۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ ساعت ۱۶:۰۷
گزارش رصد زمستانه حوزه کشاورزی

واردات گندم قد کشید

گزارش زمستانه حوزه کشاورزی به بررسی مسائلی همچون افزایش اعتبارات بخش منابع آب‌های زیرزمینی در بودجه ۹۴، موانع توسعه تجارت با روسیه و همچنین میزان واردات محصولات اساسی در سال ۹۳ پرداخته شده است. بر اساس گزارش گمرک، حجم واردات گندم نسبت به سال ۹۲ با رشد ۷۵ درصدی همراه بوده که نشان دهنده روند غیرقابل قبول در این زمینه است.

به گزارش عیارآنلاین، سیاست های ابلاغی که از سوی مقام معظم رهبری در زمینه های مختلف منتشر شده است به مثابه نقشه های راهی برای مسئولین به شمار می روند که وظایف در آن به خوبی مشخص شده است. اما خطری که این سیاست ها را تهدید می کند، شنیده نشدن و یا به فراموشی سپردن آن هاست؛ موضوعی که بارها از سوی مسئولین مختلف رخ داده است.

لذا پایگاه خبری- تحلیلی عیارآنلاین در قالب سلسله گزارش‌هایی با عنوان «رصد عیار»، با تکیه بر ظرفیت دانشی نخبگانی خود و با رصد و پایش اظهارات، تصمیمات و عملکرد مسئولین، فعالیت آن ها را به منظور ارزیابی در اختیار مخاطبان خود قرار داده است. پرونده حاضر با عنوان «کارنامه زمستانه» به رصد حوزه های «علم و فناوری»، «صنعت، معدن و تجارت»، «کشاورزی»، «آموزش و پرورش»، «بهداشت و درمان» و «نفت و گاز و انرژی» در فصل زمستان پرداخته است که در ادامه  کارنامه زمستانه حوزه کشاورزی مورد ارزیابی قرار گرفته است.

 گندم

 * مدیریت منابع آب

سال‌ها غفلت از آب‌های زیرزمینی

لایحه بودجه سال ۹۴ با افزایش۳۴۰ درصدی اعتبارات “حفاظت از آب‌های زیرزمینی” نسبت به سال گذشته همراه بود. با آنکه بیش از ۵۵ درصد نیاز مصرفی آب کشور از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود اما در سال‌های گذشته سهم اعتبارات این منابع از کل اعتبارات بخش آب، کمتر از ۲ درصد بوده است که نشان دهنده غفلت از این بخش است.

همچنین اعتبارات عمرانی وزارت نیرو نیز با افزایش ۳۳ درصدی حدود ۷۳۰۰ میلیارد تومان پیشنهاد شد. به گفته وزیر نیرو عملیات ساخت ۱۱۹ سد در کشور در حال اجراست که می‌توان پیش بینی کرد بخش اعظم اعتبارات عمرانی این وزارتخانه به تکمیل این سدها اختصاص دارد. این درحالی است که برخی طرح‌های سدسازی باوجود پیشرفت ۳۰ الی ۴۰ درصدی به دلیل آسیب‌های زیست محیطی که بر منابع زیرزمینی و کشاورزی منطقه گذاشته اند، متوقف شده اند.

از سوی دیگر بر اساس اعلام مسئولین وزارت نیرو از مجموع ۶۳۰ سد کشور، ۳۰۰ سد در اختیار این وزارتخانه قرار دارد که از این تعداد ۲۵ سد از لحاظ جانمایی و حجم آورده آب دارای ایرادات فنی هستند.

با وجود اختصاص اعتبار ۱۶۰ میلیارد تومانی به سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، که نسبت به سال گذشته با رشد دو برابری همراه بوده، اما به اعتقاد مسئولین این سازمان، این اعتبار نیز جوابگوی نیاز کشور به توسعه طرح‌های جنگل‌کاری و آبخیزداری نمی‌باشد. بررسی‌‌ها نشان می‌دهد اجرای عملیات آبخیزداری و جنگل‌کاری می‌تواند از حجم ۷۰ درصدی تبخیر در کشور، به میزان ۳۰ درصد را مورد استفاده قرار دهد.

* تأمین محصولات اساسی

کاهش ۱۰۰ هزار هکتاری سطح زیرکشت گندم

تشدید محدودیت‌های منابع آب در کشور موجب شده وزارت جهاد کشاورزی رویکرد کاهش سطح زیرکشت و افزایش بهره‌وری تولید را با هدف کاهش مصرف آب، دنبال کند. بر همین اساس سطح زیرکشت گندم آبی در سال زراعی جدید با کاهش ۱۰۰ هزار هکتاری به ۲ میلیون ۳۰۰ هزار هکتار رسید. توجه به افزایش بهره‌وری و عملکرد تولید در کنار کاهش سطح زیرکشت امری ضروری است چراکه کاهش سطح زیرکشت نباید منجر به کاهش تولیدات داخلی شود. سطح زیرکشت گندم در سال زراعی ۹۳-۹۴ مجموعاً (گندم آبی و دیم) ۶ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار اعلام شده است.

طرح خرید گندم بر اساس کیفیت، یکی از راهکارهای افزایش بهره‌وری تولید این محصول، از سوی وزارت جهاد کشاورزی در حال پیگیری است که اجرای این طرح در بلندمدت می‌تواند موجب ارتقای کیفی گندم تولید شده بشود. براساس این طرح اگر گندم تولیدی توسط کشاورزان از کیفیت بالاتری برخوردار باشد، با قیمت بیشتری نسبت به قیمت تعیین شده خرید تضمینی گندم (۱۱۵۵ تومان) از کشاورزان خریداری خواهد شد.

یک میلیون تن مازاد برنج در انبارها

سالانه در کشور بیش از دو میلیون تن برنج توسط کشاورزان تولید می‌شود که با توجه به نیاز مصرفی حدود سه میلیون تنی در هر سال، نیاز به واردات نیز کمتر از یک میلیون تن خواهد بود. اما بر اساس آمار مرکز گمرک، واردات برنج در سال ۹۲ نشان می‌دهد نزدیک به دو میلیون تن واردات برنج به کشور صورت گرفته که در کنار واردات ۹۹۰ هزار تنی در ۹ ماهه نخست سال ۹۳، بیش از یک میلیون تن برنج مازاد بر نیاز داخلی هم اکنون در انبارها نگهداری می‌شود.

مسئولین وزارت جهاد کشاورزی تعرفه واردات برنج را تا ۴۰ درصد افزایش داده‌ و با این درصد نیز ثبت سفارش واردات پذیرفته نمی‌شود که این تصمیم با هدف حمایت از تولیدکنندگان داخلی گرفته شده است. پیش‌بینی می‌شود این تصمیم تا اتمام برنج مازاد در کشور، برقرار باشد.

سرکوب تولید داخلی از طریق واردات گوشت قرمز

بر اساس گزارشی که از سوی موسسه پژوهش‌های اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی منتشر گردید، میزان واردات گوشت قرمز در سال‌های اخیر از یک منطق و برنامه‌ مدونی پیروی نمی‌کند و بی‌ثباتی در سیاست‌های تجاری، موجب ایجاد نوسانات شدید در حجم واردات گوشت شده است.

این گزارش می‌افزاید: واردات بی‌رویه گوشت قرمز در سال‌های ‌ اخیر ضربات جبران‌ناپذیری به بخش تولید وارد نموده است. بررسی حجم واردات گوشت در دو ماهه اول سال ۱۳۹۳ و مقایسه آن با دوره‌های مشابه در سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۲ نشان می‌دهد که میزان واردات گوشت قرمز در دو ماهه اول سال ۱۳۹۳ نسبت به ماه‌های مشابه در سال ۱۳۹۲ بالغ بر۳ برابر شده است.

در بخشی از این گزارش با انتقاد از عرضه گوشت وارداتی همزمان با فصل تولید گوشت قرمز در کشور، این سیاست را در تقابل بخش تولید در کشور دانسته و می‌افزاید: در شرایطی که قیمت نهاده‌های تولید گوشت از جمله جو در یک سال اخیر ۴۲ درصد رشد داشته است، واردات گوشت بدون توجه به هزینه‌های تولید گوشت داخلی و سرکوب قیمت داخلی گوشت از طریق واردات، به بهانه تنظیم بازار، عمدتاً منجر به سرکوب تولید داخلی خواهد شد.

۵۰۰ هزار هکتار کشت فراسرزمینی

کشت فراسرزمینی به عنوان یکی از شیوه های تأمین محصولات اساسی از طریق کشت این محصولات در اراضی بیرون از مرزهای خود، مورد توجه بسیاری از کشورها قرار گرفته است. بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی هم اکنون کشت فراسرزمینی توسط ایران، در حدود ۱۰ هزار هکتار در کشورهای دیگر محقق شده است که به گفته وزیر جهاد کشاورزی این سطح تا پایان دولت یازدهم به ۵۰۰ هزار هکتار افزایش خواهد یافت.

* مدیریت یکپارچه بخش کشاورزی

تنظیم بازار شب عید بدون واردات

تنظیم بازار روزهای پایانی سال ۹۳ برای نخستین بار بر عهده وزارت جهاد کشاورزی قرار گرفت. بر اساس قانون تمرکز وظایف بخش کشاورزی در وزارت جهاد، مسئولیت واردات، صادرات، توزیع و تنظیم بازار نیز بر عهده این وزارتخانه قرار می‌گیرد. با واگذاری مسئولیت تنظیم بازار به متولی تولید (وزارت جهاد کشاورزی)، وی با شناختی که از حجم تولیدات داخلی دارد می‌تواند برنامه تنظیم بازار را مبتنی بر همین تولیدات انجام دهد.

شیوه تنظیم بازار شب عید، به خصوص تأمین میوه مورد نیاز، یکی از موضوعات پرحاشیه است که متولیان آن در اغلب سال‌ها راهکار واردات را برای حل این مسئله انتخاب می‌کردند. امسال نیز خبرهایی مبنی بر وجود کمبود در مرکبات در ماه‌های پایانی سال به گوش می‌رسید که انتشار این خبرها مورد انتقاد مسئولین وزارت جهاد کشاورزی قرار گرفت.

مسئولین وزارت جهاد کشاورزی، اعتقاد دارند عده‌ای که منفعت زیادی از واردات مرکبات می‌برند، با ادعای کمبود در تولیدات، زمینه را برای واردات فراهم می‌کنند. بر همین اساس وزارت جهاد کشاورزی ضمن ممانعت از واردات مرکبات، حجم تولید داخلی را برای تأمین نیاز بازار شب عید کافی اعلام کرد.

با وجود آنکه مسئولیت نظارت و قیمت گذاری محصولات کشاورزی نیز بر اساس قانون تمرکز باید بر عهده وزارت جهاد کشاورزی قرار گیرد اما به گفته محمود حجتی، این مسئولیت به این وزارتخانه محول نشده است. به نظر می‌رسد لازمه بهبود کارکرد قانون تمرکز، اجرای دقیق و کامل آن است؛ چراکه نظارت بر قیمت‌ها حلقه مکمل تنظیم بازار محسوب می‌شود.

* تجارت محصولات کشاورزی

تجارت با روسیه در انتظار رفع موانع

با گذشت چندین ماه از منع واردات محصولات غذایی برخی کشورهای غربی از سوی روسیه و فراهم شدن بازار مناسب جهت صادرات محصولات غذایی ایران به این کشور، اما وجود عوامل متعددی در این مسیر، مانع از توسعه صادرات این محصولات شده است.

صادرات محصولات لبنی، گوشت و شیلات به روسیه نیازمند موافقت سازمان‌های دامپزشکی دو کشور است که تا‌کنون پیشرفت قابل قبولی در این زمینه صورت نگرفته است. وجود کانتینرهای یخچال‌دار، خطوط کشتی‌رانی و صنایع بسته بندی از جمله زیرساخت‌های مورد نیاز برای صادرات محصولات غذایی به روسیه محسوب می‌شود که در این زمینه کمبودهایی وجود دارد.

وجود مشکلاتی در زمینه نقل و انتقالات پولی بین دو کشور نیز از دیگر موانع توسعه تجارت محصولات غذایی به روسیه می‌باشد که در این رابطه تأسیس بانک مشترک میان دو کشور با هدف حذف دلار از مبادلات تجاری، پیشنهاد شده است. البته بالا بودن تعرفه ورود محصولات غذایی به روسیه از دیگر عوامل کند شدن صادرات به این کشور است که در این زمینه نیز تعیین تعرفه‌های ترجیحی برای رفع این مانع مطرح شده است.

* آمار و اطلاعات بخش کشاورزی

نگاهی به حجم واردات محصولات اساسی در سال ۹۳

بر اساس گزارش مرکز گمرک، حجم واردات گندم در سال ۹۳ به حدود ۷ میلیون تن رسید که نسبت به حجم ۴ میلیون تنی در سال ۹۲ با رشد ۷۵ درصدی روبه رو گردید.

هرچند به نظر می‌رسد که افزایش واردات گندم در سال ۹۳ به دلیل افزایش ذخایر راهبردی این محصول است، اما طبق سیاست‌های اقتصاد مقاومتی، رویکرد دولت در این زمینه باید افزایش تولیدات داخلی و کاهش حجم واردات باشد.

همچنین بر اساس این گزارش، واردات غلات نیز با رشد ۵۴ درصدی به ۱۶ میلیون تن در سال گذشته رسید که بخش اصلی آن را واردات گندم و ذرت دامی تشکیل می‌دهد. واردات برنج نیز به دلیل افزایش تعرفه وارداتی و همچنین وجود برنج مازاد از سال گذشته در کشور، با کاهش ۳۹ درصدی نسبت به سال ۹۲ همراه بود.

حجم واردات برخی محصولات اساسی
مقایسه حجم واردات برخی محصولات اساسی در سال‌های ۹۳ و ۹۲

درصد تغییر حجم واردات محصولات اساسی

درصد تغییر حجم واردات محصولات اساسی بین سال ۹۲ و ۹۳

 

 

بررسی و رصد تحولات حوزه کشاورزی، آب و منابع طبیعی در فصل زمستان نشان می‌دهد در زمینه ارائه تسهیلات و خدمات به بخش کشاورزی، مدیریت منابع طبیعی، ساماندهی نظام توزیع و همچنین مدیریت الگوی مصرف اقدام جدی و موثری صورت نگرفته است.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: