۱۷ اسفند ۱۳۹۴ ساعت ۱۴:۲۴

وضعیت تولید دانش و نظام رتبه بندی دانشگاه ها

در نشستی که با موضوع رتبه بندی دانشگاهها در دانشگاه علامه برگزار شد، اکثر سخنرانان معتقد بودند فرآیند رتبه بندی در راستای کیفی سازی آموزش کمکی نمی‌کند. در مقابل دکتر خورسند یکی از اساتید دانشگاه علامه تنها کسی بود که پیوستن به این سیستم را لازمه بین المللی سازی و افزایش کیفیت دانست.

به گزارش عیارآنلاین، خلاصه مهمترین مباحث مطرح شده در نشست بررسی نظام رتبه بندی دانشگاه ها، در جدول زیر قابل مشاهده است:

رتبه بندی نهایی

مشروح مباحث مطرح شده در این نشست را در ادامه می خوانید:

چهارشنبه ۱۲ اسفند ۹۴ در محل نشستی با موضوع وضعیت تولید دانش و نظام رتبه بندی دانشگاه ها در محل دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. در این نشست که با حضور ۵ استاد دانشگاه و جمعی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی برگزار شد اکثر سخنرانان معتقد بودند فرآیند رتبه بندی در راستای کیفی سازی آموزش کمکی نمی‌کند. در مقابل دکتر خورسند یکی از اساتید دانشگاه علامه تنها کسی بود که پیوستن به این سیستم را لازمه بین المللی سازی و افزایش کیفیت دانست. شایان ذکر است ایشان تحقیق جامعی نیز پیرامون این نظام ها انجام داده است.

 

دکتر عباس بازرگان (عضو هیأت علمی استاد دانشگاه تهران)

رتبه بندی دانشگاه‌ها بهترین راه برای بهبود کیفیت نیست و طی ۳۰ سال گذشته هر وزیری آمده برای اینکار برنامه ریزی کرده ولی ما نظرش را تغییر دادیم. رتبه بندی طبق یک مدل و با لحاظ متغیرهایی وضعیت دانشگاه را می‌سنجد و عدد استخراج می‌کند. برای اینکار به تطابق وضعیت موجود با استانداردها نیاز داریم منتها نه در ایران استانداردی موجود است و نه در سطح جهان!

باید به تعاریف مشترکی برسیم. اهداف دانشگاه چیست؟ انتظارات آموزش عالی و جامعه از دانشگاه چیست؟ کیفیت آموزش عالی چیست؟ اما رتبه بندی در دنیا با یک رگرسیون ساده انجام می‌شود.

Y=A0+A0X1+A2X2+….+AkXk

ایرادات وارد بر این روش:

  1. متغیرها کاملا اختیاری است و هر سازمانی در دنیا به زعم خود این کار را کرده است.

برای مثال رتبه بندی های معروفی همچونTIMS روزنامه ای است که در هر نوبت انتشار نتایج رتبه بندی فروش روزنامه خود را افزایش می‌دهد. همچنین رتبه بندی شانگهای با هدف مطرح ساختن دانشگاه های چین در عرصه بین الملل طراحی شده است.

  1. ضرایب A کاملا اختیاری است.
  2. وزن دهی به متغیرها اختیاری است.
  3. اعتبار آماری آنها مورد تردید است.

در نتیجه اینگونه رتبه بندی علمی و قابل استناد نخواهد بود و صرفا جنبه تبلیغاتی دارد.

ضرورت رتبه بندی:

  1. بین‌المللی شدن
  2. آموزش فرامرزی

(عراق اعلام کرده در صورتی به ایران دانشجو میفرستد که دانشگاه های ما رتبه مناسبی در رتبه‌بندی‌های جهانی داشته باشند.)

راهکار پیشنهادی:

می‌توان نسبت به دانشگاه های برتر کشور رویکردی جداگانه‌ای جهت بهبود رتبه آنها داشت. در حقیقت دانشگاه ها را دسته بندی کرد.

جمع بندی:

رتبه بندی به بهبود کیفیت هیچ کمکی نمی‌کند.

 

دکتر محمد امین قانعی راد (عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور)

مدل های رتبه بندی رایج در دنیا علمی و عینی نیست و صرفا ذهنی، ایدئولوژیک و وابسته به قدرت است.

چهار نیرو همواره با دانشگاه در ستیز هستند:

  1. دانشمندان و اهل علم
  2. دولت و بروکراسی و دیوان سالاری
  3. جامعه
  4. بازار

متاسفانه این چهار نیرو در ایران کاملا مورد غفلت و در دنیا نیز کم و بیش فراموش شده است. باید به این اندیشید که دانشگاه تا چه حد توانسته است مسائل جامعه را حل کند و مدلی ارائه دهد. تاثیر گذاری اجتماعی و دانشگاه مدنی چه می‌شود؟

سرپرست ISC گفته است دانشگاه باید علمی تولید کند که به نوآوری و دنیای تجارت کمک کند. پس خرد چه می‌شود؟ محیط زیست چه می‌شود؟ پایداری اجتماعی چه می‌شود؟رابطه دولت ملت چه می‌شود؟ اصلا وظیفه دانشگاه چیست؟

در ۸۰۰ دانشگاه برتر دنیا ۸ دانشگاه داریم(علم و صنعت، امیرکبیر، شهید بهشتی، علوم پزشکی تهران، شریف، صنعتی اصفهان، خواجه نصیر و علامه). این ۸ تا اصلا دانشگاه نیستند! کالج هستند. دانشگاه باید همه رشته ها را در کنار هم داشته باشد تا این ها با هم رابطه معرفتی پیدا کنند و تاثیر گذار روی اجتماع شوند. لذا رتبه بندی ها سبب می‌شود ما سایر دانشگاه ها را هم با این مدل می‌سازیم در حالیکه این‌ها تقلیل یافته دانشگاه است.

اگر به معیارهای رتبه بندی ISC توجه کنید علوم انسانی و شهرستانی ها هیچ جایگاهی نخواهند داشت. به همین دلیل در رتبه بندی پژوهشگاه‌های داخل کشور پژوهشگاه فلسفه و علوم انسانی رتبه آخر شد و علوم بنیادی رتبه اول را کسب کرد. چرا که پژوهشگاه علوم بنیادی بنگاه تولید مقاله است. نظام های رتبه بندی، دانش جدیدی نمی‌سازد ونگاه بازاری به دانشگاه دارد.

هدف دولت از رتبه بندی پول ندادن به دانشگاه ها و کسب درآمد اختصاصی توسط آنهاست. چرا که در آمد اختصاصی را هم به عنوان شاخص امتیاز دهی منظور کرده است. برای کیفی سازی رتبه بندی کارگر نیست بلکه باید کمیت را کاهش داد؛ با تعطیلی پیام نور و آزاد و کاهش تعداد مقالات بین المللی. از نظر من اعتبار سنجی از رتبه بندی مهم تر است.

 

دکتر احمدوند (عضو هیات علمی و معاون پژوهشی دانشگاه علامه طباطبایی)

وزارت علوم گفته است بودجه را طبق رتبه بندی می‌دهد و ما ناچار به این دام افتاده ایم. شما هم برای این مسئله به جای انتقاد راه حل بدهید.

 

دکتر آراسته (عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی)

توسعه علمی را می توان در حلقه بودجه، بهره‌وری و عملکرد محصور کرد. بودجه سرانه آموزشی در ایران چه در آموزش و پرورش و چه در آموزش عالی نسبت به سایر کشور های دنیا بسیار اندک است. در آمد اساتید و معلمان هم ناچیز است. با این حجم سرمایه‌گذاری همین تولیدات علمی هم برای ما زیاد است! چرا که در طول ۱۰۰ سال گذشته آموزش عالی اولویت اول در ایران نبوده است. اوضاع بودجه پژوهشی هم در ایران بیانگر این موضوع است.

از طرفی در ایران مقاله محوری حاکم است. در حالیکه در درجه اول بایستی پرورش دانشجو و در درجه دوم بهبود زندگی مردم هدف قرار گیرد.

دومین عامل بعد از بودجه، بهره‌وری است. رئیس انجمن بهره‌وری ایران میانگین بهره‌وری دنیا را ۴ برابر بهره وری ایران خوانده است و رشد بهره وری ۹۰-۹۳ ایران منفی بوده است.

به نظر من رتبه بندی، کسب و کار و تجارت است و در حال حاضر مسئولان ما هوس رتبه بندی دارند!

 

راهکار پیشنهادی:

به جای رتبه بندی دانشگاه ها در میان گروه های آموزشی و یا دانشکده ها رتبه بندی کنیم. این کار موجب افزایش مسئولیت پذیری و پاسخ گویی می شود.  به عنوان اولین کار باید دنبال پول و بودجه برویم.

 

دکتر خورسندی (عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی)

سال ۱۹۱۰ آمریکا اولین رتبه بندی را ارائه داد. در حال حاضر هم رتبه بندی های مطرح در دنیا عبارتند از: شانگهای، تایمز، QS و لیدن. این نظام ها با ایراداتی مواجه هستند که از جمله آن ها می توان به این موارد اشاره کرد:

  1. مغفول ماندن مقالات و ارجاع‌های غیر انگلیسی زبان
  2. تمرکز بیش از حد روی علوم سخت (غفلت از علوم نرم و انسانی)
  3. تمرکز نامتوازن بر پژوهش
  4. غفلت از کیفیت آموزش
  5. تاکید بر دو شاخص پرستیژ آکادمیک و نتایج نظر سنجی‌ها (بجز نظام لیدن)
  6. سوگیری آکادمیک به نفع دانشگاه های جامع
  7. رتبه بندی در جهت تقویت دانشگاه های سوپرلیگ
  8. عدم توانایی در بازتاب وضعیت اقتصادی دانشگاه ها

 

تحلیل وضعیت موجود:

  1. رتبه بندی ها واقعی است و دروغ نمی‌گویند.
  2. برای مدیریت دانشگاه ها استرس زا هستند. (به همین علت حقوق روسای دانشگاه چند برابر اساتید است)
  3. بر ذائقه دانشجویان و خانواده های آنها اثر گذار است.
  4. جهانی شدن اقتصاد بازار به گسترش رتبه بندی ها کمک کرده است.
  5. موجب ظهور پدیده بازار جهانی آموزش عالی شده است.

جایگاه ایران:

  1. محروم و مغموم بودن ایران در این بین
  2. بی تفاوتی (دانشگاه ها برنامه ای برای بین المللی شدن ندارند)
  3. تاخر سازمانی دانشگاه های ایران
  4. پیچیدگی شرایط و موانع امتناع

 

ضرورت توجه دانشگاه های ایران به رتبه بندی ها

  1. اگرچه رتبه‌بندی اثر مستقیم ندارد اما با توجه با استاندارد ها و شاخص ها و نزدیک شدن به آنها در کیفی شدن نقش موثری ایفا می‌کند.
  2. اهمیت سیاست بین‌المللی سازی
  3. موجب ایجاد تعادل در مهاجرت و سرمایه انسانی می‌شود. (علاوه بر این بازگشت نخبگان هم خواهیم داشت.)

 

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: