چهارمین شماره خبرتاک منتشر شد

یکپارچه‌­سازی مدیریت پیش­‌دبستانی؛ از تصمیم تا اجرا

در چهارمین شماره از خبرتاک (خبرنامه تربیت اَوان کودکی) مهمترین تحولات ماه‌های اخیر در جهت تحقق مدیریت یکپارچه نه چندان موفق آموزش پیش‌دبستانی، وضعیت آماری کودکان تحت پوشش، نظارت بر مراکز پیش‌دبستانی، وضعیت مربیان پیش‌دبستانی و عدالت آموزشی بررسی شده است.

به گزارش عیارآنلاین، در چهارمین شماره از خبرتاک (خبرنامه تربیت اَوان کودکی) مهمترین تحولات ماه‌های اخیر در جهت تحقق مدیریت یکپارچه نه چندان موفق آموزش پیش‌دبستانی، وضعیت آماری کودکان تحت پوشش، نظارت بر مراکز پیش‌دبستانی، وضعیت مربیان پیش‌دبستانی و عدالت آموزشی بررسی شده است.

«افزایش پوشش آموزش پیش دبستانی» یا «شفافیت و یکپارچه‌شدن آمارها»؟

با مصوبه اخیر معاونت حقوقی ریاست جمهوری، مراکز پیش‌دبستانی به صورت یکپارچه توسط وزارت آموزش و پرورش مدیریت خواهد شد و این وزارتخانه تنها متولی صدور مجوز مراکز مذکور خواهد بود. در همین راستا، دکتر فضلی از توافق وزارت آموزش و پرورش با سازمان بهزیستی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خبر داد؛ هر چند برخی از اظهارنظرهای مسئولین بهزیستی با اعمال این مدیریت یکپارچه هماهنگی ندارد [۱].

با قرار گرفتن مراکز ارائه دهنده آموزش پیش‌دبستانی زیر نظر وزارت آموزش و پرورش و ثبت اطلاعات آن‌ها در سامانه مدارس غیردولتی، آمار دقیق‌تری از میزان پوشش این دوره قابل ارائه است. یکی از نکات قابل تأمل این است که مسئولین آموزش و پرورش با افزودن آمار کودکان تحت پوشش مراکز مذکور به تعداد نوآموزان مراکز خود، از آن به عنوان افزایش پوشش آموزش پیش‌دبستانی یاد می‌کنند، چنانکه بنا به اعلام مسئولین امر میزان پوشش پیش‌دبستانی از ۵۳٫۶ درصد در آذر ۹۴، به ۵۵٫۴ درصد در دی ۹۴ رسیده است.

نرم‌افزار نظارت جامع؛ مشکل نظارت حل می‌شود؟

یکی از دلایل نابسامانی‌های خدمات دوره پیش‌دبستانی، عدم وجود نظارت کافی بر مراکزی است که به ارائه خدمات مذکور می‌پردازند. در همین راستا، وزارت آموزش و پرورش تلاش نموده است تا با طراحی نرم‌افزار نظارت جامع بر مراکز پیش‌دبستانی این خلأ را رفع نماید. به گفته مدیرکل آموزش دبستانی آموزش و پرورش این نرم­فزار با ایجاد ارتباط مستمر با استان، منطقه، شهر، دهستان و کلاس، قرار است همه آموزش­های ارائه شده در سطح پیش­دبستانی را مورد رصد قرار دهد و مربیان نیز می­توانند از مزایای ارتباط با ستاد بهره­مند شوند.

هر چند توضیح دقیق‌تری درباره این سامانه و نحوه اعمال نظارت از طریق آن ارائه نشده است، اما اجمالاً به نظر می‌رسد که کارکرد اصلی آن، گردآوری اطلاعاتی است که از سوی مدارس ثبت می‌شود. در صورت صحت این امر، ادعای نظارت جامع بر مراکز مذکور نزدیک به واقع نیست و وجوه مهمی همچون مسایل تربیتی که در مرکز پیش‌دبستانی در جریان است، از دامنه این سامانه بیرون خواهند ماند؛ هر چند این اقدام می‌تواند یک گام در راستای اعمال نظارت باشد. لذا باید منتظر ماند تا میزان کارآمدی این سامانه و تناسبش با ادعای مطرح شده در معرض ارزیابی کارشناسان قرار گیرد.

۹۰ درصد مربیان پیش‌­دبستانی در بخش غیردولتی

بنا به اعلام دکتر فضلی، مدیرکل آموزش پیش‌دبستانی وزارت آموزش و پرورش، در حال حاضر، از ۳۹ هزار مربی پیش‌دبستانی در سطح کشور، ۹۰ درصد در فضاهای غیردولتی کار می‌کنند. به گفته وی «مربیان پیش‌دبستانی نباید به استخدام دولتی امیدوار باشند، اما می‌توانند با شرکت در کلاس‌های آزاد دانشگاه فرهنگیان، هویت‌دار شوند و کارت مربیگری دریافت کنند».

با توجه به توضیحات وی، بر اساس طرح مذکور مربیان پیش‌دبستانی طی سه سطح درجه‌بندی می‌شوند. مربیان درجه یک علاوه بر مربی‌گری می‌توانند در کمیته تولید محتوای پیش‌دبستانی عضو شده و در صورت تقاضا برای راه‌اندازی پیش‌دبستانی، در اولویت باشند. در عین حال، مربیان درجه سه کسانی هستند که از حداقل شروط مورد نیاز برای مربی‌گری برخوردارند.

با توجه به عدم تعهد دولت برای استخدام مربیان پیش‌دبستانی، امنیت شغلی این دسته از فعالان تعلیم و تربیت با تهدید رو به رو خواهد بود. هر چند راه اصلی مواجهه با این چالش استخدام آن‌ها در آموزش و پرورش نیست، اما لازم است وزارت آموزش و پرورش تدابیر لازم برای ارتقای هر چه بیشتر انگیزه مربیان پیش‌دبستانی را بیاندیشد.

ملزم شدن مراکز پیش‌دبستانی غیردولتی به استفاده از مربیان آموزش دیده و درجه‌بندی شده یکی از این مقدمات است. در عین حال دوره‌های پیش‌بینی شده در دانشگاه فرهنگیان به لحاظ کیفی باید آنچنان باشد که هم مربیان مشتاق به حضور در آن‌ها برای افزایش دانش و مهارت خود باشند و هم مراکز برای جذب این افراد رغبت داشته باشند. نکته قابل تأمل اینکه بسیاری از مهدکودک‌ها و مراکز پیش‌دبستانی دوره‌های برگزار شده توسط بهزیستی و مراکز دانشگاهی را برای مربی‌گری کافی نمی‌دانند. از این رو به نظر می‌رسد در طراحی دوره‌های دانشگاه فرهنگیان ویژه مربیان پیش‌دبستانی، لازم است دوره‌های فعلی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گیرد تا نقاظ ضعف آن‌ها تکرار نگردد.

مناطق محروم و دوزبانه در اولویت آموزش پیش‌دبستانی

به اذعان کارشناسان، شرکت در آموزش­های دوره پیش­دبستانی و تفاوت دوره‌های مذکور باعث تفاوت توانمندی‌های دانش‌آموزان در ورود به مقطع اول دبستان می‌شود. بنا به دیدگاه این عده، نوآموزانی که دوره پیش‌دبستانی را به ویژه در مراکز با کیفیت گذرانده‌اند، نسبت به دیگران موفق‌تر هستند.

در همین راستا، تفاوت کودکان مناطق مختلف در دسترسی به این نوع خدمات را نوعی بی‌عدالتی می‌دانند. یکی از راهکارهای کاهش یا رفع این بی‌عدالتی این است که به ویژه برای کودکان مناطق محروم و دوزبانه در مراکز پیش‌دبستانی فرصتی فراهم کنیم تا بعد از ورود به دبستان، بتوانند در سطحی برابر با سایرین قرار گیرند [۲].

دکتر فضلی، مدیرکل آموزش پیش‌دبستانی وزارت آموزش و پرورش، درباره گسترش مراکز پیش­دبستانی در مناطق محروم اظهار نمود: «کشور از نظر ضریب محرومیت دسته­بندی شده و محروم­ترین نقاط کشور مشخص شده است تا بتوان کودکان این مناطق را با هزینه دولت از دوره پیش­دبستانی بهره­مند ساخت». به گفته وی، در سال ۹۳، ۲۶ هزار نوآموز پیش­دبستانی در روستاهای کم جمعیت در کلاس­های چندپایه شرکت کرده­اند و با زبان و واژه­های فارسی، رنگ­ها و محیط مدرسه آشنا شده‌اند.

گرچه گسترش مراکز پیش­دبستانی در مناطق محروم امری مثبت تلقی می­شود، صرف تأکید بر حضور کودکان در مراکز پیش‌دبستانی بدون تضمین کیفیت این دوره‌ها آسیب‌زا خواهد بود. به عبارت دیگر در صورت فراهم نبودن زیرساخت‌های لازم ممکن است این روش به یک سال زودتر به مدرسه رفتن کودکان مناطق محروم منجر شود.

پانوشت‌ها:

[۱]. در همین حال دکتر مسعودی فرید، معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، گویا با دیدگاهی نه چندان هماهنگ با این یکپارچه‌سازی، این نکته را مطرح نمود که دولت با هدف توجه به کودکان مناطق محروم و مرزی باید روی روستامهدهای زیرمجموعه سازمان بهزیستی سرمایه‌گذاری ویژه‌ای نماید و اظهار نمود: «برای ما بسیار مهم است که هر کودکی از هر قومیتی در سن پیش از دبستان با حضور در مهدهای کودک، مفاهیم و محتواهای آموزشی را که شامل سبک زندگی، مهارت زندگی، دوری و نزدیکی، کوچکی و بزرگی و… می‌شوند، به طور کامل فراگیرد».

[۲]. در راهکار ۵-۱ سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بر گسترش دوره پیش‌دبستانی به‌ویژه در مناطق محروم تأکید شده است.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: