۲ شهریور ۱۳۹۳ ساعت ۱۵:۰۶

نیروی محرکه توسعه صنعتی کره جنوبی چه بود؟

کره جنوبی فولاد‌سازی را تقریبا همزمان با ایران شروع کرد اما توسعه مداوم و سریع صنعت فولاد این کشور باعث شده است که امروزه تولید فولاد خام کره‌جنوبی حدود ۵ برابر تولید ۱۵ میلیون تنی ایران باشد و این در حالی است که کره جنوبی به دلیل فقر گسترده در منابع طبیعی هیچ یک از زیرساخت‌های طبیعی لازم برای تولید فولاد را ندارد.

به گزارش سرویس صنعت،‌معدن و تجارت عیارآنلاین،‌ هر چیزی که در اطراف ما وجود دارد یا از جنس فولاد است و یا در تولید و حمل و نقل آن از ابزارآلات فولادی استفاده شده است. به همین دلیل، صنعت فولاد یکی از مهمترین و تاثیر گذارترین صنایع در رشد و توسعه صنعتی هر کشوری محسوب می‌شود و یکی از ملزومات صنعتی شدن هر کشوری پیشرفت و توسعه صنعت مذکور می باشد. شاید به همین دلیل باشد که شاخصه «سرانه مصرف فولاد» یکی از ملاک‌های جهانی بررسی توسعه یافتگی یک کشور است. با بررسی آمارهای ارائه شده توسط سازمان جهانی فولاد برای این شاخصه مشاهده می شود که کره‌جنوبی در ۱۰ سال گذشته همواره رکورددار سرانه مصرف فولاد در بین کشورهای دنیا با متوسط ۱۰۵۷٫۴ کیلوگرم فولاد به ازای هر نفر و با فاصله زیاد از رتبه دوم این شاخص بوده است. دومین سرانه مصرف فولاد جهان مربوط به کشور تایوان با ۷۹۳٫۴کیلوگرم است و مقدار این شاخص در سال ۲۰۱۳ برای کشور آمریکا ۳۰۰٫۲ کیلوگرم، آلمان ۴۶۰٫۲، ترکیه ۴۱۵٫۴ و ایران ۲۱۹٫۰ کیلوگرم بوده است.

فولاد

کره جنوبی فولاد‌سازی را تقریبا همزمان با ایران شروع کرد. در سال ۱۹۷۳ (۱۳۵۲ شمسی) کل تولید فولاد کره‌جنوبی حدود یک میلیون تن بوده که با تولید فولاد ایران در آن زمان (شامل کارخانه‌های ذوب‌آهن، گروه ملی و نورد و لوله اهواز) برابری می‌کرد، اما توسعه مداوم و سریع صنعت فولاد این کشور باعث شده است که امروزه تولید فولاد خام کره‌جنوبی حدود ۵ برابر تولید ۱۵ میلیون تنی ایران باشد. اما آنچه که قرار گیری کره جنوبی در صدر این جدول و همچنین این میزان تولید فولاد توسط آن کشور را تعجب‌بر انگیزتر نموده است، توجه به این نکته می‌باشد که کره جنوبی به دلیل فقر گسترده در منابع طبیعی هیچ یک از زیرساخت‌های طبیعی لازم برای تولید فولاد را ندارد.  حال این سوال مطرح می‌گردد که چه عواملی باعث شده است که کره جنوبی بدون داشتن هیچ مزیتی در تولید فولاد و با بهای واردات گسترده مواد اولیه آن (۶۵٫۱ میلیون تن سنگ آهن، ۱۰٫۳ میلیون تن قراضه آهن، کک و حامل‌های انرژی)، به سمت تولید فولاد حرکت کرده است؟ برای یافتن پاسخ این پرسش کلیدی، لازم است تاریخ صنعتی کره جنوبی را در نیم قرن گذشته میلادی بررسی نماییم:
در اوایل دهه ۶۰ میلادی، اقتصاد کره‌جنوبی که در دو جنگ جهانی دوم و جنگ با کره‌شمالی را گذرانده بود، از لحاظ تامین سرمایه، دانش فنی، نیروی انسانی، انرژی و مواد اولیه به شدت در مضیقه بود، اما دولتمردان این کشور برای عبور از اقتصاد جنگ‌زده آن زمان، نقشه صنعتی‌سازی کره‌جنوبی را در سر می‌پروراندند که به‌صورت مرحله به مرحله، از صنایع ساده و سنگین تا صنایع پیشرفته و پیچیده را دربرمی‌گرفت و زیربنای حرکت و اعتلای آن بر تولید بنا شده بود. این کشور با داشتن برنامه راهبردی منسجم و مستحکم و سیاست صنعتی مدون در نهایت به جایگاه فعلی رسید. روند توسعه در کره جنوبی در نیم قرن اخیر نشان می‌دهد که این کشور روی صنایع استراتژیک شامل پتروشیمی، خودرو، کشتی‌سازی ، الکترونیک(ICT) سرمایه گذاری زیادی کرده است.
در حال حاضر کره جنوبی در صنعت پتروشیمی رتبه پنجم ظرفیت تولید اتیلن جهان و رتبه هشتم صادرات آن و در صنعت خودرو بعد از ژاپن، چین، آمریکا و آلمان رتبه پنجم را در ساخت خودرو دارد. سیر تحول صنعت کشتی‌سازی کره نشان می‌دهد در حال حاضر تقریبا، نیمی از کشتی‌هایی که در سرتاسر جهان ساخته می‌شود، متعلق به کره جنوبی می‌باشد. و در نهایت از ظهور بخش صنعت الکترونیک به عنوان مهم‌ترین موتور رشد اقتصادی این کشور یاد می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که سهم صنعت الکترونیک در کره جنوبی ۴۱٫۹ درصد کل رشد اقتصادی این کشور در سال ۲۰۰۳میلادی بوده است.
با این وجود اما نقش صنعت فولاد در توسعه صنعتی کره جنوبی اساسا نقش پایه‌ای تر و زیربنایی‌تری بوده است. رشد ۶۰ برابری تولیدات آن در طول نزدیک به ۴۰ سال با وجود فقر گسترده در مواد اولیه آن دلیلی بر این ادعاست. تاریخچه توسعه صنعت فولاد در کره جنوبی نشان می‌دهد که ظرفیت تولید فولاد در این کشور از ۰٫۱ هزار تن در سال ۱۹۵۶میلادی به ۱٫۲ میلیون تن در سال ۱۹۷۳میلادی و به ۶۶ میلیون تن در سال ۲۰۱۳میلادی جهش پیدا کرد.
در ابتدای راه برنامه ریزی و تدوین سیاست صنعتی کره جنوبی، ایجاد و توسعه صنایع فولاد به عنوان صنعت مادر مورد تاکید قرار گرفت و در ادامه صنایع دیگر با تکیه بر تولیدات داخلی آنها به سمت رقابت جهانی حرکت کردند. بررسی نمودار صنایع عمده مصرف کننده فولاد به خوبی بیانگر این مطلب است. همانگونه که در نمودار زیر نشان داده‌ شده است، تقریبا نیمی از فولاد تولیدی جهان در زیر ساخت‌های کشورهای مختلف اعم از ساختمان‌ها، راه‌ها (پل، جاده و ریل) و بقیه آن در صنایع مختلف به مصرف رسیده‌ است. در این میان صنایع خودروسازی و کشتی‌سازی همانگونه که مشخص است از جمله صنایع مصرف کننده عمده فولاد هستند. به همین دلیل وقتی که بر اساس سیاست صنعتی کره جنوبی تولید و صادرات کلان خودرو و کشتی در برنامه طراحی شده قرار گرفت، ایجاد و توسعه صنایع و کارخانه‌های فولادسازی هم به دلیل نیاز گسترده به فولاد و لزوم عدم وابستگی در این محصول کلیدی در دستور کار سیاستمداران کره ای قرار گرفت.

 مصرف فولاد

اما آنها در این راه با مشکلات بسیاری روبرو بودند احداث یک مجتمع فولادسازی نیاز به سرمایه کلانی داشت. همچنین کشور کره‌جنوبی هیچ تجربه‌ای در این صنعت نداشت. در ابتدا دولت کره‌جنوبی قصد داشت از دانش فنی و سرمایه‌گذاری خارجی استفاده کند، بنابراین برای تامین منابع مالی متوسل به بانک جهانی شد، اما این بانک بعد از انجام بررسی‌های کارشناسی اعلام کرد که کشور کره‌جنوبی به هیچ عنوان توجیه اقتصادی برای احداث کارخانه فولاد ندارد؛ چرا‌که این کشور علاوه بر نداشتن سنگ‌آهن و مواد اولیه و نیروی متخصص، بازاری نیز برای فروش محصولات در داخل کشور ندارد. نزدیک‌ترین بازار صادراتی به کره‌جنوبی هم کشور ژاپن بود که خود تولید‌کننده و صادر‌کننده فولاد است. اما هیچکدام از مشکلات فوق مانع از انجام این تصمیم نشد. آنها تصمیم گرفت کارخانه فولاد را با سرمایه، دانش و نیروی انسانی داخلی بسازد، بنابراین دولت کره‌جنوبی تعداد زیادی از کارگران و مهندسان خود را برای کار و یادگیری این صنعت به کشورهای ژاپن و استرالیا فرستاد. و نهایتا اولین کارخانه فولاد کره جنوبی بعد از چند سال تلاش شبانه‌روزی به دست مهندسان کره‌ای ساخته شد و در سال ۱۹۷۳ با راه‌اندازی اولین کوره بلند تولید فولاد خام با ظرفیت سالیانه ۱ میلیون تن در شهر ساحلی پوهان آغاز کرد.
روند رشد کشورهای توسعه یافته نظیر کره جنوبی نشان می‌دهد در سال‌ها گذر از «در حال توسعه بودن» به «توسعه یافتگی» نیاز به فولاد برای توسعه زیرساخت‌های اقتصادی کشورها به شدت افزایش می‌یابد، ایران با داشتن معادن غنی و با کیفیت سنگ‌آهن و گاز ارزان قیمت مزیتی بزرگ برای رقابت با کشورهای صاحب نام در صنعت فولاد دارد که البته بدون استراتژی و برنامه مدون امکان تحقق آن بسیار اندک است.

 

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: