۲۱ فروردین ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۳۷
بررسی آمار تجارت خارجی کشور در سال 94

سایه سنگین نفت بر صادرات غیرنفتی

مثبت شدن تراز تجاری کشور گرچه دستاوردی مناسب است، اما اولا کاهش چشمگیر میزان صادرات کشور در اثر تأثیرپذیری از کاهش قیمت نفت موضوعی به شدت نگران کننده است که نشان از وابسته به نفت بودن صادرات غیرنفتی کشور دارد. همچنین مثبت بودن تراز تجاری کشور زمانی قابل اتکا خواهد بود که در چند سال متوالی تکرار شود و نه اینکه در یک سال و در زمان انتظار بازار برای اجرا شدن توافق هسته‌ای رخ داده باشد.

به گزارش عیارآنلاین، طبق آمار گمرک جمهوری اسلامی از تجارت خارجی ایران در سال ۱۳۹۴ میزان صادرات کالاهای غیرنفتی با احتساب میعانات گازی به حدود ۴۲٫۴ میلیارد دلار رسیده است و میزان واردات کشور نیز در حدود ۴۱٫۵ میلیارد دلار بوده‌است. این آمار نشان دهنده به ترتیب کاهش ۱۶٫۱ و ۲۲٫۵ درصدی قیمت دلاری صادرات و واردات کشور نسبت به مدت مشابه سال گذشته است.

۱

همچنین تجارت خارجی غیر نفتی کشورمان در سال ۱۳۹۴ با احتساب میعانات گازی، با تراز تجاری مثبت ۹۱۶ میلیون دلاریهمراه بوده که نسبت به سال ۱۳۹۳ بهبود قابل توجهی را نشان می‌دهد.

صادرات ۴۲٫۴ میلیارد دلاری کشور در سال گذشته در حالی محقق شده که در این مدت صادرات میعانات گازی ۶٫۷ میلیارد دلار و صادرات محصولات پتروشیمی و سایر محصولات ۳۵٫۷ میلیارد دلار بوده است.

۲

در سال ۱۳۹۴ متوسط قیمت دلاری هر تن کالای صادراتی غیرنفتی بدون احتساب میعانات گازی، ۴۶۱ دلار بوده است که نسبت به سال ۱۳۹۳، ۳ درصد افزایش داشته و همچنین هر تن کالای وارداتی با متوسط قیمت دلاری ۱۱۸۳ دلار وارد کشور شده است که نسبت به سال گذشته، ۵ درصد کاهش یافته است.

در سال ۱۳۹۴ در بین کالاهای صادراتی غیرنفتی(بدون احتساب میعانات گازی) محصولاتی چون «گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی شکل مایع شده» با ۱٫۵۷ میلیارد دلار، «پروپان مایع شده» با ۱٫۴۲ میلیارد دلار و «قیرنفت» با ۱٫۲۴ میلیارد دلار ۳ کالای عمده‌ی صادراتی ایران هستند. عمده محصولات صادراتی ایران عمدتا محصولات پتروشیمی و با فرآوری نه چندان بالای نفت و گاز هستند که به عنوان محصولات میانی در صنایع دیگر به کار گرفته می‌شوند.

عمده محصولات وارداتی کشور نیز محصولاتی چون «ذرت دامی» با ۱٫۴۱ میلیارد دلار، «گندم خوراکی» با ۸۶۷ میلیون دلار، «دانه سویا» با ۷۲۸ میلیون دلار، «برنج» با ۶۸۰ میلیون دلار و «کنجاله سویا» با ۶۷۲ میلیون دلار هستند. عمده محصولات وارداتی کشور را محصولات غذایی اساسی تشکیل داده‌اند.

در سال ۱۳۹۴ کشورهای چین، عراق، امارات، افغانستان و هند عمده‌ترین مشتری‌های کالاهای ایرانی بوده‌اند و مبادی عمده وارداتی محصولات ایران، کشورهای چین، امارات، کره جنوبی، ترکیه و سوئیس بوده‌اند. در جداول زیر ۵ کشور اصلی مقاصد صادراتی و ۵ کشور اصلی مبادی وارداتی ایران نشان داده شده است.

۳

۴

متاسفانه گمرک هنوز آمار دقیق و تفکیکی از تجارت خارجی ایران در سال گذشته را در اختیار عموم قرار نداده و تنها به اعلام مجموع میزان واردات و صادرات و کالاها و کشورهای عمده طرف معامله اکتفا کرده است. چنانچه اطلاعات جزئی تجارت خارجی ایران در سال گذشته در دسترس باشد به نحو بهتری می‌توان در خصوص دلایل کاهش میزان صادرات و واردات کشور سخن گفت، اما با اینحال با توجه به آمار منتشر شده و همچنین آمارهای تفکیکی ماه‌های قبل گمرک، برخی نکات قابل استخراج است که حائز اهمیت هستند:

  1. میزان صادرات غیرنفتی کشور با هدفگذاری که در ابتدای سال برای آن درنظر گرفته شده بود فاصله زیادی دارد و میزان تحقق یافته کمتر از ۷۰ درصد میزان هدفگذاری شده بوده است.۱۲۳۴۵۶۷۸
  2. علت اصلی کاهش میزان صادرات غیر نفتی کشور کاهش قیمت جهانی نفت و محصولات وابسته به آن است. در واقع بخش زیادی از میزان صادرات غیرنفتی کشور را میعانات گازی و محصولات ابتدایی حاصل از نفت و گاز تشکیل می‌دهند که کاهش قیمت آن‌ها موجب کاهش میزان صادرات ایران از نظر قیمتی شده است. به عنوان نمونه کاهش ۵۲ درصدی صادرات میعانات گازی به تنهایی سهمی ۷٫۳ میلیارد دلاری در کاهش ۸٫۱ میلیارد دلاری صادرات غیرنفتی داشته است.
  3. این مسئله که با کاهش قیمت جهانی حامل‌های انرژی میزان صادرات غیرنفتی کشور تا این حد تحت تأثیر قرار بگیرد نشان دهنده وابستگی صادرات غیرنفتی کشور به نفت و فرآورده‌های آن است و در واقع بخش عمده صادرات غیرنفتی کشورمان را نیز فرآورده‌های نفتی با فرآوری پایین و مواد خام تشکیل داده است.
  4. کاهش صادرات کشور عمدتا در صادرات به کشور چین بوده که مشتری اصلی محصولات خام و با فرآوری پایین ایرانی است. در واقع علت اصلی کاهش قیمتی صادرات ایران به چین کاهش قیمت محصولاتی چون «پروپان مایع شده»، «بوتان مایع شده»، «پلی اتیلن» و «متانول» است. آمارها نشان می‌دهد میزان صادرات این محصولات ایران به کشور چین از نظر وزنی با افزایش نیز همراه بوده ولی از نظر قیمتی با کاهشی چشمگیر مواجه شده که علت آن کاهش قیمت جهانی این محصولات است. اما علت کاهش کلی میزان صادرات ایران به چین از نظر وزنی نیز کاهش چشمگیر میزان صادرات «سنگ آهن» به این کشور است که موجب شده در مجموع صادرات ایران به چین از نظر وزنی نیز با کاهش همراه شود.
  5. در مورد آمار صادرات به دیگر کشورها نیز عمدتا میزان صادرات از نظر وزنی و از نظر دلاری افزایش یافته است. کشور صادرات به کشور امارات عمدتا شامل محصولات خام و کم فرآوری شده نفت و گاز بوده و به همین دلیل از نظر وزنی افزایش بسیار بیشتری داشته است. صادرات به کشور عراق نیز به دلایلی از قبیل افزایش تعرفه واردات این کشور با اندکی کاهش مواجه شده است.
  6. واردات ایران در سال گذشته با کاهشی چشمگیر مواجه شده است که در نتیجه‌ی آن با وجود کاهش میزان صادرات، تراز تجاری غیرنفتی کشور پس از سال‌ها مثبت شده‌است. از دلایل اصلی کاهش میزان واردات کشور میتوان به مسائلی از قبیل کاهش چشمگیر واردات برخی محصولات کشاورزی چون گندم، برنج و شکر، کاهش قیمت جهانی محصولات مرتبط با نفت و گاز و همچنین محصولات کشاورزی و همچنین انتظار بازار برای اجرایی شدن توافق هسته‌ای و در نتیجه کاهش دلار و قیمت کالاهای وارداتی اشاره کرد.
  7. یکی از بخش‌های اصلی که با کاهش واردات همراه بوده است، میزان واردات خودرو است. طبق آمار گمرک در سال گذشته میزان واردات خودرو با ۴۲٫۸ درصد کاهش از نظر دلاری، یکی از دلایل اصلی کاهش میزان واردات کشور بوده است. علت کاهش میزان واردات خودرو بنابر نظر برخی کارشناسان انتظار بازار برای کاهش قیمت و همچنین تسهیل شرایط واردات خودرو بوده و چنانچه روند واردات خودرو در سال جاری تسهیل شود، میزان واردات خودرو در سال جدید جهشی چشمگیر خواهد داشت.۶
  8. میزان واردات ایران تقریبا از تمامی کشورهای طرف معامله، به استثناء برخی معدود از کشورهای چون سوئیس و فرانسه، با کاهش مواجه بوده است. این مسئله نشان از آن دارد که کاهش واردات تقریبا در تمامی کشورهای طرف معامله نمود داشته است.
  9. در نهایت می‌توان گفت مثبت شدن تراز تجاری کشور گرچه دستاوردی مناسب است، اما اولا کاهش چشمگیر میزان صادرات کشور در اثر تأثیرپذیری از کاهش قیمت نفت موضوعی به شدت نگران کننده است که نشان از وابسته به نفت بودن صادرات غیرنفتی کشور دارد. همچنین مثبت بودن تراز تجاری کشور زمانی قابل اتکا خواهد بود که در چند سال متوالی تکرار شود و نه اینکه در یک سال و در زمان انتظار بازار برای اجرا شدن توافق هسته‌ای رخ داده باشد.
تلگر

برچسب‌ها:

چهره‌

    دیدگاه تازه‌ای بنویسید: