۱۵ فروردین ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۱۱

چند و چون کاهش شتاب رشد علمی کشور؛ آیا دولت در نقشه جامع علمی دست خواهد برد؟

چندی پیش دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت نقشه جامع علمی کشور ممکن است بازنگری شود. این مسئله در کنار کاهش شتاب رشد علمی کشور، برخی رسانه‌ها را برآن داشت تا ایجاد تغییر در نقشه جامع علمی کشور را حربه دولت برای جبران عقب ماندگی از اهداف علمی کشور عنوان کنند.

رشد علمیبه گزارش عیارآنلاین، سال ۹۴ سالی بود که کاهش حمایتهای مالی از استادان و دانشجویان دکتری برای شرکت در مجامع علمی بین‌المللی و انتشار مقالات علمی،‌ در قالب کاهش شتاب رشد علمی کشور در آمارهای جهانی و منطقه ای خود را نشان داد. موضوعی که نیمه دوم سال گذشته مورد توجه شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز قرار گرفت. کبگانیان، دبیر ستاد راهبردی نقشه جامع علمی کشور در این زمینه اظهار داشت: «بررسی روند پیشرفت علمی کشور در شورای انقلاب فرهنگی در دستور گذاشته شد. به هر حال، در چند سال اخیر مقدار این شتاب کند شده است و اگر این روند تداوم پیدا کند، قطعاً در سرعت و حجم تولیدات علمی در هر سال اثر خواهد گذاشت.»

گذشته از کاهش شتاب تولید مقالات علمی، پیشرفت بسیاری از پروژه‌های کلان علم و فناوری کشور در یکی، دو سال اخیر کند شده است. احمدی لاشکی، عضو ناظر مجلس در شورای عالی عتف با اعلام این مطلب، افزود: «ما در حوزه های پژوهشی یک زمانی اعتبار خوبی گذاشتیم. در شورای عالی عتف پروژه هایی که مصوب شد، پروژه های قابل اتکایی بود و محسوس بود که می‌شود با گذاشتن اعتبار، پروژه های علمی جدیدی در کشور تعریف کرد. متاسفانه با توجه به شرایط تحریم و مشکلات مالی کشور، اعتبارات خیلی پایین آمد و در نتیجه، پروژه ها هم تقلیل پیدا کرد. در حال حاضر، فضا فضای خوبی نیست و در مدت اخیر، متاسفانه به جهت تنگاههای اقتصادی نتوانستیم اعتبارات لازم را برای پروژه های علمی کشور در نظر بگیریم. به همین خاطر، قدری از رشد علمی عقب ماندیم.»

در پاسخ به نگرانیها از کاهش بودجه پژوهش در سالهای اخیر، سازمان مدیریت و برنامه ریزی دولت از برنامه ریزی برای افزایش بودجه پژوهش در سال ۹۵ و در برنامه ششم توسعه خبر داده است. واعظ مهدوی، معاون علمی فرهنگی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در این خصوص گفت: «ما تا سال ۱۴۰۰، بایستی اعتبارات پژوهشی کشور را به ۴ درصد تولید ناخالص داخلی برسانیم. در سال ۹۵، تلاش ما این است که ۰٫۴۷ درصد فعلی را به یک درصد ارتقا دهیم و تا پایان برنامه ششم، ان‌شاءالله به ۲ درصد خواهد رسید؛ یعنی اعتبار دولتی به ۲ درصد و یک درصد هم با توجه به سیاستهای تشویقی که انتخاب خواهد شد، توسط بخش غیردولتی برای تحقیقات هزینه خواهد شد؛ بنابراین امیدواریم در طول برنامه ششم توسعه،  بتوانیم بودجه پژوهشی کشور را به ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی برسانیم.»

با وجود اقدام دولت برای افزایش بودجه های پژوهشی، برخی رسانه ها ابراز نگرانی کردند که دولت برای کاهش نمود عقب ماندنش از زمان بندی نقشه جامع علمی کشور همزمان با اختصاص بودجه به تغییر این نقشه اقدام خواهد کرد. زاهدی، رئیس کمسیون علوم و تحقیقات مجلس  و عضو حقوقی ستاد راهبردی پیشبرد نقشه جامع علمی کشور در ردّ این شایعه، اظهار داشت: «نقشه جامع علمی کشور به این راحتی تغییر نمی‌کند، چراکه سناریوهای مختلفی با توجه به مقتضیات زمانی و منطقه ای، شرایط اقتصادی درآن دیده شده  و لذا لزومی به تغییرش نیست. نقشه جامع علمی کشور در واقع چراغ راهنماست برای رسیدن به هدفی که در چشم‌انداز طراحی شده است؛ پس تغییر نمی‌کند، اما در برخی از اسناد مختلف دیگری که در شورای عالی انقلاب فرهنگی تهیه شده است، ممکن است تغییراتی ایجاد شود که ربطی به خود نقشه جامع علمی کشور ندارد؛ به عنوان مثال، سند هوا-فضا یا نانو-تکنولوژی یا محیط زیست، ممکن است که برخی از این اسناد به لحاظ شرایط به گونه ای باشد که نیاز به تغییراتی داشته باشد.»

گرچه کمی بودجه اختصاص یافته به امر پژوهش و توسعه فناوری کشور متهم نخست کاهش رشد علمی و بر زمین ماندن پروژه های کلان ملی شناخته شده، اما بی تردید مدیریت درست منابع از یک سو و مدیریت آموزشهای پایه در دوران مدرسه موارد کم‌تر دیده شده‌ایست که برای تحقق نقشه جامع علمی کشور نباید از دید مدیران و برنامه ریزان مغفول بماند.

منبع: پیک بامدادی

۲

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: