی‎سازی دانشگاه‌ها به عنوان ساده‌ترین راه حل در این وزارت‌خانه حکایت می‌کند. از مهم‌ترین اجزای این خصوصی‌سازی در مدل مورد نظر، دریافت شهریه به عنوان منبع تأمین درآمد است. به عقیده کارشناسان، راهکار دریافت شهریه در حالی پی‌ریزی می‌شود که در شرایط فعلی، ۸۴ درصد از دانشجویان برای تحصیل در آموزش عالی مجبور به پرداخت شهریه بوده و تنها ۱۶ درصد از کل دانشجویان در دوره‌های تحصیلی خود رایگان ثبت نام کرده‌اند. با وجود این، بعید به نظر می‌رسد راهکارهای شهریه‌ای راهگشا باشد. ضمن آنکه سیاست خصوصی‎سازی دانشگاه‌ها در کشور ما تاکنون کارساز نبوده است و نتیجه آن به شهریه‌های سنگین و نگاه تجاری به مقوله آموزش منجر شده است.

البته کارشناسان خصوصی‌سازی را تنها راه حل جبران کسری بودجه دانشگاه‌ها نمی‌دانند. ستاری، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز معتقد است که تغییر مدل‌های اقتصادی در دانشگاه ضروری است؛ اما به عقیده وی، درصد قابل توجهی از درآمد دانشگاه‌ها باید از محل فروش فناوری، صنعت و دانش باشد. برخی دیگر از کارشناسان نیز تامین مالی از محل سپرده‌های قرض‌الحسنه بانک‌ها را راهکار مناسبی برای حل مشکل بودجه دانشگاه‌ها می‌دانند. به این معنی که دانشجویان با استفاده از این منابع،‌ هزینه تحصیل خود را تقبل کرده و پس از اتمام تحصیل،‌ بدهی خود را پرداخت نمایند. در این حالت، علاوه بر اینکه دانشجویان بار بودجه‌ای برای دولت نخواهند داشت، هدایت تحصیلی نیز به نحو بهتری رخ داده و افراد با آینده‌نگری در مورد شغل و کسب درآمد خود به تحصیل می‌پردازند.

یک دقیقه تأمل:

هیأت وزیران در هفته گذشته، پیشنهاد وزارت علوم به منظور اصلاح آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات را بررسی کرد. در نتیجه این اصلاحات، یک نفر به پیشنهاد اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به کارگروه تشخیص مصادیق شرکت‌های دانش‌بنیان افزوده شد. حال مشخص نیست چه ارتباطی میان این شرکت‌ها و اتاق بازرگانی که لقب اتاق واردات را یدک می‌کشد، وجود دارد؟

سایر اخبار مهم:

فرهادی: ۸۵ میلیون دلار صادرات محصولات دانش‌بنیان داشته‌ایم/ در تبدیل ایده به محصول جایگاه مناسبی در جهان نداریم

فرهادی، وزیر علوم: اعتبار پارک‌های علم و فناوری در سال گذشته ۱۲۰ میلیارد تومان بوده و ۸۵ میلیون دلار صادرات محصولات دانش‌بنیان داشته‌ایم. وی با بیان اینکه رتبه ایران در تبدیل ایده به محصول جایگاه مناسبی در جهان ندارد، تأکید کرد: باید با استفاده از ظرفیت‌های موجود علمی در کشور این جایگاه را ارتقا دهیم، اما با این وجود رتبه نوآوری ایران در دولت جدید رشد قابل‌قبولی داشته و ۱۴ رتبه میان سطح علمی کشورهای دنیا ارتقا یافته که ۸۰۰ محصول فناورانه و ۷۵ ایده دانشگاهی تبدیل به محصول شده است.

ستاری: تحول جدی اقتصاد کشور با شکل‌گیری شرکت‌های بزرگ دانشگاهی رقم می‌خورد

ستاری معاون علمی و فناوری با تاکید بر این که می‌بایست درصدی قابل توجه از درآمد دانشگاه‌ها از محل فروش فناوری، قراردادهای ارتباط با صنعت و فروش دانش فنی شرکت‌های دانش‌بنیان برآمده از دل دانشگاه تامین شود، اظهار کرد: اگر مدلی مناسب برای توسعه شرکت‌های دانش بنیان دانشگاهی تعریف شود، در آینده‌ای نه چندان دور شاهد شکل گیری شرکت‌های مادرتخصصی (هولدینگ) بزرگ دانشگاهی خواهیم بود که می‌تواند ضمن ایجاد ارزش افزوده بالا، در اقتصاد و کارآفرینی کشور نقشی مثبت ایفا کند.

آیین نامه اجرایی قانون حمایت از شرکتها و مؤسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات اصلاح شد// مسئولیت همچنان در دست معاونت علمی باقی ماند

این هفته هیأت وزیران پیشنهاد وزارت علوم به منظور اصلاح آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات را بررسی کرد. در نتیجه این بررسی کماکان اختیارات معاونت علمی در این عرصه حذف نشده و تلاش وزارت علوم برای واگذاری این مسئولیت به شورای عتف بی نتیجه ماند.

ستاری: ایران یکی از قطب های سرمایه نیروی انسانی در اقتصاد دانش بنیان است

ستاری معاون علمی و فناوری: ایران یکی از قطب های مهم سرمایه عظیم نیروی انسانی متخصص در حوزه های مختلف اقتصاد دانش بنیان است.ایران این ظرفیت را دارد تا در بخش توسعه صادرات کالاهای خاص دانش بنیان به یک مجموعه علمی صادراتی مبدل شود.دولت یازدهم با توجه ویژه به دنبال تقویت سازکارهایی برای گسترش همکاری با کشورهای مهم و صاحب تکنولوژی در علوم دانش بنیان نظیر بیو تکنولوژی،نانو تکنولوژی و IT (فناوری اطلاعات) است.

رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی: تاکنون برای ۵۰ شرکت ضمانت نامه صادر شده است.

سلطانی رئیس صندوق نوآوری و شکوفایی: در حال حاضر ما توانسته ایم ۱۰۰ میلیارد تومان از بودجه صندوق را در یکی از بانک‌های عامل، بلوکه کنیم و در قبال آن هزار میلیارد تومان ضمانت نامه به شرکت های دانش بنیان تخصیص دهیم؛ تاکنون برای ۵۰ شرکت ضمانت نامه صادر شده است.

شرکتهای دانش‌بنیان در مسیر سبز گمرکی قرار می‌گیرند

صاحبکار رییس کارگروه تشخیص و ارزیابی صلاحیت شرکتهای دانش بنیان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با بیان این که در سال مالی ۹۳ ، هزار و ۳۰۰ شرکت مشمول معافیت‌های مالیاتی قرار گرفتند، گفت: با مذاکرات صورت گرفته خدمات گمرکی شرکتهای دانش بنیان در مسیر سبز گمرکی قرار می‌گیرند، از این طریق ارزیابی‌های گمرکی با سهولت و سرعت بیشتری صورت خواهد گرفت.

ستاری: حوزه IT نیازمند انقلاب فرهنگی است

ستاری معاون علمی و فناوری رییس جمهوری حوزه IT را نیازمند انقلاب فرهنگی در تولید محتوا دانست و بیان کرد: تا دو سال آینده بازار تجارت الکترونیک ۸۰ میلیارد دلار خواهد شد پس در این حوزه باید از شرکت‌های دانش بنیان آن حمایت کنیم. بخش خصوصی نیز باید برای سرمایه‌گذاری در این عرصه پرسود اقدام کند و نباید منتظر دولت ماند. سیاست جدیدی در دولت آغاز شده و به دنبال این هستیم تا تفکر جدیدی که در اقتصاد دانش بنیان مد نظر را داریم که به معنی دوری از خام فروشی به هر شکل آن چه نفت و چه زعفران دوری کنیم و تکیه بر سرمایه‌های انسانی و فکری است، پیاده سازی کنیم که این مسئله جز با درک دانش و گرفتن ارزش افزوده از آن امکان پذیر نیست.

حمایت همه جانبه وزارت علوم ازبین المللی شدن دانشگاه‌ها 

سالار آملی قائم مقام وزیر علوم در امور بین الملل: مسئله جهانی شدن دانشگاه‌ها امروزه اجتناب ناپذیر بوده و اگر هر دانشگاهی بخواهد مسیر رشد وترقی راطی کند راهی جز ارتباط و تعامل فرهنگی و علمی با سایر دانشگاه‌های دنیا ندارد.دانشگاه‌های تحت نظارت وزارت علوم با انجام مقدمات بین المللی شدن خود مسیرهای پیشرفت وترقی را هموار می‌کنند .وزارت علوم در سرفصل های کلان ابلاغی خود به دانشگاه‌ها، ارتباط بین المللی با سایر کشورهارا خواستار شده وطی نامه‌ای از این دانشگاه‌ها درخواست جهانی شدن را کرده است.وزارت علوم برای بین المللی شدن همه دانشگاه‌ها برنامه ویژه ‌ای دارد ودر جهت پیشبرد این اقدام همه جانبه از این طرح حمایت می‌کند.

صندلی‌های خالی دانشگاه‌ها با جذب دانشجویان خارجی پر می‌شود

فرهادی وزیر علوم در حاشیه جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی درباره تکلیف صندلی‌های خالی در دانشگاه‌های کشور افزود: وزارت علوم با جدیت، اقدام‌هایی را برای پذیرش دانشجویان سایر کشورها در دست اجرا دارد. مسئولان وزارت علوم از وجود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار صندلی خالی در دانشگاه‌های کشور خبر داده‌اند که بیشتر آنها مربوط به دانشگاه‌های جامع علمی کاربردی، آزاد و غیرانتفاعی است.

دانشگاه‌ها می‌توانند شعب خارج ازکشور ایجاد کنند

نمایندگان با تصویب ماده ای از این لایحه مقرر کردند؛ دانشگاه‌های کشور، حسب مورد به تشخیص وزارتخانه‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تصویب شورای گسترش آموزش عالی وزارتخانه‌های مربوط، می‌توانند نسبت به تأسیس شعب در مناطق آزاد تجاری–صنعتی و نیز در خارج از کشور به صورت خودگردان و با دریافت شهریه از داوطلبان اقدام کنند.

تشکیل شورای عالی کمیسیون یونسکو بعد از وقفه‌ای ۸ ساله

شورای عالی کمیسیون ملی یونسکو در ایران با حضور وزرای علوم، تحقیقات و فناوری، فرهنگ و ارشاد اسلامی و آموزش و پرورش و اکثریت اعضای حقیقی و حقوقی در محل وزارت علوم تشکیل شد. نصیری قیداری دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای کمیسیون ملی یونسکو در ایران، عضویت در کمیته نگارش کنوانسیون جهانی و به رسمیت شناختن مدارک تحصیلی آموزش عالی و انتخاب دکتر ظهور به عنوان نماینده ایران در آن کمیته و همچنین تشکیل۳۰  کارگروه ملی برای عملیاتی سازی برنامه آموزش ۲۰۳۰ و تدوین سند ملی آموزش ۲۰۳۰ ایران بر اساس رویکرد بین بخشی است. همچنین دکتر مصطفی معین، دکتر رضا فرجی دانا، دکتر سید مصطفی محقق داماد، دکتر رضا مکنون، دکتر حجت اله ایوبی، دکتر حسین فخیمی و دکتر نسرین معظمی اعضای حقیقی شورای عالی کمیسیون ملی یونسکو در ایران هستند.

سرپرست کمیسیون یونسکو در ایران: بین‌المللی‌سازی دانشگاه‌ها خلأ قانونی ندارد

نصیری‌قیداری سرپرست کمیسیون یونسکو در ایران: یونسکو بر امر جهانی شدن در عرصه‌های مختلف تاکید ویژه‌ای دارد که تحقق این موضوع نیازمند عزم و اراده جدی است. کشور ایران از ظاهر شدن در عرصه‌های بین‌المللی هیچ هراسی نداشته و باید در همه عرصه‌ها حضور یابد که این مهم نیازمند رعایت الزاماتی است. در زمینه بین‌المللی کردن دانشگاه‌ها خلأ قانونی وجود ندارد بلکه باید در این زمینه وارد عمل شویم که متاسفانه تاکنون عملکرد مطلوبی نداشتیم.

سالارآملی: آموزش عالی بستری مناسب برای تقویت روابط ایران و آلمان است

سالارآملی قائم مقام وزیر علوم در امور بین‌الملل در دیدار با وزیر اقتصاد و علوم ایالت تورینگن آلمان، از آموزش به عنوان مسیری مطمئن برای آینده بهتر روابط میان دو کشور ایران و آلمان یاد کرد. وی گفت: برای آنکه همکاری میان دو کشور، ‌عملیاتی شود بهتر است مرحله به مرحله و با زمان‌بندی مشخص، ‌این همکاری‌ها را تعریف کنیم و به پیش ببریم

وزارت علوم درحال تدوین الگوی الزام اساتید به تدوین برنامه راهبردی است

شریفی مدیرکل پژوهشی وزارت علوم: روند تدوین الگو برای برنامه های راهبردی اعضای هیات علمی دانشگاه ها از ماه های پایانی سال ۹۴ آغاز شده و پیش بینی می کنیم تا تیرماه این الگو تدوین شود.با تدوین این الگو اعتبارات پژوهشی، تسهیلات پژوهشی و تشویق های پژوهشی بیشتر به اساتیدی اختصاص می یابد که دارای برنامه راهبردی باشند.

سهم دانشگاه‌ها در اجرای نقشه علمی کشور تعیین شد

احمدی معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به تدوین آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی در راستای نقشه جامع علمی کشور، گفت: این آیین‌نامه با امتیازبندی‌هایی که در آن پیش‌بینی شده راهی برای مرتبط کردن اساتید با نیازهای داخلی را مورد توجه قرار داده و در خصوص نحوه همکاری با مجلات بین‌المللی و دستگاه‌های بین‌المللی نیز در آنها مشخص شده است.  یکی دیگر از مکانیسم‌های هماهنگ‌سازی فعالیت‌های دانشگاه‌ها با نقشه جامع علمی کشور این است که برنامه‌های راهبردی و عملیاتی دانشگاه‌ها پیش از وارد شدن در مرحله اجرا و همچنین طی دوره اجرا از نظر میزان تطابق با اسناد بالادستی مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرد.

فروکش تب کاذب استارت‌آپ‌ها در جهان

حالا اما تب تند استارت‌آپ‌ها در دنیا و ایران فروکش کرده و از سقوط سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها در دنیا خبر می‌رسد. سرمایه‌گذاری‌هایی که در سه‌ماه پایانی سال ۲۰۱۵ به مجموع ۶/ ۱۷ میلیارد دلار می‌رسید حالا با افتی محسوس در اولین ماه‌های سال ۲۰۱۶ میلادی به ۳/ ۹ میلیارد دلار کاهش یافته است. این در حالی است که شرکت‌های فعال در حوزه تکنولوژی نیز حال و روز چندان خوبی ندارند.

************************************************************

پی‌نوشت:

[۱] هفته گذشته شورای عالی کمیسیون یونسکو بعد از وقفه‌ای‌ هشت ساله  برگزار شد.  این جلسه با حضور سه وزیر علوم، فرهنگ و ارشاد و آموزش و پرورش تشکیل شد. همچنین مصطفی معین،  رضا فرجی دانا،  سید مصطفی محقق داماد،  رضا مکنون، حجت اله ایوبی، حسین فخیمی و نسرین معظمی اعضای حقیقی شورای عالی کمیسیون ملی یونسکو در ایران هستند.

[۲] United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: