۲۸ فروردین ۱۳۹۵ ساعت ۱۶:۳۷

ضرورت تأمین مالی آموزش عالی از محل سپرده‌های قرض‌الحسنه

دولت و بانک مرکزی می‌توانند از محل ۷۵ هزار میلیارد تومان سپرده قرض‌الحسنه جاری بانک‌ها، سالانه تنها ۲ هزار میلیارد تومان آن (یعنی کمتر از ۳ درصد) را به صورت وام قرض‌الحسنه به متقاضیان تحصیل در مقاطع ارشد و دکتری رشته‌های مختلف تخصیص داده و بار بودجه‌ای آن را از دوش دولت بردارند.

قرض الحسنهبه گزارش عیارآنلاین، تحصیل در مقاطع ارشد و دکتری،‌ یکی از بخش‌های آموزش عالی است که بار بودجه‌ای قابل توجهی برای دولت ایجاد می‌کند. اگر معیار هزینه هر دانشجو برای دولت را به طور تقریبی معادل شهریه‌ای در نظر بگیریم که پردیس‌های خودگردان دانشگاهی از دانشجویان دریافت می‌کنند،‌ هر دانشجوی کارشناسی ارشد حدود ۲۰ میلیون تومان و هر دانشجوی دکتری حدود ۸۰ میلیون تومان برای دولت هزینه دارد. در نتیجه هر دانشجوی کارشناسی ارشد سالانه ۱۰ میلیون تومان و هر دانشجوی دکتری سالانه ۲۰ میلیون تومان از بودجه دولت استفاده می‌کند.

بر اساس آخرین آمار ارائه‌شده توسط مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی که مرجع ارائه آمار در این حوزه است،‌ تعداد دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد روزانه دولتی در سال ۱۳۹۲، حدود ۱۵۰ هزار و تعداد دانشجویان مقطع دکتری روزانه دولتی حدود ۲۵ هزار نفر است. بر این اساس، دولت بایستی سالانه بودجه‌ای معادل ۱٫۵ هزار میلیارد تومان برای دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و ۵۰۰ میلیارد تومان برای دانشجویان مقطع دکتری در تمامی رشته‌های روزانه دولتی اختصاص دهد که معادل ۱٫۵ برابر کل بودجه وزارت علوم در سال ۱۳۹۵ است.

هزینه‌کرد دولت برای آموزش عالی در رشته‌هایی که مرتبط با حاکمیت است، یا جزء علوم پایه محسوب می‌شود توجیه‌پذیر است؛ اما هزینه دولت برای رشته‌هایی که جزء این دو دسته نیستند، توجیه اقتصادی و مدیریتی نداشته و دولت در این زمینه تنها وظیفه دارد که شرایط تحصیل را برای متقاضیان فراهم کند. بررسی تجربیات جهانی هم نشان می‌دهد که دولت‌ها برای همه رشته‌ها از طریق بودجه هزینه نمی‌کنند. برای مثال، در آمریکا هزینه رشته‌هایی چون MBA که مرتبط با بخش خصوصی و بازار کار است، بر عهده متقاضیان تحصیل در این رشته‌ها بوده و دانشگاه ضمن فراهم کردن شرایط تحصیل برای متقاضیان،‌ جهت تأمین هزینه تحصیل، به ایشان وام می‌دهد که بازپرداخت آن مربوط به بعد از اتمام تحصیلات است. لذا دولت در این زمینه از بودجه هزینه نمی‌کند.

مشابه این مدل را می‌توان در تعداد زیادی از رشته‌های تحصیلی کشور در مقاطع ارشد و دکتری اجرا کرد و هزینه‌کرد دولت از محل بودجه در این رشته‌ها را کاهش داد. در این حالت، دولت به جای تأمین هزینه دانشجویان،‌ بایستی امکان دریافت وام قرض‌الحسنه را برای متقاضیان تحصیل فراهم کند تا دانشجویان با استفاده از این منابع،‌ هزینه تحصیل خود را تقبل کرده و پس از اتمام تحصیل،‌ بدهی خود را پرداخت نمایند. در این حالت، علاوه بر اینکه دانشجویان بار بودجه‌ای برای دولت نخواهند داشت، هدایت تحصیلی نیز به نحو بهتری رخ داده و افراد با آینده‌نگری در مورد شغل و کسب درآمد خود به تحصیل می‌پردازند.

با توجه به اینکه بودجه صندوق رفاه دانشجویان در این زمینه کافی نخواهد بود،‌ دولت می‌تواند با استفاده از منابع قرض‌الحسنه نظام بانکی، منابع مالی لازم برای این پیشنهاد را تأمین نماید. طبق آخرین آمار بانک مرکزی در دی‌ماه ۱۳۹۴، بانک‌ها ۷۵ هزار میلیارد تومان سپرده قرض‌الحسنه جاری از مردم با نرخ صفر درصد جذب کرده‌اند که به دلیل خلأ قانونی، هیچ مقدار از آن را به مصارف قرض‌الحسنه اختصاص نداده و به سبب انحصاری که دارند، از این منابع کسب سود می‌کنند. لذا دولت و بانک مرکزی می‌توانند با اصلاح قوانین و الزام بانک‌ها به استفاده از این منابع در جهت اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه آموزش عالی،‌ از محل ۷۵ هزار میلیارد تومان سپرده قرض‌الحسنه جاری بانک‌ها، سالانه تنها ۲ هزار میلیارد تومان آن (یعنی کمتر از ۳ درصد) را به صورت وام قرض‌الحسنه به متقاضیان تحصیل در مقاطع ارشد و دکتری رشته‌های مختلف تخصیص داده و بار بودجه‌ای آن را از دوش دولت بردارند.

** عبدالله فروتن

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: