۱۱ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱۳:۱۷

«فدراسیون سرآمدان علمی ایران» می‌تواند زمینه‌ساز جهش علمی کشور باشد

معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری از شیوه های متعددی برای حمایت از رشد علمی کشور استفاده می کند که می توان آنها را مکمل هم دانست. طرح‌هایی مانند مرجعیت علمی ازجمله اقدامات مناسب برای هم‌گرایی جامعه علمی و پژوهشی کشور است که مشروط به عملکرد مناسب و دریافت بازخورد می‌تواند بسترساز جهش علمی باشد.

به گزارش عیارآنلاین، حبیب خسروشاهی؛ محقق‌سرآمد رشته نجوم و کیهان‌شناسی، و استاد پژوهشگاه دانشهای بنیادی ((IPM در گفت‌وگو با پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد ملی نخبگان یکی از اهداف پژوهشکده نجوم این پژوهشگاه را پرداختن به موضوعات داغ نجوم و کیهان شناسی از جمله ماده تاریک، انرژی تاریک، تشکیل ساختارها و جستجوی حیات در سیارات دیگر عنوان کرد و گفت: تحقیق در این حوزه نیاز به تجهیزات آزمایشگاهی و رصدخانه های پیشرفته دارد و در حال حاضر محققان ما با همکاری محققان سایر کشورها از چنین تجهیزاتی بهره مند هستند.
وی با تاکید بر اهمیت فناوری در توسعه علوم پایه، افزود: در مطالعات ما بر روی اجرام آسمانی سه گروه طول موجی مورد توجه است؛ پرتو ایکس که نیاز به تلسکوپ‌های فضایی دارد، نور مرئی که هم از روی زمین و هم با تلسکوپ‌های فضایی باید مورد بررسی قرار گیرد و امواج رادیویی که از روی زمین و با تلسکوپ های رادیویی مورد مطالعه قرار می‌گیرند. نجوم رصدی در واقع ترکیب اطلاعات این سه طول موج و ساخت شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای برای درک مدل‌های موجود در کهکشان است.
خسروشاهی اضافه کرد: این پژوهش‌ها و تحقیقات در ایران برای اولین‌بار در حال انجام است و پیش از این به دلیل عدم وجود امکانات کافی بیشتر تمرکز محققان بر روی مباحث نظری بوده است.
استاد پژوهشگاه دانشهای بنیادی و رئیس پژوهشکده نجوم با اشاره به فعالیت‌های آموزشی و تحقیقاتی این پژوهشگاه اظهار داشت: در حال حاضر علاوه بر پذیرش دانشجوی دکتری، محققان پسادکتری نیز در این پژوهشگاه فعال هستند. گروه کنونی پژوهشگاه IPM در نوع خود در منطقه بی‌نظیر است و در نجوم فراکهکشانی بالاتر از کشورهایی چون ترکیه قرار دارد. تا ۱۰ سال پیش اثری از این قبیل دستاوردها در نجوم رصدی در ایران وجود نداشت اما امروزه محققان جوان پژوهشگاه IPM که تقریبا همگی زیر ۴۰ سال سن دارند، به عنوان سخنران به کنگره‌ها و سمینارهای بزرگ دنیا دعوت می‌شوند.
محقق‌سرآمد رشته نجوم و کیهان‌شناسی با بیان اینکه بحث نجوم یکی از زمینه‌های جذاب و در عین حال مهم تحقیقاتی محسوب می‌شود، خاطرنشان کرد: کشورهای پیشرفته دنیا بخش قابل توجهی از درآمد خود را صرف تحقیق و پژوهش در حوزه نجوم و کیهان می‌کنند و این در حالی است که متاسفانه درک درستی از اهمیت این رشته در کشور وجود ندارد. علت اصلی این توجه ویژه،  گره خوردن فناوری به علوم پایه در این حوزه است.
خسروشاهی ادامه داد: شتاب بسیار خوبی در رشته نجوم بوجود آمده است تا جائی که دانشمندان مطرح این حوزه از پیشرفت‌های محققان ایرانی یاد می کنند و در جلسات متعدد به این مهم اذعان دارند.
استاد پژوهشگاه IPM در ادامه با اشاره به ضرورت وجود دوره پسادکتری، گفت: در همه دنیا دوره پسادکتری برای پر کردن خلاء زمانی بین فارغ‌التحصیلی در دکتری تخصصی و ورود دائمی به فضای اشتغال است. دو نوع نگاه به این دوره وجود دارد، برخی در دوره پسادکتری دستیار تحقیقاتی هستند؛ این افراد غالباً کسانی هستند که به تازگی از دوره دکتری تخصصی فارغ‌التحصیل شده‌اند و کارنامه سبکی در حوزه پژوهش و تحقیق دارند. این گروه معمولاً به طرح های تحقیقاتی اعضای هیات علمی ملحق شده و بعد از این دوره استقلال تحقیقاتی کسب می کنند. اما در نوع دیگر، فرد به دلیل سابقه درخشان در حوزه تحقیق و پژوهش به عنوان وابسته تحقیقاتی بکار گرفته می شود و روی ایده‌های و طرح های خود تحقیق می‌کند چراکه از توان لازم در انجام فعالیت‌های این چنینی برخوردار هستند.
خسروشاهی اضافه کرد: یک‌سال زمان زیادی در حوزه تحقیق محسوب نمی‌شود به همین دلیل ضرورت دارد زمان دوره پسادکتری به جای یک‌سال به مدت دوسال ارائه شود و در صورت رضایت اعضای‌ هیأت علمی تا یک‌سال نیز قابل تمدید باشد.
محقق‌سرآمد رشته نجوم و کیهان‌شناسی ضمن بیان اینکه عرصه علم فراسیاسی است به لزوم گسترش دیپلماسی علمی تأکید کرد و گفت: «آسمان مرز ندارد پس مرزبندی در تحقیقات و کسب دانش نیز جایگاهی ندارد». تمام کشورهای دنیا برای توسعه علم خود و آشنا شدن با دانسته‌‎ها و یافته‌های دانشمندان و محققان نقاط مختلف دنیا نیاز به ارتقاء روابط علمی خود دارند. از سوی دیگر با توجه به تبلیغات ضدایرانی رسانه ای و نابسامان و ناامن جلوه دادن اوضاع ایران، افزایش تعاملات با دانشمندان دیگر کشورها نقش بسزایی تلطیف افکار آنان نسبت به جامعه ایران دارد. شاهد هستیم بسیاری از محققان نجوم و کیهان‌شناسی که برای شرکت در کنگره‌های علمی به کشور وارد می‌شوند عمیقاً تحت تاثیر فضا اجتماعی، امنیت داخلی و منش و رفتار حرفه ای قرار می‌گیرند و در بازگشت به کشور خود زمینه‌ساز حضور محققان جوان ایرانی در سمینارهای بین‎المللی یا فرصت های مطالعاتی می‌شوند. از سوی دیگر سرمایه گذاری های مشترک مثلا در حوزه نجوم و بطور کلی تعاملات علمی می تواند مانع از تجاوز به حقوق کشورها شود. باید درفضای منفی روح مثبتی دمید و این نیاز به ممارست و تداوم دارد. تجربه اروپای بعد از جنگ جهانی دوم تایید همین موضوع است.
وی در ادامه با مناسب توصیف کردن حمایت‌های معاونت علمی‌وفناوری از محققان‌سرآمد، یادآور شد: طرح‌هایی مانند مرجعیت علمی ازجمله اقدامات مناسب برای هم‌گرایی جامعه علمی و پژوهشی کشور است که البته به شرط عملکرد مناسب در اجرا می‌تواند بسترساز جهش علمی باشد. نگرانی عمده من عدم تداوم این برنامه است. این طرح اگر بد اجرا شود می توان به مرور و با تکیه بر تجربه داخلی و خارجی آنرا اصلاح کرد .
خسروشاهی با بیان اینکه تبدیل علم به ثروت نیازمند تسهیلات است و نه پرداخت پول بلاعوض، اظهار داشت: با پرداخت پول و در خلاء نظارت نه تنها پیشرفتی حاصل نمی‌شود بلکه سبب هدر رفتن منابع مالی می‌شود درحالیکه اگر این پرداخت‌ها به عنوان وام و یا تسهیلات مالی تزریق شود باعث ایجاد رقابت خواهد شد. وی افزود: برخی طرح‌ها مانند طرح های کلان ملی که به علت ریسک‌پذیر بودن به حمایت‌های مالی و معنوی ویژه‌ای از سوی معاونت علمی یا دولت نیازمند هستند از این قاعده مسنثنی هستند چراکه معمولاً بخش خصوصی حاضر به قبول ریسک یا سرمایه گذاری نیست و من بسیار خوشحالم که معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری این موضوع را درک کرده است.
استاد پژوهشگاه IPM در پایان ایجاد و راه‌اندازی آزمایشگاه‌های ملی را راهی برای تسریع مسیر مرجعیت علمی دانست و گفت: معاونت علمی‌وفناوری و بنیاد ملی نخبگان با راه‌اندازی این آزمایشگاه‌های ملی و همچنین زمینه‌سازی برای فعالیت‌ نخبگان و صاحبان استعدادهای‌برتر در این آزمایشگاه‌ها می‌توانند به بهترین نحو ممکن زمینه‌ را برای دست‌یابی به اهداف تعیین شده در مرجعیت علمی فراهم کنند. آزمایشگاه های ملی می توانند واگرایی کنونی در تحقیقات علمی در کشور را به همگرایی تحقیقاتی تبدیل کنند.

 منبع: معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: