۱۱ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱۴:۲۱

مناطق آزاد تجاری، چشم‌انتظار افزایش صادرات غیرنفتی

رونق تولید و صادرات در مناطق آزاد تجاری می‌تواند اهداف سه‌گانه رونق پایدار، افزایش صادرات غیرنفتی و ایجاد اشتغال را محقق سازد. از این رو لازم است با رفع مشکلات پیش روی مناطق آزاد آن‌ها به دریچه‌ای برای صادرات کالاهای تولید داخلی تبدیل شوند.

صادرات وارداتبه گزارش عیارآنلاین، رونق پایدار، افزایش صادرات غیرنفتی و ایجاد فرصت‌های جدید شغلی سه هدف اصلی دولت در سال ۱۳۹۴ عنوان شده است. توسعه‌ی مناطق آزاد تجاری و کارکرد مناسب آن‌ها می‌تواند در تحقق هرسه هدف مفید واقع شود. چنانچه با ایجاد بسترهای مناسب صنایع موجود در مناطق آزاد پر رونق شود، زمینه ایجاد اشتغال فراهم شده و صادرات کالاهای تولیدی در این مناطق نیز بر صادرات غیرنفتی کشور می‌افزاید؛ همچنین دستیابی به رونق از این مسیر زمینه رونق پایدار را فراهم خواهد آورد.

منطقه آزاد تجاری بنا به تعاریف بین‌المللی، محدوده حراست شده‌ی بندری و غیر بندری است که از شمول برخی از مقررات جاری کشور خارج بوده و با بهره‌گیری از مزایایی نظیر معافیت‌های مالیاتی، بخشودگی سود و عوارض گمرکی، عدم وجود تشریفات زاید ارزی، اداری و مقررات دست و پاگیر و همچنین سهولت و تسریع در فرآیندهای صادرات و واردات، با جذب سرمایه‌گذاری خارجی و انتقال فناوری به توسعه کشور کمک می‌نماید.

ایجاد مناطق آزاد تجاری-صنعتی در دنیا سابقه طولانی دارد. در سال ۱۸۸۸ اولین بندر آزاد تجاری-صنعتی که تا حدودی با اهداف مناطق آزاد تطابق دارد، در بندر هامبورگ به وجود آمد. بعد از جنگ جهانی دوم، مناطق آزاد در بسیاری از کشورها به وجود آمد و مورد استقبال واقع شد. تا اوایل دهه ۱۹۹۰، حدود ۶۰ کشور جهان در حال ایجاد یا توسعه مناطق آزاد بودند. اما ایجاد مناطق آزاد بیشتر در کشورهای سوسیالیستی که دارای اقتصاد بسته بودند، مورد توجه قرار گرفت. در واقع هدف پایه‌گذاران مناطق آزاد در این کشورها، آزمودن تئوری اقتصاد آزاد در بخش‌هایی از کشور بود که مایه‌های پیشرفت در آن‌ها دیده می‌شد. در ایران نیز ایجاد مناطق آزاد به عنوان ابزاری برای افزایش صادرات غیرنفتی مورد توجه بوده‌است.

سابقه مناطق آزاد تجاری در کشور به اسفند ماه سال ۱۳۴۹ برمی‌گردد که به دولت اجازه داده شد در هریک از جزایر خلیج فارس که مقتضی بداند، کلیه کالاهایی را که به منظور مصرف، استفاده و فروش در فروشگاه‌ها وارد جزیره مذکور می‌شوند، از پرداخت حقوق و عوارض گمرکی، سود بازرگانی، حق انحصار، عوارض مختلف و حق ثبت سفارش معاف نماید.

پس از انقلاب نیز رویه ایجاد مناطق آزاد تجاری ادامه پیدا کرد و در حال حاضر در کشورمان ۷ منطقه آزاد تجاری وجود دارد که عبارتند از:

۱. منطقه آزاد بندر انزلی؛

۲. منطقه آزاد اروند(خرمشهر)؛

۳. منطقه آزاد جلفا؛

۴. منطقه آزاد حسن رود؛

۵. منطقه آزاد چابهار؛

۶. منطقه آزاد کیش؛

۷. منطقه آزاد قشم.

همچنین لایحه ایجاد ۴ منطقه آزاد جدید در مناطق جاسک، بوشهر، مهران و اردبیل در مجلس در حال بررسی است و مناطق بانه – مریوان، اینچه‌برون و زابل نیز در انتظار تبدیل به مناطق آزاد قرار دارند.

به طور کلی اهداف و فلسفه شکل‌گیری مناطق آزاد عبارت است از جذب سرمایه‌های خارجی، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، کسب درآمد ارزی با افزایش صادرات، دستیابی به فناوری‌های پیشرفته، جذب نقدینگی سرگردان داخلی و کمک به مهار تورم و محرومیت‌زدایی از مناطقی که امکان رشد و توسعه بالقوه را دارند.

همچنین از مهمترین موارد تسهیلات قانونی کلیه مناطق آزاد ایران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

– معافیت مالیاتی ۱۵ ساله برای دریافت کنندگان مجوز فعالیت اقتصادی

– امکان ورود اتباع خارجی بدون اخذ روادید

– کارایی سرعت و خدمات کامل بانک‌های دولتی، خصوصی و شرکت‌های بیمه

– عدم محدودیت در انتقال ارز به دیگر مناطق آزاد ایران یا سایر کشورها

– امکان مالکیت خارجی ۱۰۰ درصد

– آزادی کامل ورود و خروج سرمایه

– ثبت ساده و آسان شرکت‌ها و موسسات

– امکان ورود و خروج کالا از منطقه به خارج از کشور بدون تشریفات اداری

– مقررات آسان برای ورود قانونی کلیه کالاها طبق جدول عوارض گمرک

– معافیت از حقوق گمرکی برای واردات مواد اولیه و ماشین آلات صنعتی واحدهای تولیدی

با این حال، طبق اعتراف صریح مسئولین کشور، ازجمله اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور و اکبر ترکان، مشاور ارشد رئیس جمهور، مناطق آزاد در ایران نه تنها به هدف اصلی خود که افزایش صادرات غیرنفتی است دست پیدا نکرده‌اند، بلکه به دروازه‌ای برای واردات کالا به کشور تبدیل شده‌اند. به طوریکه هرساله مقادیر قابل توجهی کالای مصرفی ازجمله لباس به این مناطق وارد شده و از طرق مختلف به سرزمین اصلی وارد می‌شود. به نظر می‌رسد یکی از دلایل اصلی این روند عدم ممنوعیت خرده‌فروشی محصولات به مسافرین و اجازه حمل کالاها بدون حقوق گمرکی توسط مسافرین از منطقه آزاد به سرزمین اصلی است. به این ترتیب، مناطق آزاد تبدیل مکانی شده‌اند که مسافران می‌توانند کالاهای وارداتی را با قیمتی ارزان‌تر خریداری نمایند.

همانطور که گفته شد رونق تولید و صادرات در مناطق آزاد تجاری می‌تواند اهداف سه‌گانه رونق پایدار، افزایش صادرات غیرنفتی و ایجاد اشتغال را محقق سازد. از این رو لازم است با رفع مشکلات پیش روی مناطق آزاد آن‌ها به دریچه‌ای برای صادرات کالاهای تولید داخلی تبدیل شوند.

** سید علی موسوی

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: