۲۸ آبان ۱۳۹۳ ساعت ۱۱:۱۵

آیا کشاورزی مهم است؟

یکی از راه‌های تحت سلطه درآوردن کشورها، وابسته کردن آنها از طریق مواد غذایی است. با توجه به سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و تاکید بر «تامین امنیت غذایی با تکیه بر تولید از منابع داخلی و نیل به خودکفایی در محصولات اساسی» باید جایگاه مناسبی برای کشاورزی تعریف شود.

به گزارش عیارآنلاین، قانون اساسی جمهوری اسلامی نقش بخش کشاورزی را بسیار تعیین کننده دانسته و در اصول سوم و چهل و سوم این قانون به لزوم خودکفایی در این بخش اشاره شده است؛ در بند سوم قانون اساسی یکی از بخش‌هایی که به لزوم خودکفایی آن اشاره شده بخش کشاورزی است. همچنین در بند چهل و سوم این قانون نیز آمده است: «تأکید بر افزایش‏ تولیدات‏ کشاورزی‏، دامی‏ و صنعتی‏ که‏ نیازهای‏ عمومی‏ را تأمین‏ کند و کشور را به‏ مرحله‏ خودکفایی‏ برساند و از وابستگی‏ برهاند.»

امام خمینی(ره)، رهبر فقید انقلاب اسلامی در تدوین سیاست‌های کلی نظام در دوران بازسازی کشور می‌فرمایند: «توجه به بازسازی مراکز صنعتی نباید کوچک‌ترین خللی بر ضرورت رسیدن به امر خودکفایی کشاورزی وارد آورد، بلکه اولویت و تقدم ‌این امر باید محفوظ بماند و مسئولین بیشتر ‌از گذشته خود را مکلف به اجرای آن سازند … مطمئناً خودکفایی در کشاورزی مقدمه‌ای است برای استقلال و خودکفایی در زمینه‌‌‌های دیگر»

همچنین مقام معظم رهبری درباره اهمیت بخش کشاورزی فرموده‌اند: «دستگاه کشاورزی برای کشور ما بسیار مهمّ است؛ چون امنیت غذایی برای کشوری بزرگ، پُرجمعیت و دارای هدف‌های بلند، بسیار مهم است؛ لذا بخش کشاورزی و دامدارىِ ما یک بخش ویژه و استثنایی است و همه باید برای آن تلاش کنند. در اسلام هم آگاهانه و با توجّه، نسبت به کشاورزی تأکید شده است. حدیث بسیار پُرمعنا و پُرمضمونی درباره‌ی کشاورزان نقل شده است: «الزّارعون کنوز اللَّه فی ارضه»؛ یعنی کشاورزان کسانی هستند که گنجینه‌های خدا در زیر زمین را میدِروند و استخراج می‌کنند. مهمترین گنجینه خدا در زمین و خاک عبارت است از موادی که مایه ادامه حیات بشر و حیوانات است. این از طلا و نفت مهمتر است. طلا و نفت وسیله به‌دست آوردن مایحتاج زندگی است؛ اما محصول غذایی، مهمترین مایحتاج زندگی است. این را برای این عرض میکنیم که همه دست‌اندرکاران کشور و به ویژه مسئولان وزارت جهاد کشاورزی توجّه کنند – همان‌طور که از اوّلِ انقلاب بارها تکرار شده است – که کشاورزی یکی از اساسی‌ترین محورهای توسعه در کشور ماست؛ یک امر حاشیه‌ای نیست. توجه به صنعت – که لازم است – نباید موجب عطف توجّه از کشاورزی شود. کشاورزی، پایه و زیربنا و اساس است.»

کارشناسان توسعه کشاورزی را به عنوان نیروی محرکه رشد اقتصادی در مراحل اولیه توسعه دانسته‌اند و در مراحل بعدی رشد نیز این بخش نقش‌های عمده‌ای چون درآمد زایی، ایجاد اشتغال و تامین امنیت غذایی را ایفا می‌کند. همچنین نکته مهمی که باید به آن توجه کرد آن است که بخش کشاورزی معمولا با هر بخش دیگری به صورت رقابتی عمل نمی‌کند، بلکه رشد آن، می‌تواند مکمل رشد بخش‌های دیگر باشد.

در سطح جهانی نیز با توجه به اهمیت بخش کشاورزی در امنیت غذایی جوامع و نیز ضرورت توجه به ابعاد اقتصادی تولید، اقتصاد کشاورزی به عنوان یکی از شاخه‌های علوم از حدود یک قرن پیش در کنار سایر رشته‌های کشاورزی به تدریج مطرح شده است. به طوری که حتی کشورهای صنعتی لیبرال نیز علاوه بر اینکه در زمینه‌های مختلف اقتصادی از مکانیزم بازار آزاد و عدم مداخله دولت دم می‌زنند، در بخش کشاورزی همواره از تولیدکنندگان داخلی به صورت ویژه حمایت کرده‌اند. برای مثال کشور آمریکا هرچند بازار داخلی کالاهای مصرفی مانند پوشاک و کفش را به دیگر کشورها واگذار کرده اما تولید کالاهای اساسی کشاورزی چون گندم و ذرت را رها نکرده و برای تولید آن برنامه دارد به طوریکه بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده گندم و ذرت در سطح جهان است. به این ترتیب علاوه بر اینکه در زمینه مواد غذایی به دیگر کشورها نیازمند نمی‌شود و امنیت غذایی خود را حفظ می‌کند، از طریق تأمین مواد غذایی مورد نیاز دیگر کشورها، آن‌ها را به خود وابسته می‌کند. امروزه یکی از راه‌های تحت سلطه در آوردن کشورها، وابسته کردن از طریق مواد غذایی است.

طبق آمار بانک مرکزی جمهوری اسلامی سهم بخش کشاورزی در کل تولید ناخالص داخلی ایران در سال‌های اخیر بین ۱۲ الی ۱۶ درصد در نوسان بوده است. در سال ۱۳۹۱ سهم این بخش از کل تولید ناخالص داخلی بیش از ۱۵ درصد بوده است.

 کشاورزی و تولید ناخالص داخلی

همچنین در صورتی که سهم ۳ درصدی صنایع غذایی که در ادامه زنجیره تولیدات کشاورزی فعالیت می‌کنند ولی در حساب‌های ملی در بخش صنعت لحاظ می‌شوند، و همچنین سهم آن بخش از خدمات که به طور مستقیم و غیرمستقیم به بخش کشاورزی وابسته است (چون حمل و نقل، توریسم کشاورزی، بازرگانی و …) را نیز در بخش کشاورزی در نظر بگیریم، سهم این بخش از کل تولید به حدود ۲۵ درصد ‌می‌رسد.

همچنین بخش کشاورزی ایران در سال‌های اخیر نشان داد که پایدارترین بخش کشور از لحاظ تأثیر تحریم‌های بین المللی بوده است. طبق آمار بانک مرکزی در سال ۱۳۹۱ ایران رشد اقتصادی ۵٫۸- را تجربه کرد درحالی که رشد بخش کشاورزی ۶٫۳ درصد بوده است. در نتیجه می‌توان گفت بخش کشاورزی می‌تواند رشدی پایدار و بدون تأثیر قابل توجه از تحولات بین‌المللی را برای کشورمان در شرایط کنونی رقم بزند.

رشد اقتصادی سال 91

از نظر اشتغال نیز طبق آمار مرکز آمار ایران سهم بخش کشاورزی از اشتغال در سال‌های اخیر بین ۱۸ الی ۲۵ درصد بوده است و در سال ۱۳۹۲ سهم کشاورزی از کل اشتغال کشور به ۱۸٫۳ رسیده است و با احتساب بخش صنایع غذایی و بدون احتساب خدمات وابسته، این سهم به بیش از ۳۵ درصد می‌رسد.

 اشتغال کشاورزی

همچنین بخش کشاورزی در مقایسه با دیگر مشاغل به سرمایه‌گذاری کمتری برای ایجاد شغل نیاز دارد. در سال ۱۳۹۲، به گفته معاون علمی و فناوری رییس جمهور متوسط هزینه تولید هر شغل در کشور ۱۶۰ میلیون تومان و بنا به گفته وزیر کار، هزینه تولید هر شغل ۲۰ تا ۷۰ میلیون تومان بود. بخش کشاورزی همواره جزء بخش‌هایی بوده‌است که کمترین میزان سرمایه را برای ایجاد شغل نیاز داشته است و در سال ۱۳۹۲ به طور متوسط ۳۰ میلیون تومان سرمایه‌گذاری برای ایجاد هر شغل در این بخش مورد نیاز بوده است. این میزان در مقایسه با برخی شاخه‌های سرمایه بر و تخصصی مانند پتروشیمی که به ۲ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک شغل نیاز دارند بسیار کمتر است.

بنابر آمار گمرک جمهوری اسلامی بخش کشاورزی و صنایع غذایی سالانه درحدود ۱۷ درصد صادرات غیرنفتی کشور(با احتساب پتروشیمی و بدون احتساب میعانات گازی) را به خود اختصاص داده و با تأمین بیش از ۷۰ درصد نیاز غذایی کشور، نقشی اساسی در امنیت غذایی ایفا می‌کند.

 صادرات مواد غذایی

همچنین صادرات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی در مقایسه با دیگر کالاهای صادراتی کشور از ارزش افزوده بالاتری برخوردارند به طوریکه در سال ۱۳۹۲ قیمت هر تن کالای کشاورزی و صنایع غذایی صادراتی به طور میانگین در حدود ۱۲۷۰ دلار بوده است درحالیکه ارزش هر تن کالای غیرکشاورزی کشور به طور میانگین به قیمت ۳۴۰ دلار صادر شده است.

 کالای کشاورزی صادراتی

گروه کشاورزی فارغ از خدمات و صنایع وابسته به طور کلی به سه بخش زراعت (و باغبانی)، دامپروری و شیلات تقسیم می‌شود. عمده تولیدات بخش زراعت ایران شامل گندم، برنج، نیشکر، چغندر قند، سیب زمینی و پسته است. محصولات عمده بخش دامپروری نیز عبارتند از گوشت قرمز، گوشت مرغ، شیر، تخم مرغ و عسل.

با وجود اهمیت بخش کشاورزی و ظرفیت‌های فراوان کشورمان در این بخش و همچنین تأکیدات فراوان از سوی مقام معظم رهبری درخصوص لزوم توسعه بخش کشاورزی، در سال‌های اخیر شاهد توجه کمتر مسئولین به این بخش از اقتصاد کشور بوده‌ایم که متأسفانه این کم توجهی تأثیر خود را بر آمارهای بخش کشاورزی نشان داده است. به طور مشخص در بسته سیاستی دولت برای خروج از رکود هیچ توجهی به بخش کشاورزی نشده است.

در بند ششم سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی آمده است: «افزایش تولید داخلی نهاده‌ها و کالاهای اساسی(بویژه در اقلام وارداتی)، و اولویت دادن به تولید محصولات و خدمات راهبردی و ایجاد تنوع در مبادی تأمین کالاهای وارداتی با هدف کاهش وابستگی به کشورهای محدود و خاص».

و رهبر معظم انقلاب در تبیین این بند فرموده اند: «مسئله ششم امنیت اقلام راهبردی و اساسی است؛ در درجه اول غذا و دارو. باید تولید داخلی کشور طوری شکل بگیرد که کشور در هیچ شرایطی در زمینه تغذیه و در زمینه دارو دچار مشکل نشود؛ این یکی از مؤلفه‌های اساسی در این سیاست‌هایی است که ابلاغ شده، باید خودکفا باشیم.»

با توجه به بند ششم سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و همچنین بند دوم از سیاست‌های کلی بخش کشاورزی «تامین امنیت غذایی با تکیه بر تولید از منابع داخلی و نیل به خودکفایی در محصولات اساسی» ضروری است مسئولین کشور با برنامه ریزی متناسب با اولویت این بخش، با جدیت در جهت تحقق اهداف تعیین شده حرکت کنند.

منبع: فارس

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: