مسأله جمعیت در نگاه مقام معظم رهبری

یکی از مشکلات ما این است که برجسته ترین زوجهای ما که نخبگان هستند کمترین فرزند را دارند و این یک ضرر بزرگ است چون کشور را از ژن انسانهای برتر محروم می کنیم.

رهبریبه گزارش سرویس فرهنگی و اجتماعی عیارآنلاین، بیش از دویست سال از تحلیل های مختلف جمعیتی دانشمندان و کارشناسان جمعیت شناسی برای تاثیرگذاری بر دیدگاه مسئولین حکومتها و روند جامعه می گذرد. در ابتدا نظرات استاد دانشگاه انگلیس آقای مالتوس در مخالفت شدید با افزایش جمعیت، بیشتر مورد توجه قرار گرفت ولی نتوانست حرکت و یا تغییری در نگاه دولتها و جریانات اجتماعی بوجود آورد. اما با غالب شدن نگاه سرمایه داری در دنیا، از چند دهه پیش بحث کنترل جمعیت به صورت اپیدمی در بسیاری از کشورهای دنیا رایج شده و مسئولین حکومت ها نیز نگاهشان به جمعیت، عمدتا نگاه مدیریت و کاهش جمعیت بوده است.

تداوم دیدگاه افزایش جمعیتی طی ۲۵سال گذشته

با این وجود در کشور ما، شخص مقام معظم رهبری از محدود مسئولینی هستند که از ابتدای زعامت خود نگاه مثبتی به افزایش جمعیت داشته‌اند: «ما اگر دو برابر امروز هم جمعیت داشته باشیم، باز هم می‌توانیم بدون کمترین نیازی به کشورهای دیگر، خود را به بهترین وجه اداره کنیم» (۱۸ / ۴ / ۱۳۶۸)

نگاه خاص به افزایش جمعیت در طول دوران رهبری ایشان حفظ شده و بیش از ده سال پیش در صحبت عمومی دیگر خود جمعیت بالا را دارای اهمیت راهبردی، امتیاز ویژه و مایه حسادت رقبای ایران می دانند: «طبعاً ما هم با خصوصیات برجسته‌ای که کشورمان دارد، در این منطقه هستیم. چرا ایران در این چالش، طرف توجّه قدرت متجاوز و کانون متجاوز، یعنی امریکاست؟ همان‌گونه که گفتیم، اوّلاً به این دلیل که ایران کشوری بزرگ، ثروتمند و برخوردار از منابع بسیار مهمّ زیرزمینی است. دومین ذخیره گاز در سطح دنیا، متعلّق به کشور ماست. ذخیره بسیار ارزشمند نفت و خیلی از منابع زیرزمینی دیگر متعلّق به ایران است. کشوری است با جمعیت زیاد، موقعیت جغرافیایی حسّاس، مرز طولانی در خلیج فارس و دریای عمّان؛ اینها همه امتیازات یک کشور است.» ( ۲۲ / ۲ / ۱۳۸۲) (۱)

اعتراف به اشتباه گذشته و هشدار نسبت به شاخص های جمعیتی

بنابر آمارهای جدید جمعیتی جوامع مختلف، بیشتر از یک دهه است که دانشمندان و کارشناسان متعددی در بسیاری از کشورهای دنیا دلسوزانه نسبت به خطرات پیری جمعیت و یا کاهش جمعیت هشدارهای جدی داده‌اند و در برخی موارد، مسئولین دولتها نیز اقدام به اتخاذ سیاستهایی برای مقابله با آثار سوء آن نموده اند. در ایران مقام معظم رهبری (مدظله العالی) علاوه بر مطرح کردن مسئله اصلاح روند جمعیتی کشور در دیدارهای مردمی، بر توجه فوق العاده و اقدامات فوری کارشناسان امر تاکید نموده‌اند و در اقدامی لازم و مناسب سیاستهای کلی جمعیت را نیز ابلاغ نمودند. ایشان سال ۹۱ در اجتماع مردم بجنورد می‌فرمایند: «یکی از خطاهائی که خود ما کردیم -بنده خودم هم در این خطا سهیمم- این مسئله تحدید نسل از اواسط دهه ۷۰ به این طرف باید متوقف میشد. البته اوّلی که سیاست تحدید نسل اتخاذ شد، خوب بود، لازم بود، لیکن از اواسط دهه ۷۰ باید متوقف میشد. این را متوقف نکردیم؛ این اشتباه بود. عرض کردم؛ مسئولین کشور در این اشتباه سهیمند، خود بنده‌ی حقیر هم در این اشتباه سهیمم. این را خدای متعال و تاریخ باید بر ما ببخشد.» (۱۹ / ۷ / ۱۳۹۱) (۲)

توان پاسخگویی امکانات کشور به جمعیت ۱۵۰ میلیونی

در جای دیگر ایشان در دیدار با مسئولان نظام تأکید می‌کنند: «جمعیت کشور، هفتاد و پنج میلیون. البته بنده همین جا عرض بکنم؛ من معتقدم که کشور ما با امکاناتی که داریم، می تواند صد و پنجاه میلیون نفر جمعیت داشته باشد. من معتقد به کثرت جمعیتم. هر اقدام و تدبیری که میخواهد برای متوقف کردن رشد جمعیت انجام بگیرد، بعد از صد و پنجاه میلیون انجام بگیرد!» (۱۶ / ۵ / ۱۳۹۰)

جمعیت

نبود رصد شاخص های جمعیتی مایه غفلت مسئولان

نبود دستگاه رصد کننده شاخص ها از جمله در بخش جمعیت یکی از محورهایی است که رهبر معظم انقلاب، مسئولین امر را به آن توجه داده اند : «فقدان دستگاه رصدکننده به ما آسیب زد. ما که در سال ۷۱ به مقصود رسیده بودیم، متاسفانه کسی اطلاع رسانی نکرد و هنوز هم اعلام نشده است و سیاستهای کنترلی ادامه دارد.» (۲۷ / ۴ / ۱۳۹۱ )

کم میلی نخبگان به فرزندآوری و عارضه تک فرزندی از مشکلات پیش رو

ایشان از جمله مشکلات دیگر را میل کم به فرزندآوری می دانند و بیان می کنند: «یکی از مشکلات ما این است که برجسته ترین زوجهای ما که نخبگان هستند کمترین فرزند را دارند و این یک ضرر بزرگ است چون کشور را از ژن انسانهای برتر محروم می کنیم.» (۲۷ / ۴ / ۱۳۹۱)

«این میل به کم بودن فرزند، یک عارضه است؛ والّا انسان به‌طور طبیعی فرزند را دوست می دارد. چرا ترجیح می دهند افرادی که فقط یک فرزند داشته باشند؟ چرا ترجیح می دهند فقط دو فرزند داشته باشند؟ چرا زن به‌شکلی، مرد به‌شکلی پرهیز می کنند از فرزندداری؟ اینها را بایستی نگاه کرد و دید عواملش چیست؛ این عوامل را پیدا کنید، برای علاج این عوامل بیماری‌زا -که به اعتقاد بنده اینها عوامل بیماری‌زا است- متخصّصین و صاحبان اندیشه را بخواهید فکر کنند.» (۸ / ۸ / ۱۳۹۲) (۳)

لزوم رعایت سرعت، دقت و قوت در اصلاح سیاستهای جمعیتی

مقدمه ابلاغ سیاست های کلی جمعیت به خوبی حاوی نظرات ایشان در مسأله جمعیت می باشد : «با عنایت به اهمیّت مقوله جمعیّت در اقتدار ملّی؛ و با توجه به پویندگی، بالندگی و جوانی جمعیّت کنونی کشور به عنوان یک فرصت و امتیاز؛ و در جهت جبران کاهش نرخ رشد جمعیّت و نرخ باروری در سال‌های گذشته، سیاستهای کلی جمعیّت ابلاغ می‌گردد. با در نظر داشتن نقش ایجابی عامل جمعیّت در پیشرفت کشور، لازم است برنامه‌ریزی‌های جامع برای رشد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور متناسب با سیاستهای جمعیّتی انجام گیرد. همچنین ضروری است با هماهنگی و تقسیم کار بین ارکان نظام و دستگاه‌های ذیربط در این زمینه، اقدامات لازم با دقّت، سرعت و قوّت صورت گیرد و نتایج رصد مستمر اجرای سیاستها گزارش شود.» (۳۰ / ۲ / ۱۳۹۳)

ایشان پس از ابلاغ سیاست های کلی جمعیت از تلاش های اجرایی صورت گرفته تشکر می کنند و بیان می دارند : «شنیدم در مجلس هم طرحى در مورد افزایش بارورى و پیشگیرى از کاهش جمعیت وجود دارد؛ این بسیار مهم است. هیچ منافاتى ندارد که ما مراعات بهداشت و سلامت مادران و فرزندان و نوزادان را بکنیم -که خیلى مهم است- در عین حال مراقب باشیم اشتباهى را که قبلاً کردیم، ادامه ندهیم، دنبال نکنیم؛ مسئله کاهش جمعیت مسئله‌ى بسیار مهمى است. براى آن دشمنانى که در اوائل صحبت اشاره کردم، بهترین چیز این است که ایران یک کشورى باشد با بیست سى میلیون جمعیت که نصف این جمعیت هم کهن‌سال و میان‌سال و ازکارافتاده باشند؛ این برایشان بهترین چیز است؛ [اگر] براى این برنامه‌ریزى بتوانند بکنند، حتماً میکنند، پول بتوانند خرج کنند، حتماً خرج میکنند؛ ما باید حرکتمان در مقابل این حرکت، حرکت صحیح و منطقى و خردمندانه و عالمانه باشد که خب خوشبختانه شنیدم در مجلس دوستان دنبال این قضیه هستید و امیدواریم که خداوند به شما کمک کند.» (۴ / ۳ / ۱۳۹۳)

**********************************************************************

۱٫ ایشان بیاناتی با همین مضامین در تواریخ ۱۹/۱۰/۱۳۸۳ ، ۱۴/۱۰/۱۳۸۴ و ۲۵/۲/۱۳۸۶ داشته اند.

۲٫ ایشان در سایر دیدارهای عمومی شان در تواریخ ۲۰/۷/۱۳۹۱،۲۳/۷/۱۳۹۱، ۱۱/۰۲/۱۳۹۲، ۱۴/۰۳/۹۲، ۱/۱/۹۳ بر اصلاح روند جمعیتی کشور تاکید نموده اند.

۳٫ ایشان در سایر دیدارهایشان با مسئولین مختلف نظام در تواریخ ۱۹/۹/۱۳۹۲، ۲۰/۱۲/۱۳۹۲ و ۱۳/۶/۱۳۹۳ بر توجه و اقدام فوری مسئولین در زمینه افزایش جمعیت تاکید می نمایند.

۱ دیدگاه

  1. مجید :

    ممنون از مطلبتون

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: