۱۴ آبان ۱۳۹۳ ساعت ۰۹:۳۲
«مهد بابا ندارد» آسیب شناسی مهدکودک‌ها در ایران(8)

تخصص و نظارت مستمر؛ حلقه‌ی مفقوده مهدکودک

شاید سازمان بهزیستی این نیروی انسانی، بودجه و توان را نداشته باشد که بخواهد همه‌ی مهدکودک‌ها را مدیریت کند. از همین رو سایر سازمان‌ها می‌توانند بازوی کمکی آن باشند. بهزیستی می‌تواند از این ظرفیت استفاده کند و خودش صرفاً نقش نظارتی داشته باشد.

اشاره: پرونده ویژه عیار آنلاین تحت عنوان «مهد بابا ندارد.» پیرامون آسیب شناسی مهدکودک ها در ایران به زودی منتشر خواهد شد. در این پرونده که شامل تعدادی یادداشت و مصاحبه با کارشناسان و فعالان عرصه تعلیم و تربیت کودکان است، سعی شده تا با نگاهی کارشناسانه به آسیب شناسی وضع فعلی و ارائه راهکارهای بهبود این وضع بپردازد. متن زیر خلاصه مصاحبه با خانم سمیه مهدی‌کیا، مسئول دوره های تربیت مربی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران است که در ادامه می‌آید.

متن کامل

به‌عنوان مقدمه بفرمایید که به نظر شما مهدکودک در نظام تربیتی ما چه جایگاهی می‌تواند داشته باشد؟

در ایران، آموزش رسمی از هفت‌سالگی آغاز می‌شود و در ذهن همه این نقش بسته که شروع آموزش از همین سن است؛ اما امروزه می‌بینیم یک کودک سه‌ساله گاهی اطلاعاتی دارد که قبلاً یک کودک ده‌ساله هم نداشت! یک مزیت حضور کودکان در مهدکودک‌ها و مراکز پیش‌دبستانی همین است که راحت‌تر می‌توانند وارد مدرسه بشوند، چون مهدکودک‌ها می‌توانند علاقه‌مندی و پیش‌زمینه فکری را در آن‌ها ایجاد کنند.

در این صورت جا دارد که مهدکودک در نظام تعلیم و تربیت رسمی ما قرار بگیرد؟

گرچه الآن برای فرستادن کودکان به دوره مهدکودک و پیش‌دبستانی الزام قانونی وجود ندارد، اما تقریباً خود خانواده‌ها به به لزوم طی دوره‌های پیش از ورود به مدرسه رسیده‌اند. در حال حاضر جو حاکم بر مدارس به گونه‌ای است که اکثریت بچه‌ها قبلاً به مهد و پیش‌دبستانی رفته‌اند و تعداد محدودی در این دوره‌ها شرکت نکرده‌اند. وقتی این دو دسته در کلاس کنار هم قرار می‌گیرند، تفاوت مهارت‌هایشان مشخص می‌شود.

درباره نحوه ورود شهرداری تهران به حوزه مهدکودک توضیح دهید.

بسیاری از تحقیقات نشان می‌دهد که هر چند شروع آموزش از هفت‌سالگی است، اما بسیاری از مفاهیم را می‌توانیم در کودکان نهادینه کنیم. مهم‌ترین اهدافی که در واحد آموزش شهرداری داریم، «آموزش شهروندی، اخلاق‌مداری در شهر، مهارت‌های اجتماعی و فرهنگ ایرانی – اسلامی» است.

برای اجرایی شدن اهدافی که در مهد و پیش‌دبستانی‌‌های شهرداری در نظر گرفته‌اید، آیا سازوکاری هم طراحی شده است؟

اهداف مشخص شده، الآن در شهرداری به محتوای آموزشی تبدیل شده است. محتوایی که ما الآن داریم، تولیدی خود سازمان است و اصلاً در بازار وجود ندارد. سه سال پیش کارگروهی از روانشناسان و کارشناسان تربیتی تشکیل شد تا محتوایی مناسب با فرهنگ ایرانی – اسلامی محتوا را تعیین کنند. محتوای مورد نظر پس از تدوین، یک دوره به صورت آزمایشی اجرا شد و برای رفع، کم‌وکاستی‌ها کتاب‌ها مورد ویرایش قرار گرفتند. دوره تربیت مربی هم متناسب با محتواهای تهیه شده طراحی و برگزار گردید.

مهدکودک

وجوه ممیزه مهدکودک‌های سازمان شهرداری با مراکز دیگر چیست؟

آنچه در مهدکودک‌ها و پیش‌دبستانی‌های خصوصی اتفاق می‌افتد، بیشتر از همه آموزش و نگه‌داری است. والدینی که شاغل‌اند، به مراکزی نیاز دارند که تمام‌وقت کودکان را نگه‌داری کند و در کنار آن آموزشی هم بدهند؛ اما ما در سازمان فرهنگی و هنری صرفاً کودکان چهار سال به بالا را ثبت‌نام می‌کنیم و به آموزش آن‌ها می‌پردازیم. مهم‌ترین مسئله برای ما همان فرهنگ‌سازی است. یکی از تفاوت‌های دیگر این است مربیان ما دارای اعتبارنامه‌های آموزشی هستند. اعتبارنامه‌ها از طریق واحد آموزش سازمان صادر می‌شود. موقع به‌کارگیری مربی‌ها ما آن‌ها را مورد آزمون قرار می‌دهیم. این آزمون شامل دو بخش صلاحیت عمومی (شامل نحوه تعامل، تفکرات و اعتقادات) و صلاحیت علمی و تخصصی است.

در شهرداری یا نهادهای دیگر نظام رتبه‌بندی مربی‌های مهدکودک وجود دارد؟

بله! در خود سازمان فرهنگی هنری از طریق همان اعتبارنامه‌های آموزشی این اتفاق افتاده است. ما برای افراد متقاضی، کلاس آموزشی برگزار می‌کنیم و در بخش تخصصی آزمون می‌گیریم. بخش بعدی دوره عمومی است که خود سازمان فرهنگی و هنری در حوزه‌های مختلف کلاس‌هایی را برگزار می‌کند. مربیان بر اساس معیارهایی ازجمله تجربه‌ای که دارند، رتبه‌بندی شدند. این روند مستمر است و در پایان هرسال تحصیلی این دوره‌ها را به‌صورت اجباری برای مربیان برگزار می‌کنیم.

در حال حاضر سازمان بهزیستی به‌عنوان متولی مهدکودک‌ها مشخص‌شده است. به نظر شما آیا تولی گری بهزیستی مناسب است یا نهاد دیگری باید متولی مهدکودک‌ها باشد؟

تمام مراکزی که الآن به‌نوعی در حوزه مهدکودک‌ها فعالیت می‌کنند، باید از سازمان بهزیستی مجوز داشته باشند. شهرداری هم برای فعالیت‌هایش در این حوزه از سازمان بهزیستی مجوز گرفته است. شاید سازمان بهزیستی این نیروی انسانی، بودجه و توان را نداشته باشد که بخواهد همه‌ی مهدکودک‌ها را مدیریت کند. از همین رو سایر سازمان‌ها می‌توانند بازوی کمکی آن باشند. بهزیستی می‌تواند از این ظرفیت استفاده کند و خودش صرفاً نقش نظارتی داشته باشد. این‌که سازمان متولی، صرفاً نظارت بکند و وارد کارهای اجرایی نشود،‌ مفید است.

بهتر است سازمان بهزیستی در حوزه‌های مختلف اجرایی از آموزش تا ارزشیابی مربیان مهدکودک به جای تصدی‌گری، نظارت داشته باشد. این‌که می‌گویم نظارت را به عهده بگیرد و وارد امور اجرایی نشود به این شرط است که واقعاً نظارت مستقیم و مستمر باشد.

آیا سازمان بهزیستی این وظایف را به‌درستی انجام می‌دهد؟ واقعاً نظارت مستمر و پیگیر دارد؟

همین سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران بیست‌ودو منطقه دارد و هر منطقه هفت الی هشت مرکز دارد و در هر مرکز پنج الی شش تا کلاس هم که دایر باشد، چه حجمی از نظارت می‌طلبد؟!

بهزیستی فعالیت‌های بسیار زیادی دارد و تنها یکی از شاخه‌های آن مهدکودک‌هاست. ضمن اینکه ذهنیت کارکنان بهزیستی و مردم این است که بهزیستی مسئول پیگیری امور مربوط به آسیب‌های اجتماعی، کودکان معلول و این تیپ کارهاست و به‌عنوان جایی که مرجع سیاست‌گذاری مهد و پیش‌دبستانی شناخته نمی‌شود.

الآن نهایت کار بهزیستی صدور مجوز شده است و در بهترین حالت سالی یک‌بار به مراکز مذکور سرکشی می‌کند، که این نظارت هم به درستی انجام نمی‌شود. این در حالی است که متولی باید وارد جزئیات دیگر هم بشود. اگر قرار است بهزیستی متولی بماند باید این واحد را خیلی قوی کند.

به‌طورکلی در کشور، به مهدکودک اصلاً تخصصی نگاه نشده است و این بحث خیلی مغفول است. درصورتی‌که این بازه سنی اهمیت زیادی دارد و ما می‌توانیم بسیاری از فکرها را در این سنین نهادینه کنیم.

به مربی باید پول خوبی داد چون کار با بچه‌ها واقعاً سخت است. این در حالی است که در مراکز خصوصی حداقل حقوق را به مربی می‌دهند، مدتی پیش یکی از مدیران همین مهدکودک‌های خصوصی با من تماس گرفته بود برای این‌که مربی و کمک‌مربی معرفی کنم، پرسیدم: «حقوق کمک‌مربی‌تان چه قدر است؟»، گفت: «۱۲۰ هزار تومان!». این حقوق یعنی ساعتی ۶۰۰ تومان! با این سطح پرداخت، افراد توانمند و متخصص رغبتی نخواهند داشت که فعالیت کنند.

در حال حاضر نهادهای متفاوتی به تربیت مربی مهد می‌پردازند. به نظر شما این دوره‌ها باهم چه تفاوتی دارند؟

طبق آیین‌نامه بهزیستی، دوره‌های تربیت مربی را جهاد دانشگاهی و بهزیستی برگزار می‌کنند. در این شاخه دوره‌های سازمان بهزیستی، خیلی کم است. جهاد دانشگاهی از این فرصت استفاده کرده و طبق چارچوب بهزیستی و مهارت‌هایی که باید مربیان در پایان دوره کسب کنند، دوره‌هایی را طراحی و اجرا می‌کند.

دوره‌های سازمان تبلیغات اسلامی هم نسبتاً با همین روند اجرا می‌شود جز این‌که نگاهشان اسلامی‌تر است و بسیاری از افرادی که تربیت می‌کنند در مهدکودک‌های قرآنی و دارالقرآن‌ها مشغول به کار می‌شوند.

متن کامل

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: