موافقان و مخالفان مدارس غیردولتی چه می گویند؟

تاسیس مدارس غیردولتی که یکی از بسترهای مهم مشارکت اقشار جامعه در آموزش و پرورش به شمار می‌رود همواره محل بحث‌های موافقان و مخالفان بوده است. در این گزارش ضمن اشاره به تاریخچه این مدارس در کشور، به دیدگاه های مختلف در این زمینه پرداخته شده است.

دانش آموز_ مدارس غیردولتیبه گزارش عیارآنلاین، در دنیای امروز آموزش و پرورش در مقام یکی از ارکان اصلی توسعه حائز اهمیت است. در واقع مدارس در هرجامعه مزارعی هستند که نهال آینده در آن کاشته می شود و رشد می کند و همین موضوع بر اهمیت مدارس به مثابه بستر توسعه و تعالی هر جامعه صحه می گذارد.

چنین است که کشیدن این بار امانت و برعهده گرفتن این مسئولیت خطیر به تنهایی از عهده دولت خارج است و مشارکت همه اقشار جامعه را طلب می کند و تاسیس و توسعه مدارس غیردولتی گامی است در این راه دشوار که صرفه جویی در هزینه های دولتی تنها یکی از انگیزه های راه اندازی این مدارس است. فراتر از بار مالی، مشارکت مردم در ارائه خدمات آموزشی و تربیتی انگیزه ای در تقسیم این امانت گران است.

نگاهی به تاریخچه مدارس غیردولتی در ایران

سابقه مدارس غیردولتی در ایران، به قبل از انقلاب باز می‌گردد. بعد از دوره ده ساله تعطیلی این مدارس در ابتدای انقلاب، مدارس غیردولتی از سال ۱۳۶۸ با عنوان «غیرانتفاعی» دوباره به نظام آموزشی ایران بازگشتند. مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۶۷، آیین نامه اجرایی قانون تأسیس مدارس غیر انتفاعی و در تیرماه ۱۳۶۷ طرح تشکیل مدارس غیرانتفاعی را تصویب کرد و اولین مدارس غیر انتفاعی پس از انقلاب از سال تحصیلی ۶۹-۶۸ فعالیت خود را آغاز کردند که تا به امروز ادامه داشته است.

مطابق این قانون منظور از غیر انتفاعی بودن آنست که درآمد حاصله صرفاً صرف هزینه های جاری و توسعه آتی مدارس گردد. همچنین در ماده ۲ این قانون آمده است: مدارس غیر انتفاعی در هر یک از دوره های زیر بوسیله اشخاص حقیقی یا حقوقی تاسیس خواهد شد: الف – کودکستان (آمادگی، سال ماقبل دبستان) / ب – ابتدایی / ج – راهنمایی تحصیلی / د- متوسطه شامل دبیرستانهای نظری و هنرستانها (در رشته های مختلف مصوب وزارت آموزش و پرورش) / هـ – آموزشگاههای آمادگی کنکور و کلاسهای تقویتی.

در دو سال اول اجرای آن ۲۰ واحد آموزشی حدودا ۳۰ هزار نفر دانش آموز را در سطح کشور تحت پوشش قرار داد .

هیئت وزیران در جلسه مورخ ۱۲/۱۰/۱۳۸۹ بنا به پیشنهاد شماره ۱۰/۵۰۶/۳۱۰ مورخ ۶/۲/۱۳۸۹ وزارت آموزش و پرورش و به استناد ماده (۴۱) قانون تأسیس و اداره مدارس، مراکز آموزشی و مراکز پرورشی غیردولتی ـ مصوب ۱۳۸۷ـ آیین‌نامه اجرایی قانون یاد شده را تصویب کرد.

سرانجام نمایندگان مجلس کشنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۴در جلسه علنی امروز با تصویب ماده واحده لایحه دائمی شدن قانون اصلاح قانون تاسیس مدارس غیر انتفاعی، این قانون را دائمی کردند.

آمار دانش آموزان مدارس غیردولتی در سال ۹۴ طبق اعلام رئیس سازمان مد‌‌ارس غیرد‌‌ولتی، مشارکت های مرد‌‌می و خانواد‌‌ه به عد‌‌د‌‌ یک میلیون و ۵۷۵ هزار و ۶۸۰ نفر رسید‌‌ه است که از افزایش ۲۳ د‌‌رصد‌‌ی جمعیت این مدارس د‌‌ر د‌‌ولت تد‌‌بیر و امید‌‌ خبر می د‌‌هد‌‌.

توسعه مدارس غیردولتی در دولت یازدهم

در دولت یازدهم که سیاست ها بر اساس تقویت بخش غیردولتی و استفاده از توان و اقدامات این بخش تعیین شده است، توسعه مدارس غیردولتی در دستور کار قرار گرفت.

آمار دانش آموزان مدارس غیردولتی در سال ۹۴ طبق اعلام رئیس سازمان مد‌‌ارس غیرد‌‌ولتی، مشارکت های مرد‌‌می و خانواد‌‌ه به عد‌‌د‌‌ یک میلیون و ۵۷۵ هزار و ۶۸۰ نفر رسید‌‌ه است که از افزایش ۲۳ د‌‌رصد‌‌ی جمعیت این مدارس د‌‌ر د‌‌ولت تد‌‌بیر و امید‌‌ خبر می د‌‌هد‌‌.

علی اصغر فانی وزیر آموزش و پرورش درخصوص توسعه بخش خصوصی در آموزش و پرورش گفته است:

«توسعه مشارکت‌ ها در آموزش وپرورش یک ضرورت بنیادین است یعنی آموزش وپرورش صرفا با تکیه بر بودجه دولتی نمی تواند به کیفیت بخشی برسد.»

وی همچنین ۳۱ مرداد ۱۳۹۴ در جمع اعضای شورای موسسان مدارس غیر دولتی با اشاره به اینکه روح حاکم بر سند تحول، کیفیت بخشی به تعلیم و تربیت و تحول آموزشی است، گفت: بخش غیر دولتی می تواند در کیفیت بخشی و توسعه عدالت آموزشی در نظام تعلیم و تربیت نقش مهمی ایفا کند.

فانی توسعه مشارکت ها در آموزش و پرورش، ارتقای مدیریت آموزشگاهی و تمرکز زدایی در آموزش و پرورش را از سیاست‌های این وزارتخانه در دولت یازدهم برشمرد و افزود: توسعه مشارکت به عنوان سیاست مدیریتی در آموزش و پرورش دنبال می شود.

چه دستگاهی بر مدارس غیردولتی نظارت می‌کند

وزیر آموزش و پرورش درخصوص نظارت بر مدارس غیردولتی گفت: مسائل آموزشی این مدارس نیز مانند دیگر مدارس برعهده معاونت های آموزش ابتدایی و متوسطه وزارت آموزش و پرورش است.

وی همچنین ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۴برنامه زنده نگاه یک در پاسخ به این پرسش که نحوه نظارت این وزارتخانه بر دریافت شهریه از سوی مدارس غیر دولتی چگونه است، گفت: در هر استان شورای نظارت بر مدارس غیر دولتی داریم و وزارت آموزش و پرورش شورای مرکزی نظارت هم دارد که بر عملکرد مدارس غیر دولتی نظارت می کند.

فانی افزود: تخلفات موسسات و دست اندرکاران مدارس غیردولتی بررسی و متناسب با تخلفات با آنها برخورد می شود و حتی تا لغو مجوز آنان نیز پیش می رود.

وزیر آموزش و پرورش شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۴ طی سخنانی یکی دیگر از فعالیت‌های مدارس غیر دولتی را در استفاده از فارغ التحصیلان دانشگاه‌ها برای تحصیل در این مدارس دانست و گفت: تعداد قابل توجهی از فارغ التحصیلان دانشگاهی در مدارس غیر دولتی مشغول به تدریس هستند که این کمک ویژه ای به اشتغال کشور نیز می‌کند. ساماندهی و بهسازی منابع انسانی، توسعه مشارکت در آموزش و پرورش، ارتقای مدیریت آموزشگاهی، عملیاتی کردن بودجه و تمرکز زدایی در آموزش و پرورش جزو سیاست‌های پنجگانه این وزارتخانه در دولت یازدهم است که توسعه مشارکت نه به عنوان یک حرکت پیش پا افتاده بلکه به عنوان سیاست مدیریتی در دولت یازدهم مطرح شده است و اساس ما این است که در این خصوص از سرمایه ملی در اجرای اصل ۳۰ قانون اساسی و توسعه آموزش و ایجاد عدالت آموزشی در راستای ارتقاء کیفیت آموزش نیز استفاده کنیم.

نظارت بر شهریه‌ها/ تعطیلی مدارس بی‌کیفیت

در سال ۹۴ بعد از شنیده شدن شایعاتی درخصوص اخذ شهریه های نجومی در مدارس غیرانتفاعی مرضیه گرد معاون وزیر و رئیس سازمان مدارس غیردولتی و مشارکت‌های مردمی و خانواده وزارت آموزش و پرورش در تاریخ ۲۱ خرداد با اشاره به نظارت و کنترل مداوم بر اخذ شهریه در مدارس غیردولتی گفت:‌ نرخ افزایش شهریه در شهر تهران حداقل ۲.۵ و حداکثر ۱۷.۵ درصد است.

وی در خصوص الگوی مدارس غیردولتی در تعیین شهریه‌ها اظهار داشت: الگوی شهریه در شورای نظارت بر مدارس غیردولتی تصویب شده و به مدارس اعلام شده است طبق این الگو فضا،‌معلم، سطح تحصیلات و کیفیت آموزشی و پرورشی جزو پارامترهای تعیین شهریه هستند.

گرد افزود: موسسان مدارس غیردولتی باید جزییات برنامه‌ها و فعالیت‌های فوق برنامه خود را متناسب با الگوی شهریه در نرم افزاری که امسال طراحی شده قرار دهند که این برنامه‌ها باید به تایید شورای نظارت استان‌ها برسد و با تایید شورای تعیین شهریه مناطق و ادارات کل، نرخ شهریه به مدارس ابلاغ می‌شود.

معاون وزیر آموزش و پرورش در تاریخ ۲ دی ۱۳۹۴درخصوص کیفیت بخشی در این مدارس گفت: کیفیت بخشی به آموزش در مدارس غیر دولتی استراتژی وزیر آموزش و پرورش است.

وی تاکید کرد: مدارس غیردولتی که میانگین نمرات دانش آموزان آنها غیرقابل قبول باشد، در سال آینده تعطیل می شود.

گرد با بیان اینکه مشتریان مدارس غیردولتی به دنبال کیفیت هستند و اگر این کیفیت را ببینند قطعا این مدارس را رها نخواهند کرد.

مخالفان مدارس غیردولتی چه می‌گویند؟

طی این سال‌ها تاسیس و توسعه مدارس غیردولتی با مخالفت عده ای نیز روبرو بوده است. بخشی از مخالفان در بیان علت مخالفت خود به عدم کیفیت آموزش در این مدارس اشاره می کنند و می گویند: کیفیت آموزش و پرورش مدارس غیردولتی نباید به قبولی در آزمون سراسری با مشخصات خاصش فروکاسته شود. حتی با فرض درست بودن آمار یاد شده، جای این پرسش باقی است که آیا به جز ساحت علمی، دیگر وجوه تربیتی در مدارس یاد شده مورد توجه هستند؟

بخش دیگری از مخالفان بر این عقیده اند که فعالیت مدارس غیرانتفاعی خلاف آنچه تصور می شود بار مالی چندانی از دوش دولت برنمی دارد. این گروه به قانون تأسیس مدارس غیردولتی استناد می کنند که بر اساس آن دولت موظف است که معادل حداقل نیمی از سرانه دانش‌آموزان ثبت نام شده در مدارس غیردولتی را به حساب صندوقی غیردولتی واریز کند که به گفته آنها احتمالاً صرف کمک به این مدارس می‌شود!

این گروه می افزایند: به این‌ها باید اعطای وام‌های قرض‌الحسنه و غیره، واگذاری زمین و مأمور به خدمت نیروی انسانی به مدارس خصوصی و موارد مشابه آن را اضافه کرد. بنا به برخی از آمار منتشره، حدود نیمی از دانش‌آموزان مدارس غیردولتی، از فرزندان کارمندان دولت و فرهنگیان بوده‌اند که در ازای تخفیف شهریه ارائه شده به آن‌ها، دولت به صورت غیرنقدی مبلغ تخفیف را جبران می‌نماید! بدین ترتیب، بر اساس کمک‌های مذکور می‌توان نتیجه گرفت که صرفه‌جویی مورد اشاره چندان با واقعیت همخوانی ندارد.

مخالفان توسعه مدارس غیردولتی همچنین می گویند: تأسیس مدارس غیردولتی با انگیزه کم کردن بار مالی وزارت آموزش و پرورش صورت می‌گیرد، اما این امر زمینه ایجاد و گسترش رویکردهای غیر فرهنگی در امر تعلیم و تربیت را افزایش می‌دهد.

در همین خصوص محمود فرشیدی وزیر اسبق آموزش و پرورش در این زمینه معتقد است: مشارکت در هر حوزه‌ای انگیزه‌های خاص و از جنس آن حوزه را می‌طلبد و نمی‌توان با انگیزه اقتصادی، رشد مشارکت فرهنگی و آموزشی ایجاد کرد.

وی به حضور سرمایه داران با انگیزه برندسازی در آموزش و پرورش نقد دارد و اضافه می‌کند: در این مشارکت باید از افرادی استفاده کرد که شاکله فرهنگی دارند؛ حضور افراد غیرفرهنگی به صرف داشتن سرمایه، و خصوصی سازی با نگاه اقتصادی برای حل مشکلات اقتصادی آموزش و پرورش اشتباه است.

به کارگیری توانمندی، نه کاهش بار مالی

در میانه آراء موافق و مخالف دسته ای دیگری نیز هستند که مخالفتی با توسعه مشارکت در آموزش و پرورش ندارند اما برخی تغییرات در مدیریت این مدارس را لازمه توسعه و پیشرفت آن می دانند.

حجت الاسلام ذوعلم رئیس پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی درخصوص کاهش تصدی گری در آموزش و پرورش می گوید: ما برای فعال کردن و به کارگیری توانمندی و ظرفیت‌ها در آموزش و پرورش باید به سمت کاهش تصدی‌گری برویم و این رویکرد خیلی با رویکرد کاهش بار مالی تفاوت دارد.

وی می افزاید: آموزش و پرورش باید ارتباط محتوایی دائمی و نرم با این مجموعه داشته باشد؛ هم هدایت و تقویت کند و هم نظارت داشته باشد. منظور نظارت به معنی حقوقی است که ناظر بر پیشگیری از تخلف باشد. این‌ها نیاز به طراحی دارد و شدنی است. آموزش و پرورش باید مدارس را ارزیابی کند لازمه‌اش این است که ما استانداردهایی را برای ارزیابی داشته باشیم.

رئیس پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی درخصوص نقش نظارتی بخش دولتی می گوید: هم باید استانداردسازی کنیم و هم ساختاری را ایجاد کنیم که بتواند حمایت کند. یعنی نظارت فقط برای پیشگیری از تخلف نباشد. نظارت برای ارتقاء کیفیت باشد. هم بتواند کادر این مدارس را آموزش دهد. الآن اگر شهرداری بخواهد مدرسه دایر کند، جایی برای آموزش دادن این‌ها ندارد و در این زمینه تخصص هم ندارد؛ پشتوانه آموزشی را باید آموزش و پرورش مهیا کند.

ذوعلم می افزاید: در حال حاضر نگاه اقتصادی بر این قضیه حاکم است و افرادی هم که با مدارس غیردولتی مخالف‌اند از این جهت مخالفت می‌کنند. من می‌گویم که نه! باید این اتفاق بیفتد ولی نه با انگیزۀ مالی. یعنی باید سهم تعلیم و تربیت از کل بودجه کشور افزایش هم پیدا کند. بعضی وقت‌ها رقم‌هایی که می‌دهند در آن مغالطه وجود دارد. مثلاً می‌گویند که ۵ سال پیش بودجه آموزش و پرورش ۱۲ هزار میلیارد تومان بوده است، الان ۲۰ هزار میلیارد تومان شده است. نمی‌گویند که از ۵ سال پیش به این طرف نرخ ارز ۵/۳ برابر شده است. باید بودجه هم افزایش پیدا کند تا همان مقدار قدرت عملکرد داشته باشد.

کیفیت مدارس ربطی به شهریه ندارد

وی به موضوع اهمیت مدیریت به عنوان عامل تعیین کننده در موفقیت مدارس چه دولتی چه غیردولتی اشاره می کند و می گوید: بحث افزایش کیفیت و نسبت آن با توسعۀ مدارس غیردولتی جای تأمل دارد. ظاهراً پیش‌فرضی در ذهن ما درباره کیفیت حاکم شده است که دولتی بودن یعنی کیفیت پایین و غیردولتی بودن یعنی کیفیت بالا چون از خانواده‌ها شهریه می‌گیریم و لذا خانواده‌ها مطالبه‌گر هستند و مدرسه نیز باید کیفیتش را بالا ببرد. در صورتی که در حال حاضر شواهدی وجود دارد که قطعیت این مفروضه را مخدوش می‌کند. به عنوان مثال یکی از مسئولین آموزش و پرورش، آماری داده بود مبنی بر اینکه که نمرات آزمون‌های نهایی دانش‌آموزان مدارس غیردولتی به ویژه آن‌هایی که در مناطق کم‌برخوردار و حاشیۀ شهرها هستند از مدارس دولتی پایین‌تر است. عکس آن نیز وجود دارد یعنی مدارس دولتی بسیار خوبی داریم که از مدارس غیردولتی بهتر عمل کرده‌اند. من هم قبول دارم که کیفیت مدارس ما تابعی از دولتی بودن نیست. در برخی مدارس دولتی، چون مدیریت توانمند و دغدغه‌مندی وجود داشته و این مدیریت از یک ثبات و پشتوانه‌ای برخودار بوده است از نظر کیفیتی واقعاً به حد مطلوب رسیده است.

منبع: پانا

قققققققققققققققققققق

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: