۲۹ شهریور ۱۳۹۴ ساعت ۰۷:۲۲
در مسیر پیشرفت

عملکرد ستاری، معاون علمی و فناوری رئیس جمهور در سال دوم دولت یازدهم

سورنا ستاری در حالی سال دوم خود را به عنوان معاون علمی و فناوری رییس جمهور سپری کرد که به‌عنوان منتقد جدی اداره دانشگاه‌های کشور با بودجه نفتی شناخته می‌شود و «اقتصاد نفتی» و «بچه پولداری ملی» کلیدواژه این روزهای وی می‌باشد.

به گزارش عیارآنلاین، چهارمین گزارش پرونده ویژه بررسی عملکرد سال دوم دولت یازدهم با عنوان «نیمه‌راه»، گزارش مربوط به عملکرد سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری رئیس جمهور در این دولت است؛ چکیده این گزارش را می توانید در لینک زیر مشاهده کنید و متن کامل آن در ادامه می آید:

ستاری-چکیده

مقدمه

سورنا ستاریسورنا ستاری دومین سال حضور خویش در معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری را در حالی پشت‌سر گذاشت که دیدارهای متعددش با مسئولین سایر کشورها حاکی از توجه ویژه او به دیپلماسی علم و فناوری بود. این عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف، تمایل فراوانی به گفتمان‌سازی در حوزه علم و فناوری دارد. «بچه پولداری ملّی»، «لزوم استفاده از سرمایه‌های روزمینی»، «دانشگاه نفتی» و «پژوهش نفتی» برخی از کلیدواژه‌های ستاری بودند که وی در صحبت‌های خویش به آنها اشاره کرد. البته این گفتمان‌سازی‌ها با سفرهای استانی پر شمار و بازدیدهای متعدد ستاری از شرکت‌های دانش‌بنیان نیز همراه بود.

فرزند شهید منصور ستاری در دوران معاونت خود، بارها بر طبل انتقاد از اقتصاد نفتی کوبید و در مقابل، پرچم اقتصاد دانش‌بنیان را در سخنرانی‌های فراوانش بالا برد؛ البته این آرمان‌ها فقط در ایستگاه شعار متوقف نماندند و ستاری با برخی اقدامات عملی خود نشان داد که قصد دارد بدان چه که می‌گوید عمل کند. تسریع روند شناسایی شرکت‌های دانش‌بنیان و تلاش برای افزایش تسهیلات مالی و قانونی به این شرکت‌ها، از جمله عواملی بودند که نشان از عزم و اراده ستاری برای اصلاح امور داشتند. در این بین، نمی‎توان از تفاهم‌نامه‌های رنگارنگ این معاونت با سایر دستگاه‌های دولتی صرف‌نظر نمود. تفاهم‌نامه‌هایی که سرنوشت نامعلومی پیدا کردند و خبری از پیگیری آنها منتشر نشد.

عملکرد این عضو کم حاشیه دولت یازدهم، با همه ضعف و قوت‌هایش موجب شد تا ادبیات علم و فناوری کشور در مسیر شعارهای مطلوب قرار گیرد. مسیری که هرچند با ناهمواری‌های فراوان اما با پایانی دلنشین همراه خواهد بود.

اقدامات

۱. شرکت‌های دانش‌بنیان

شناسایی شرکت‌های دانش‌بنیان

تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان شناسایی‌شده توسط کارگروه مربوطه در معاونت علمی تا به امروز از مرز ۱۵۰۰ شرکت گذشته است که بیش از نیمی از آن‌ها نوپا و کمتر از ۵۰ شرکت، صنعتی هستند. حل مشکلات عدیده این شرکت‏ها گام نخستِ تحقق اقتصاد دانش‌بنیان در کشور خواهد بود. بر اساس آئین‌نامه ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان، استفاده یک شرکت از مزایای «قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان» مدت‌دار بوده و باید شرکت متقاضی به‌صورت مداوم شرایط لازم را حفظ و ارتقاء دهد. در این زمینه بنا بر اظهار دبیر کارگروه ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان تاکنون ۱۰۰ شرکت شرایط تمدید استفاده از مزایای قانون را کسب نکرده‌اند و از فهرست شرکت‌ها حذف شدند. لازم به ذکر است که بر اساس برنامه پنجم توسعه دستیابی به ۲۰۰۰۰ شرکت دانش‌بنیان و در افق ۱۴۰۴ دستیابی به ۵۰۰۰۰ شرکت دانش‌بنیان مورد تأکید قرار گرفته است.

تعداد شرکتهای دانش بنیان

تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان تأیید صلاحیت شده

اجرای معافیت‌های مالیاتی و گمرکی شرکت‌های دانش‌بنیان

در نیمه دوم آذرماه سال ۹۳ بود که بالاخره اسامی ۴۰ شرکت دانش‌بنیان سال ۹۲ که مشمول معافیت مالیاتی می‌شدند، اعلام گردید. البته دستورالعمل اجرایی این طرح دی‌ماه سال ۹۲ به تصویب رسیده بود. بنا به اظهار دبیرکل دفتر تشخیص و حسابرسی مالیاتی، درآمدهای شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، ناشی از قرارداد و فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تجاری‌سازی و تولید محصولات و خدمات دانش‌بنیان به مدت ۱۵ سال از مالیات موضوع ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم معاف است. امسال نیز از میان ۱۵۰۰ شرکت دانش‌بنیان پیش بینی شده است حدود ۸۰۰ شرکت برای استفاده از معافیت مالیاتی اقدام کنند. همچنین کارگروه ارزیابی شرکت‌های دانش‌بنیان اعلام کرد جهت تشویق شرکت‌های دانش‌بنیان به شفافیت مالی بیشتر و ساماندهی و ارتقای کیفیت حسابرسی، به این شرکت‌ها تا سقف ۳۰ میلیون ریال کمک بلاعوض خواهد کرد.

در مورد معافیت‌های عوارض، حقوق گمرکی و سود بازرگانی نیز باید گفت پس از اعلام وعده اجرایی سازی معافیت‌های گمرکی، مسئولین معاونت علمی اعلام کرده‌اند تاکنون بیش از ۶۰ شرکت، درخواست‌های خود را ارسال نموده‌اند که پس از انجام ارزیابی‌های لازم، معافیت‌ چندین شرکت به گمرک جمهوری اسلامی ایران ارسال شده است؛ اما آمار دقیقی از میزان معافیت و تعداد این شرکت‌ها اعلام نشده است. اینگونه معافیت‌ها در صورت استمرار موجب برقراری و تحکیم روابط بین‌المللی این شرکت‌ها به‌منظور تبادل فناوری و هموار شدن مسیر صادرات و واردات تجهیزات خواهند شد.

اعطای تسهیلات سربازی به کارشناسان شرکت‌های دانش‌بنیان

طبق اعلام دکتر صاحبکار، سرپرست امور شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان، افراد اصلی و کارشناسان خبره شرکت‌های دانش‌بنیان جهت انجام خدمت سربازی می‌توانند از خدمات نظام تخصصی استفاده کنند و با همکاری معاونت علمی و فناوری و رئیس‌جمهور و بنیاد ملی نخبگان، به ستاد نیروهای مسلح معرفی شوند. مشمولان در این طرح الزام به حضور تمام‌وقت در پادگان‌ها ندارند. همچنین می‌توانند با شرایط ساده‌تری برای شرکت در همایش‌های علمی به خارج از کشور نیز سفر کنند. یکی از اهداف این طرح ایجاد انگیزه برای بازگشت دانش‌آموختگان و متخصصان ایرانی به کشور و استخدام این افراد در شرکت‌های دانش‌بنیان به‌منظور بهره‌مندی از این تسهیلات می‌باشد. با اجرایی شدن این قانون حرکت افراد نخبه برای فعالیت در شرکت‌های دانش‌بنیان به‌منظور بهره‌مندی از تسهیلات سربازی شروع خواهد شد.

عبور حمایت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی از مرز ۱۵۰ میلیارد تومان

تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان به جهت ریسک بالای سرمایه‌گذاری، از مهم‌ترین خلأهای این حوزه است. در همین راستا تاکنون بیش از ۴۰۰ شرکت دانش‌بنیان از این صندوق تسهیلات دریافت کرده‌اند و کل طرح‌های مصوب این صندوق از مرز ۱۵۰۰ میلیارد ریال گذشته است.

جدول توزیع تسهیلات مصوب صندوق در سرفصل‎های مختلف(تیر ۹۴)

تسهیلات دانش بنیان

یکی از شاخص‌ترین ایرادات صندوق که توسط شرکت‌ها نیز همواره بیان می‌شود طولانی بودن فرآیند ارزیابی اولیه طرح‌ها می‌باشد که به‌طور میانگین دو ماه به طول می‌انجامد. حال سؤال اینجاست که با توجه به تعداد رو به رشد شرکت‌های دانش‌بنیان و نیاز این شرکت‌ها به کمک این صندوق آیا با این روند زمان‌بر می‌توان تمام طرح‌ها را ارزیابی کرد؟

در خصوص بودجه ۹۴ این صندوق نیز مبلغ به ۸۰۰ میلیارد تومان در لایحه بودجه جای گرفت و پس از کش‌وقوس‌های فراوان مبلغ ۳۰۰ میلیون دلار از طرف مجلس جهت حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان از محل صندوق توسعه ملی در نظر گرفته شد. سال گذشته سود تسهیلات اعطایی این صندوق حدود ۱۷ الی ۲۲ درصد بود که بهمن‌ماه هیأت وزیران کف سود این صندوق را از ۱۷ درصد به ۱۱ درصد کاهش داد. البته طبق اعلام دکتر ستاری، سود تسهیلات شرکت‌های دانش‌بنیان حوزه کشاورزی در سال جاری ۱۰ درصد و سود تسهیلات شرکت‌های دانش‌بنیان حوزه صنعت۱۲ درصد منظور خواهد شد.

راه‌اندازی کریدور خدمات صادرات محصولات دانش‌بنیان

شهریور ۹۳ کریدور خدمات صادرات محصولات دانش‌بنیان (موسسه خدمات فناوری تا بازار) افتتاح شد. این کریدور در نقش تسهیل‌کننده فرآیند صادرات کالا‌ها و همچنین آموزش و مشاوره شرکت‌ها در حوزه صادرات ظاهر می‌شود. کریدور با آغاز سال ۹۴ به فعالیت‌های خود جان بخشید و از طرف ۱۱۰ شرکت دانش‌بنیان ۱۹۵ درخواست دریافت کرد. از این میزان ۴۳ درخواست‌ها(۲۲%) با موفقیت به پایان رسید، ۱۱۰ درخواست(۵۷%) در جریان است، ۲۶ درخواست(۱۳%) رد شده و ۱۶ درخواست (۸%) توسط شرکت‌ها پس گرفته شده است.

تعداد درخواست‌های ارسال‌شده به کریدور خدمات صادرات محصولات دانش‌بنیان

طبق اظهار مسئولین، مجموع حمایت‌های مالی کریدور در دو عنوان خلاصه می‌شود؛ هزینه خدمات حمایتی و هزینه‌های نمایشگاهی که تاکنون به ترتیب ۸۵۶ میلیون ریال و ۹۷/۴ میلیارد ریال بوده است. ضمناً مجموع هزینه درخواست‌های در حال جریان نیز ۱۶ میلیارد ریال اعلام شده است. لذا به نظر می‌رسد با فعال‌سازی این مجموعه در راستای تجاری‌سازی و صادرات محصولات دانش‌بنیان گام‌های مؤثری برداشته شود.

صدور ضمانت‌نامه بانکی از طرف بانک‌ها و صندوق‌ها

معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در راستای حل مشکل ضمانت‌نامه شرکت‌های دانش‌بنیان، سال گذشته تفاهم نامه هایی را با پنج صندوق ضمانت دولتی (صندوق ضمانت صادرات، صندوق ضمانت صنایع کوچک، صندوق ضمانت تعاون، صندوق ضمانت وزارت صنعت و صندوق توسعه فناوری‌های نوین پارک علم و فناوری پردیس) و بانک سینا امضا کرد. طبق این تفاهم‌نامه‌ها قرار شد تا سقف ۸۰ درصد اصل و سود تسهیلات دریافتی شرکت‌های دانش‌بنیان ضمانت شده و همچنین سقف صدور ضمانت‌نامه به ۷ میلیارد تومان برسد.

۲٫ گفتمان سازی علم و فناوری

راه‌اندازی ستاد توسعه فرهنگ علم، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان

موضوع اهتمام نداشتن به گفتمان سازی در حوزه علم و فناوری ازجمله نقاط ضعف سال اول فعالیت ستاری به شمار می‌رفت که ظاهراً این رویه در سال دوم اصلاح شد. راه‌اندازی ستاد توسعه فرهنگ علم، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان را می‌توان به‌عنوان نشانه‌ای از جدیت در پیگیری موضوع گفتمان سازی تلقی کرد که هدف از آن نیز توسعه فرهنگ دانش‌بنیان عنوان شده است.

سفرهای استانی و حضور در مجامع نخبگانی استان

طی این مدت دکتر ستاری به‌منظور بازدید از مراکز علمی، دانشگاهی و تحقیقاتی و گفت‌وگو با اساتید دانشگاه، صاحبان علم و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان به استان‌های خراسان جنوبی، بوشهر، همدان، خوزستان، فارس، مرکزی، زنجان، چهارمحال و بختیاری، هرمزگان، آذربایجان شرقی، البرز و آذربایجان غربی، کردستان، اردبیل، ایلام، کرمان و شهر کاشان سفر کردند. در این سفرها دکتر ستاری گسترش فرهنگ اقتصاد دانش‌بنیان را از مهم ترین اولویت معاونت علمی می‌داند. به نظر می‌رسد ایشان با سخنرانی در مجامع نخبگانی استان‌های مذکور و طرح مشکلات و مسائل علم و فناوری کشور به دنبال گفتمان‌سازی در این حوزه هستند. برگزاری جلساتی با استانداران و مسئولین استانی و همچنین حمایت‌های تسهیلاتی و قانونی از شرکت‌های دانش‌بنیان و رویکرد انتقادی نسبت به اداره شدن دانشگاه‌ها با بودجه نفت از جمله رویکردهای کلیدی در این سفرها می‌باشد.

استفاده از ظرفیت‌های رسانه‌ای برای فرهنگ‌سازی

مرداد۹۴ سومین جشنواره ملی فیلم و عکس فناوری و صنعتی با هدف معرفی دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران در بخش‌های مختلف علمی، فناوری و صنعتی برگزار شد. برگزاری جشنواره‌هایی ازاین‌دست و بهره‌مندی از هنر صنعت سینما در این حوزه می‌تواند از ضریب نفوذ بالا و تأثیرگذاری به سزایی به‌منظور فرهنگ‌سازی و الگوسازی برخوردار باشد. اما درعین‌حال، معرفی نکردن این جشنواره از قبل و تبلیغات نامناسب آن را می‌توان به‌عنوان مهم‌ترین ضعف برگزاری آن برشمرد.

همچنین خرداد ۹۴ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با امضای تفاهم‌نامه‌ای با سازمان صداوسیما، همکاری‌هایی را در زمینه‌های تولید و پخش برنامه‏های رادیویی و تلویزیونی حوزه ترویج علم و فناوری و فرهنگ‏سازی، ساخت و عرضه تجهیزات دانش‌بنیان داخلی و تأسیس و راهبری مرکز نوآوری فناوری‌های رسانه شروع کردند. این تفاهم‌نامه هشت ماده‌ای توسط کمیته راهبری مشترک به نمایندگی از دو طرف و طی سه سال محقق شده است که می‌تواند با اجرای صحیح تأثیر مثبتی در فرهنگ‌سازی اقتصاد دانش‌بنیان داشته باشد.

برگزاری دوره‌های گفتمان سازی برای دانشجویان

معاونت علمی و فناوری با درک درستی از لزوم فرهنگ‌سازی و سرمایه‌گذاری بر روی دانشگاهیان، با همکاری «مرکز گام»، دوره‌های آموزشی با عنوان «ایران ۱۴۳۵» را برای دانشجویان تدارک دیده است. در این دوره‌ها، ضمن دعوت از مسئولین حوزه علم و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان موفق، دانشجویان در فضای کارگاهی با ادبیات اقتصاد دانش‌بنیان آشنا می‌شوند و برای گفتمان سازی آن در دانشگاه‌ها نیز مورد آموزش قرار می‌گیرند. مرحله اول این دوره با حضور ۷۰ نفر از نخبگان دانشگاه‌های سراسر کشور در زمستان ۹۳ برگزار شد و دوره دوم آن با حضور حدود ۲۰۰ نفر از دانشجویان در شهریورماه برگزار خواهد شد.

۳٫ دیپلماسی علم و فناوری

رونق بخشیدن به دیپلماسی علم و فناوری

در سالی که گذشت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با چهار سفر خارجی و گسترش مناسبات خارجی، توجه خود را به موضوع دیپلماسی علم و فناوری نشان داد. ایشان همچنین طی سال گذشته در ایران با میزبانی از مسئولین کشورهای مختلف، پیشرفت‌ها و دستاوردهای علمی و فناوری ایران را معرفی کرد. انعقاد تفاهم‌نامه‌های مختلف در زمینه انتقال فناوری‌ها و تبادل علوم در حوزه اقتصاد دانش‌بنیان، فناوری ارتباطات، نانو، لیزر و مواد پیشرفته و … ازجمله دستاوردهای این سفرها بوده است. این اتفاقات در حالی رخ ‌داد که جای خالی دیپلماسی علم و فناوری در فعالیت‌های سال اول معاونت علمی دولت یازدهم مشهود بود.

سفرهای خارجی دکتر ستاری در سال دوم دولت یازدهم

سفرهای خارجی ستاری

سفر شخصیت‌های سایر کشورها به ایران به‌منظور همکاری‌های فناورانه

سفر علم و فناوری شخصیتها به ایران

همچنین طی یکسال اخیر پنج کارگاه علمی و کارگاه دیپلماسی فناوری از طرف معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با حضور رایزنان اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به میزبانی پارک فناوری پردیس معاونت علمی برگزار شد.

تدوین سند دیپلماسی علم و فناوری

یکی دیگر از مواردی که در سال اخیر مورد توجه معاونت علمی و ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور قرار گرفت همکاری مشترک جهت تدوین، اصلاح و تصویب سند دیپلماسی علم و فناوری بود که نهایتاً خردادماه در شورای راهبری نقشه به تصویب رسید. پیش‌نویس این سند توسط معاونت علمی و فناوری تهیه و تدوین شده بود. طبق این سند هماهنگی، راهبری، ارزیابی، پایش و ایجاد ارتباطات بین‌المللی دستگاه‌ها اعم از دولتی و غیردولتی در تعاملات بین‌المللی بر عهده ستاد دیپلماسی علم و فناوری است.

یکی از ضعف‌های موجود در این سند ترکیب این ستاد است؛ چراکه با نگاهی به اعضای ستاد و مسئولیت‌های آن‌ها نقش کمرنگی برای وزارت خارجه در نظر گرفته شده است. درصورتی‌که همواره در تعاملات بین‌المللی و دیپلماتیک این وزارتخانه نقشی مؤثر و کلیدی دارد. این بی‌توجهی به وزارت خارجه می‌تواند متقابلاً موجب ناهماهنگی این مجموعه و عملکرد ضعیف در اجرای سند گردد.

۴٫ تجاری‌سازی فناوری

اعطای ۱۰ میلیارد تومان جایزه تجاری‌سازی فناوری

اواخر اردیبهشت‌ماه ۹۳ فاز اول آئین نامه اعطای جایزه تجاری‌سازی فناوری توسط ستادهای راهبردی توسعه فناوری، تدوین و از سوی معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری تصویب شد. هدف از این آئین‌نامه تشویق دانشگاه‌ها به تجاری‌سازی فناوری‌های توسعه‌یافته از طریق شرکت‌های دانش‌بنیان متشکل از اعضای هیئت‌علمی و پژوهشگران دانشگاه‌ها است.

تیرماه ۹۴ مدیرکل دفتر تجاری‌سازی فناوری معاونت علمی و فناوری اعلام کرد در فاز نخست اجرای آیین‌نامه اعطای جایزه تجاری‌سازی نزدیک به ۱۰ میلیارد تومان جایزه به برخی دانشگاه‌هایی که شرکت‌های تابعه‌شان موفق به عرضه دانش فنی شدند، اعطا شد. در اجرای فاز دوم این آیین‌نامه، جایزه به همه دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی سراسر کشور اعم از دولتی و غیردولتی تسری داده‌شده است. بر این اساس، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری معادل ۵ درصد از فروش محصولات دانش‌بنیان تابعه دانشگاه را به صورت جایزه به آن دانشگاه، مرکز علمی یا پژوهشی پرداخت می‌کند.

عقد تفاهمنامه‌هایی با اهداف تجاری‌سازی و صادرات

ازجمله اقدامات دیگر معاونت علمی طی یکسال گذشته عقد تفاهم‌نامه‌هایی با مجموعه‌های مختلف باهدف تجاری‌سازی محصولات فناورانه و دانش‌بنیان بود. لکن نکته‌ای که همواره ازنظر مسئولین این امر مغفول مانده است ارائه گزارش‌هایی پیرامون نتایج و دستاوردهای این تفاهم‌ها می‌باشد. لذا مشخص نیست که آیا این تفاهم‌ها ظهور و بروزی در فعالیت‌های اجرایی معاونت علمی دارند یا خیر.

تفاهم‌نامه‌های منعقدشده با مجموعه‌های مختلف، باهدف تجاری‌سازی محصولات فناورانه

تفاهم نامه علم و فناوری

۵٫ سایر

برگزاری جشنواره‌ها، جایزه‌ها و نمایشگاه‌ها

برگزاری جشنواره و نمایشگاه و اعطای جوایز علمی از مواردی است که طی سالیان گذشته در زمره اقدامات معاونت علمی به‌منظور معرفی دستاوردهای شرکت‌های دانش‌بنیان و تجاری‌سازی آن‌ها بوده است. در این میان جشنواره و نمایشگاه ملی علم تا عمل، جشنواره زیست‌فناوری و جایزه ملی مدیریت فناوری و نوآوری اگرچه در طی دوره‌های مختلف برگزاری نسبت به دوره‌های ماقبل پیشرفت داشته‌اند اما هنوز نتوانسته‌اند به جایگاه مناسبی دست یابند و اثرگذاری مطلوب داشته باشند. در این میان «نمایشگاه تجهیزات و مواد آزمایشگاهی ساخت ایران» و «نمایشگاه بین‌المللی فناوری و نوآوری» از کارنامه درخشانی برخوردارند.

«نمایشگاه تجهیزات و مواد آزمایشگاهی ساخت ایران» یکی از بهترین اقدامات معاونت علمی در سال‌های گذشته بوده است که زمینه توسعه خرید محصولات دانش‌بنیان داخلی را فراهم کرده است، به‌گونه‌ای که تعداد محصولات عرضه‌شده در نمایشگاه هرساله با رشد حدود ۱۰۰ درصدی همراه بوده است. تعداد شرکت‌های حاضر در نمایشگاه از ۱۲۰ شرکت در سال ۹۲ به حدود ۳۰۰ شرکت در سال ۹۴ افزایش‌یافته است. همچنین میزان فروش شرکت‌ها از ۳۸ میلیارد تومان در سال ۹۲ به حدود ۹۱ میلیارد تومان در سال ۹۳ افزایش یافته است و برای امسال نیز فروش قطعی ۱۵۰ میلیارد تومانی پیش بینی شده است.

مخاطب عمده این نمایشگاه تاکنون دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی بوده‌اند اما به عقیده کارشناسان در صورت تنوع‌بخشی به حمایت‌های صورت گرفته در این نمایشگاه، بخش خصوصی هم انگیزه کافی برای استفاده از محصولات ساخت داخل را پیدا می‌کند.

جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های برگزارشده در سال دوم فعالیت معاونت علمی و فناوری

نمایشگاه علم و فناوری

نمایشگاه بین‌المللی فناوری و نوآوری نیز امسال با حضور ۶۰ شرکت خارجی و ۵۷ شرکت داخلی برگزار شد که در این دوره هجده تفاهم‌نامه تبادل فناوری بین ایران و کشورهای شرکت‌کننده به ارزش ۶ میلیون دلار منعقد گردید. تحکیم روند دیپلماتیک علمی و فناوری و تبادلات فناورانه با سایر کشورها ازجمله نقاط قوت این نمایشگاه است.

ارائه بیش از ۲۶۰ هزار خدمت آزمایشگاهی

بنا بر اعلام اسدی فرد مدیر شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی کشور، هدف اصلی این شبکه افزایش سطح کیفیت خدمات آزمایشگاهی کشور به‌منظور توسعه و افزایش کیفیت تحقیق و پژوهش عنوان‌شده است. افزایش بهره‌وری آزمایشگاه‌های عضو، ایجاد بستری مناسب برای ارتباط هرچه بیشتر بین مدیران و کارشناسان و دسترسی بیشتر و راحت‌تر محققان به آزمایشگاه‌ها از دیگر اهداف این شبکه عنوان شده است.

شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی در مدت یکسال فعالیت خود، با ۵۴ آزمایشگاه به‌عنوان عضو قطعی توانسته است تنها در ۸ ماهه منتهی به پایان سال ۹۳ با بیش از ۲۶۰هزار خدمت گوناگون آزمایشگاهی، به بیش از ۲۵۰۰۰ نفر از محققان خدمات ارائه کند. این شبکه با ارائه تسهیلات به آزمایشگاه‌های برتر و همچنین معرفی آزمایشگاه‌های فعال به‌عنوان شرکت دانش‌بنیان به‌منظور توانایی استفاده از تسهیلات قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، زمینه را برای تجهیز هر چه بهتر آزمایشگاه‌های عضو و ارتقای کیفیت خدمات ارائه‌شده به مشتریان فراهم کرده است.

کارهای مهم مغفول

نیمه کار ماندن بورس ایده                                                     

بورس ایده به‌منظور فراهم کردن شرایط مناسب تجاری‌سازی ایده‌ها و تأمین منابع مالی لازم برای آن‌ها، از سال ۸۸ در سازمان شورای عالی بورس مصوب شد که متأسفانه در آن زمان عملیاتی نشد. هرچند راه‌اندازی این بورس پس از گذشت حدود پنج سال و در ابتدای سال ۹۳ خبر خوشی بود که امیدها را برای رونق گرفتن ایده پردازی در کشور زنده کرده بود، اما متأسفانه با رها شدن مجدد این طرح، این فرصت طلایی دوباره از کشورمان سلب شد. به‌گونه‌ای که تا اواخر آبان ۹۳ از ۵۰ طرح معرفی‌شده برای عرضه در بورس ایده، حدود ۲۹ طرح مورد بررسی و تأیید فنی-اقتصادی قرارگرفت و مقرر شد به‌صورت مرحله‌ای در بورس عرضه شود. اما تا بهمن‌ماه تنها دو طرح در این مجموعه به فروش رسید و پس از آن هم دیگر خبری از ادامه فعالیت‌های بورس ایده نشد. عدم اطلاع‌رسانی و معرفی بورس ایده، یکی از عوامل ناکامی این طرح تاکنون بوده است.

جمع‌بندی

سورنا ستاری در حالی سال دوم خود را به عنوان معاون علمی و فناوری رییس جمهور سپری کرد که به‌عنوان منتقد جدی اداره دانشگاه‌های کشور با بودجه نفتی شناخته می‌شود و «اقتصاد نفتی» و «بچه پولداری ملی» کلیدواژه این روزهای وی می‌باشد. سالی که گذشت ستاری به علم و فناوری نگاه جدیدی داشت و دیپلماسی علم و فناوری را به‌صورت جدی دنبال کرد تا جایی که می‌توان از این بخش به‌عنوان نقطه قوت معاونت وی نام برد. شناسایی بیش از ۱۵۰۰ شرکت دانش‌بنیان و عملیاتی شدن معافیت‌های مالیاتی و گمرکی آن‌ها، همچنین برقراری تسهیلات سربازی برای فعالین شرکت‌های دانش‌بنیان و رسیدن میزان حمایت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی به ۱۵۰ میلیارد تومان مهم‌ترین اقدامات وی در حوزه دانش‌بنیان را شکل داد.

آغاز فرایند گفتمان سازی و ترویج فعالیت‌های دانش‌بنیان در قالب فیلم و عکس و همکاری با صداوسیما، برگزاری دوره «ایران ۱۴۳۵» برای دانشگاهیان و همچنین سفرهای استانی مداوم به‌منظور پیگیری مصوبات و ترویج فرهنگ دانش‌بنیان از اقدامات شایان توجه این معاونت می‌باشد. در این سال‌ها «نمایشگاه تجهیزات و مواد آزمایشگاهی ساخت ایران» به‌عنوان مهم‌ترین رویداد حمایتی دولت از ساخت محصولات فناورانه در داخل سرآمد شد.

راه‌اندازی کریدور تجاری‌سازی خدمات صادرات محصولات دانش‌بنیان و حمایت ۵٫۵ میلیارد ریالی در راستای تجاری‌سازی و صادرات محصولات دانش‌بنیان طی سه ماهه نخست۹۴ از گام‌های مثبت این عرصه بود. عملکرد ضعیف بورس ایده و عدم ارائه گزارش از به سرانجام رسیدن تفاهمات و قراردادها و روشن کردن ابعاد آنها از ضعف‌های گروه تحت مدیریت ستاری در معاونت علمی می‌باشد. عملکرد موفقیت‌آمیز شبکه آزمایشگاهی فناوری‌های راهبردی در نخستین سال فعالیت نیز مهم‌ترین رویداد زیرساختی در سال گذشته بود.

در مجموع به نظر می‌رسد معاونت علمی و فناوری رییس‌جمهور، سال دوم فعالیت خود را درخشان‌تر از سال اول پشت سر گذاشته است و تمامی توان و تمرکز خود را به تحقق اقتصاد دانش‌بنیان معطوف داشته است.

ستاری-چکیده

تلگر

چهره‌