۲۸ بهمن ۱۳۹۳ ساعت ۰۷:۳۰

چرا سرمایه‌گذاری معدنی در کشورهای معدن‌خیز دنیا رو به افزایش است؟

علیرغم پایین بودن ارزش افزوده، اشتغال و بازده ای سرمایه گذاری خارجی بررسی کشورهای منتخب نشان می دهد سهم سرمایه گذاری داخلی و خارجی و هزینه تحقیق و توسعه در این بخش به جز ایران در سایر کشورها در حال افزایش است. بنابراین می توان این سوال را مطرح نمود چرا با وجود پایین بودن بسیاری از شاخص های اقتصادی در بخش معدن سرمایه گذاری این بخش در کشورهای معدن خیز به نسبت بیشتر است؟

به گزارش عیارآنلاین، مرکز پژوهش های مجلس شورا اسلامی در گزارشی برخی شاخص های کلان اقتصادی در بخش معدن ایران را با برخی از کشورهای برتر معدن خیز دنیا ( آمریکا، استرالیا، کانادا و شیلی ) مقایسه نمود. که توجه اجمالی به آنها تحت عناوین زیر خالی از لطف نمی باشد.
ارزش افزوده :
مطابق نمودارهای زیر هم در ایران و هم در ۴ کشور دیگر بخش معدن پایین ترین سهم از ارزش افزوده را داراست. در ۴ کشور مورد بررسی بخش خدمات با حدود ۷۰ % ارزش افزوده بیشترین مقدار بوده و سهم معدن از ۶ % بالاتر نرفته است. در بیان این آمار باید توجه داشت که علت پایین بودن سهم ارزش افزوده بخش معدن در کل اقتصاد، عدم محاسبه صنایع معدنی و زنجیره ارزش بخش معدن در کل بخش می باشد.

۱

سرمایه گذاری :
خدمات بیشترین سهم در سرمایه گذاری را داراست. ولی نکته قابل توجه در این بین میزان سرمایه گذاری صورت گرفته در بخش معدن در مقایسه با دیگر بخش ها و تناسب آن با سهم ارزش افزوده در کشورهای مختلف است. همانگونه که در نمودار۲ مشاهده می شود علیرغم سهم بالاتر ارزش افزوده کشورها در بخش صنعت نسبت به معدن ( به غیر ایران ) سهم سرمایه گذاری بخش معدن و صنعت در بقیه کشورها نزدیک می باشد. از این موضوع می توان دریافت که در اکثر کشورهای صنعتی سرمایه گذاری در معدن متناسب با ارزش افزوده نبوده و جایگاه معدن در اقتصاد به صورت متفاوتی تعریف می گردد و این موضوع می تواند به مربوط به بالادستی بودن معدن مربوط باشد.

۲

سرمایه گذاری خارجی:
سهم سرمایه گذاری خارجی در بخش های مختلف مبین میزان مشارکت کشورهای دارای تکنولوژی برتر در کشورهای دارای پتانسیل در همان بخش است و این مهم در بخش معدن پر رنگ تر از سایر بخش هاست. مطابق آمار در دسترس حدود ۷ % سرمایه گذاری خارجی در ایران مربوط به معدن است این در حالی است که این آمار در استرالیا در حدود ۶۹ % می باشد. مقایسه بین سرمایه گذاری خارجی بخش معدن در ایران و دیگر کشورهای مورد مطالعه نشان می دهد سهم پایین ایران از تکنولوژی روز دنیا در اکتشاف و استخراج ( ناشی از عدم سرمایه گذاری خارجی ) از نکات منفی معدن ایران است.

۳

۴

اشتغال :
سهم اشتغال در هیچ یک از کشورها از ۱٫۳ % فراتر نرفته است در حالی که بخش خدمات و صنعت بالاترین میزان اشتغال را دارا می باشند. با این وجود میزان اشتغال بخش معدن در ایران از این میزان هم بسیار کمتر و چیزی در حدود ۰/۱ % می باشد. البته با توجه به قرارگرفتن معادن در مناطق محروم و دور افتاده توجه بیشتر به اشتغال زایی معادن می تواند کمک شایانی به توسعه و توازن منطقه ای داشته باشد و می توان به عنوان یکی از شاخص های توسعه عدالت محور به آن توجه نمود.

۵

هزینه تحقیق و توسعه :
در کشوری مانند ایران که رشد تکنولوژی در اکتشاف و استخراج معدن متناسب با استانداردهای جهانی نیست توجه به تحقیق و توسعه و میزان هزینه های صورت گرفته در آن باید چشمگیر باشد. ولی مطابق نمودار ۶ این سهم هیچگاه از ۰/۰۸ % فراتر نبوده است که این موضوع در کنار تکنولوژی پایین تولید در بخش معدن نشانگر فعالیت معدن ایران در غیاب بازار رقابتی و حاشیه سود ناشی از رانت ذاتی معدن می باشد. سهم هزینه تحقیق و توسعه در دیگر کشورهای معدن خیز بسیار بالاتر از ایران بوده و میزان رشد آن در چند سال گذشته قابل توجه می باشد.

۶

۷

نرخ بازده سرمایه گذاری :
مطابق نمودار زیر در تمام کشورها بخش ساختمان بیشترین نرخ بازده سرمایه گذاری را داشته و در هر ۴ کشور مورد مطالعه بازدهی سرمایه گذاری بخش معدن پایین ترین مقدار را دارا می باشد.

۸

جمع بندی :
نتایج به دست آمده نشان می دهد بخش معدن در مقایسه با سایر بخش ها در خلق ارزش افزوده و اشتغال جایگاه ضعیفی در تمام کشورها داراست. البته این موضوع ناشی از این واقعیت است که حجم عمده ستانده این بخش به شکل کانی های طبیعی می باشد.
علیرغم پایین بودن ارزش افزوده، اشتغال و بازده ای سرمایه گذاری خارجی بررسی کشورهای منتخب نشان می دهد سهم سرمایه گذاری داخلی و خارجی و هزینه تحقیق و توسعه در این بخش به جز ایران در سایر کشورها در حال افزایش است. حدود ۶۹ % از جذب سرمایه خارجی استرالیا مربوط به معدن است در حالی که این میزان در ایران فقط ۷ % می باشد. بنابراین می توان این سوال را مطرح نمود چرا با وجود پایین بودن بسیاری از شاخص های اقتصادی در بخش معدن سرمایه گذاری این بخش در کشورهای معدن خیز به نسبت بیشتر است؟ این موضوع می تواند به عنوان یک فرضیه اساسی مطرح شودکه برخود حاکمان و سیاست گذاران به بخش معدن باید متفاوت با دیگر بخش های اقتصادی باشد و شاید این فرضیه با در نظر گرفتن روابط قوی پسین و پیشین محصولات معدنی با دیگر بخش های اشتغال زا و خالق ارزش افزوده به صورت جدی تر مطرح می گردد.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: