۱۷ آبان ۱۳۹۳ ساعت ۰۹:۳۰

تحلیل بانک جهانی از تاثیر توسعه حمل‌‌و‌نقل بر کاهش فقر/ افزایش دسترسی به بازارها و فرصت های شغلی

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری با تأکید بر لزوم رفع موانع توسعه حمل و نقل، گسترش راه‌ها و توسعه ناوگان عمومی برای کاهش فقر اقشار آسیب‌پذیر، گفت: فقدان یا کمبود عوامل حمل و نقلی منجر به افزایش فقر می‌شود و بنابراین توسعه این عوامل می‌تواند نتایج منفی حاصل را معکوس کند.

به‌ گزارش‌ عیارآنلاین، ‌کارگروه امور اجتماعی، آموزش و فرهنگ ایمنی کمیسیون ایمنی راه‌ها، فاصله زمانی ۱۴ آبان (به‌عنوان روز ملی فرهنگ عمومی)‌ و ۲۵ آبان (روز جهانی یادمان قربانیان سوانح جاده‌ای) را به‌ عنوان «دهه ایمنی راه‌ها و مسئولیت‌های ما» نام‌گذاری کرده است.

راه روستایی

در مجمع عمومی سازمان ملل نیز بازه زمانی سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ به‌ عنوان «دهه ارتقاء ایمنی حمل و نقل» تعیین شده است.

شعار دهه ایمنی راه‌ها در سال جاری «سهم من از ایمنی راه‌ها»‌ است‌.

در این راستا به سراغ معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای رفتیم و از وی درباره تأثیر حمل و نقل بر جوامع انسانی و رویکرد انسانی و اجتماعی در حمل و نقل‌‌جویا شدیم.

شهرام آدم‌نژاد در گفت‌وگویی اظهار داشت: رشد اقتصادی پیش شرط توسعه است اما رشد به تنهایی تضمینی برای افزایش رفاه مردم و کاهش فقر نیست.

وی ادامه داد: اقشار مختلف جامعه در صورتی‌ از مواهب رشد برخوردار خواهند شد که قادر باشند در فرصت‌های اجتماعی و اقتصادی ناشی از رشد مشارکت جویند، مثلاً فرصت‌های شغلی، آموزشی و بهداشتی؛ یکی از مهمترین لوازمی که به تحقق چنین مشارکتی یاری می‌رساند، حمل و نقل است.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری با بیان اینکه در واقع حمل و نقل، حلقه وصل انسان‌‌ها با فرصت‌ها و منابع حاصل از رشد و توسعه است‌، افزود: این امر در مورد اقشار آسیب‌پذیر واجد اهمیت مضاعف است زیرا‌ اقشار تهیدست اغلب در مناطق دوردست، در روستاها و یا در حاشیه شهرهای بزرگ زندگی می‌کنند که دسترسی آنان را به مراکز حیاتی با مشکل مواجه می‌سازد‌، از این رو وجود راه‌های مناسب و ایمن نقش بسزایی در دسترسی این اقشار به مراکز و خدمات مورد نیازشان ایفا می‌کند.

وی ادامه داد: اقشار تهیدست جامعه اغلب فاقد وسیله نقلیه شخصی موتوری هستند که این امر تردد آنان را سخت‌ و کند می‌سازد؛ از این رو وسایل نقلیه عمومی تأثیر عمده‌‌ا‌ی بر کم و کیف جابجایی و دسترسی‌های آنان بر جای می‌گذارد.

اهمیت جنبه اجتماعی برنامه‌ریزی حمل و نقل/‌لزوم کاهش موانع جابه‌جایی و هزینه‌های حمل‌‌و‌نقل

آدم‌نژاد توضیح داد: دو عامل مذکور یعنی «راه‌های ایمن» و «وسایل نقلیه مناسب»، اغلب در اختیار اقشار بهره‌مند جامعه قرار دارد، این در حالی است که حمل و نقل‌ به مثابه پل ارتباطی انسان‌ها با نیازهای اساسی‌شان عمل می‌کند، همه اقشار جامعه باید قادر باشند از روی این پل، با اطمینان و بدون دغدغه، عبور کرده و نیازهایشان را تأمین کنند، اینجاست‌ که اهمیت جنبه اجتماعی برنامه‌ریزی حمل و نقل آشکار می‌‌شود.

وی اظهار داشت: تحلیل اجتماعی در حمل و نقل به دست‌اندرکاران این رشته امکان می‌دهد که زیرساخت‌های حمل و نقلی را در جهت توانمندسازی گروه‌های مختلف اجتماعی توسعه دهند.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای گفت: بخش‌هایی از جامعه نیازمند توجه بیشتر در برنامه‌ریزی‌های کلان حمل و نقل هستند و این امر با نگاه فنی حاصل نمی‌شود بلکه مستلزم تحلیل اجتماعی است؛ برنامه‌ریزان حمل و نقل همواره باید این نکته کلیدی را مدنظر داشته باشند که راه‌ها و وسایل نقلیه، ابزار جابجایی «انسان‌ها» هستند، انسان‌هایی که در جستجوی «منابع»‌ و «فرصت‌ها»‌ از نقطه‌ای به نقطه دیگر می‌روند و نتیجه برنامه‌ریزی حمل و نقل باید کاستن از موانع و هزینه‌های این جست‌و‌جو به حداقل ممکن باشد، به ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر اجتماعی که نیازمند حمایت هستند.

نقصان جاده و افزایش موانع و هزینه‌های حمل‌و‌نقل به اقتصاد کشاورزی‌ روستایی آسیب جدی می‌‌زند

وی توضیح داد: در مناطق روستایی، نیروی کار به طور معمول در بخش کشاورزی و دامداری متمرکز است، وجود راه‌های ایمن که در همه فصول سال قابل استفاده باشد و نیز وسایل نقلیه مناسب، برای روستاییان از اهمیت حیاتی برخوردار است زیرا از یک سو آن‌ها باید مواد مورد نیاز مانند کودهای شیمیایی و اقلام و تجهیزات را از شهر تهیه کنند و از سوی دیگر، محصولات خود را در زمان مناسب به بازارهای مصرف برسانند.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای تصریح کرد: نقصان راه‌ها و افزایش موانع و هزینه‌های حمل و نقل به اقتصاد کشاورزی مناطق روستایی آسیب جدی می‌رساند، رویدادی که در درازمدت می‌تواند به مهاجرت گسترده به شهرها بیانجامد.

وی ادامه داد: مطالب مذکور این واقعیت را منعکس می‌سازد که بهبودهای حمل و نقلی بیشترین تأثیر را بر اقشار آسیب‌پذیر دارد، زیرا این گروه اجتماعی کمتر از مواهب زیرساخت‌های حمل و نقلی برخوردار است.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای افزود: برخورداری کمتر موجب می‌شود که مردم دسترسی نازل‌تری به فرصت‌های شغلی، آموزشی و درمانی داشته باشند و پیامد ‌‌چنین وضعیتی، گسترش فقر است.

آدم‌نژاد گفت: در واقع ارتباط حمل و نقل و فقر را می‌توان از این منظر نگریست که فقدان یا کمبود عوامل حمل و نقلی منجر به افزایش فقر می‌شود و بنابراین توسعه این عوامل می‌تواند نتایج منفی حاصل را معکوس کند.

* تأثیر توسعه حمل و نقل بر کاهش فقر جوامع

وی اظهار داشت: اهمیت این مسأله به اندازه‌ای است که بانک جهانی، حمل و نقل را بخشی جدایی‌ناپذیر از مأموریت خود در زمینه کاهش فقر در جهان می‌داند، از دید این نهاد توسعه‌ای، حمل و نقل به خودی خود موجب کاهش فقر نمی‌شود اما به عنوان یک واسط فراگیر و قدرتمند که دسترسی به منابع و فرصت‌ها را برای همگان تسهیل می‌کند، نقش به سزایی در فرایند کاهش فقر ایفا می‌کند؛ همچنین حمل و نقل به طور مستقیم هم، از طریق ایجاد مشاغل گوناگون، به هدف مذکور یاری می‌رساند.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای بیان کرد: راهنمای تحلیل اجتماعی بانک جهانی تحت عنوان «مرجع تحلیل اجتماعی»‌بر این امر تاکید می‌کند که اقشار محروم می‌توانند از پروژه‌های حمل و نقلی منتفع شوند، به شرط آنکه صدای آنان شنیده شده و شرایط زندگیشان درک شود؛ راهنمای مذکور همچنین یادآور می‌شود که دانش موجود در زمینه مواهب اجتماعی حاصل از سرمایه‌گذاری در راه‌ها و حمل و نقل هنوز محدود است و روش‌های علمی و عملی، به منظور سنجش آثار و پی‌آمد طرح‌های مذکور در زندگی گروه‌های مختلف اجتماعی به ویژه تهیدستان، باید توسعه یابد.

وی ادامه داد: علت اصلی محدودیت مذکور آن است که تاثیرات اجتماعی حمل و نقل اجتماعی حمل و نقل غیر مستقیم است و به سادگی کمیت‌پذیر نیست، با این حال تلاش‌های زیادی در زمینه ارائه دستاوردهای اجتماعی حمل و نقل در چارچوب آمار و ارقام صورت گرفته است، از جمله مطالعه‌ای توسط بانک جهانی در ایالت آسام هند مشخص کرد که بهبود در راه‌های روستایی منجر به افزایش ۴۵ درصدی درتولید محصولات کشاورزی شد که این امر به نوبه خود، بهبود قابل ملاحظه‌ای در نرخ اشتغال منطقه در پی داشت.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای گفت: مطالعه‌ای دیگر در هند نشان داد سرمایه‌گذاری در راه‌ها بیشترین تأثیر را در کاهش فقر داشته است، به ازای هر ۲۲ هزار دلار هزینه در راه‌های روستایی، ۱۶۳ نفر از فقر رها شدند.در یک بررسی موردی دیگر در کشور بوتان مشخص شد که احداث یک راه جدید، منجر به افزایش حضور کودکان یک روستان در مدرسه به میزان ۸ برابر شد.

وی بیان کرد: اقشار آسیب‌پذیر ‌به جهت زندگی در حاشیه راه‌ها و در مناطق دوردست و همچنین جابه‌جایی با پای پیاده، به میزان وسیعی در معرض حوادث ترافیکی قرار دارند، از سوی دیگر به جهت دوری از مراکز درمانی به شدت در برابر اینگونه حوادث آسیب‌پذیر هستند.

آدم‌نژاد افزود: بر اساس برآوردهای بانک جهانی، ۴۰ تا ۶۰ درصد مردم در کشورهای در حال توسعه در فاصله‌ای بیش از ۸ کیلومتر از نزدیکترین مرکز بهداشتی درمانی زندگی می‌کنند، به علاوه هزینه‌های ناشی از حوادث ترافیکی به جهت از دست رفتن نان‌آور خانواده و یا به سبب نگهداری از فرد مصدوم یا معلول، برای اقشار محروم کمرشکن است و حتی می‌تواند خانواده‌ای در سطح بالای خط فقر را به ورطه فقر و تنگدستی بکشاند، از این رو ایمن‌سازی راه‌ها و سرمایه‌گذاری در زمینه کاهش حوادث ترافیکی نیز همانند ساخت و توسعه راه‌ها، یک عامل‌ توسعه زندگی انسانی است که به هدف کاهش فقر در جوامع انسانی یاری می‌رساند.

تأکید سازمان همکاری اقتصادی و توسعه بر رشد حمل و نقل در راستای دسترسی بهتر به بازارها و فرصت‌های شغلی‌

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای ادامه داد: در کنار ‌بانک جهانی، نهادهای بین‌المللی دیگر نیز بر اهمیت حمل و نقل در تلاش‌های توسعه‌ای و نقش آن در کاهش فقر تاکید می‌کنند، از جمله سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD‌) بر ظرفیت حمل و نقل در راستای حمایت از افراد کم‌درآمد برای دسترسی بهتر به بازارها، فرصت‌های شغلی، تسهیلات آموزشی و بهداشتی، توسعه روستایی و خدمات اجتماعی تاکید می‌‌کند؛ گروه کاری فقر و زیرساخت‌ها در این نهاد، نحوه تأثیرگذاری حمل و نقل بر فرایند دستیابی به اهداف توسعه هزاره را به شکل جزیی بررسی کرده است و بر نقش ایمنی راه‌ها در این میان تاکید ویژه دارد.

ساخت و ایمن‌سازی ‌راه‌ها کلید مبارزه با فقر در جهان امروز

وی اظهار داشت: ‌کمیسیون‌ ایمنی جهانی راه‌ها‌ نیز که یک نهاد بین‌المللی مستقل و غیرانتفاعی است، توسعه زیرساخت‌های حمل و نقلی را به مثابه «کلید مبارزه با فقر در جهان امروز»‌ می‌داند، در عین حال بر این نکته تاکید می‌کند که توسعه مذکور چنانچه به خوبی مدیریت نشود، نه تنها به هدف غایی خود نائل نخواهد شد بلکه به واسطه گسترش حوادث ترافیکی منجر به مرگ و معلولیت، می‌تواند خانواده‌های بسیاری را به زیر خط فقر بکشاند.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای اضافه کرد:‌ از نظر کمیسیون‌ ایمنی جهانی راه‌ها‌،‌ ساخت راه‌ها در کنار ایمن‌سازی راه‌ها باید به عنوان اهداف توسعه‌ای مورد توجه ویژه دولت‌ها قرار گیرد.

تأثیر حمل و نقل بر زندگی انسانی مستلزم رویکرد انسانی و اجتماعی در کنار رویکرد فنی و اقتصادی‌

آدم‌نژاد با بیان اینکه فقر و شکاف طبقاتی یک معضل اساسی در جوامع در حال توسعه است، اضافه کرد: در فرایند توسعه باید از همه ابزارهای موجود در جهت کاهش فقر استفاده شود و حمل و نقل بی‌شک یکی از مهمترین ابزارها است.

معاون برنامه‌ریزی سازمان راهداری و حمل و نقل جاده‌ای افزود: درک تأثیرات حمل و نقل بر زندگی انسانی مستلزم رویکرد انسانی و اجتماعی در حمل و نقل به موازات رویکرد فنی و اقتصادی است، رویکرد انسانی-اجتماعی در حمل و نقل به برنامه‌ریزان و سیاستگزاران این رشته، درکی عمیق‌تر از ماهیت حمل و نقل می‌بخشد و افقی دورتر و چشم‌اندازی وسیع‌تر از پروژه‌های فنی در برابر دیدگانشان می‌گشاید. چنین بینشی کمک می‌کند که جایگاه رفیع‌تری را برای حمل و نقل در برنامه‌های کلان توسعه کشور مطالبه کنند.

منبع : فارس

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: